“уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” рәсми қанунға айланди

Мухбиримиз нуриман
2021-12-23
Share
“уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” рәсми қанунға айланди Америка президенти җов байден ақсарайда қанунға имза қоймақта. 2021-Йили 15-ноябир, вашингтон.
AP

Ақсарайниң 23-декабир елан қилған баянатиға асасланғанда, америка пирезиденти җов байдин 23-декабир күни “‍уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” гә имза қойған. Шуниң билән 16-декабир президент байденниң имза қоюши ‍үчүн ақсарайға йолланғанлиқи илгири сүрүлгән мәзкур қанун лайиһәси 23-дикабир күни рәсмий қанунға айланған.

Ақсарайниң бу һәқтә елан қилған баянатида мундақ дейилгән: “2021-йили 12-айниң 23-күни президент хитайниң шинҗаң уйғур аптоном районидин мәһсулат импорт қилишни чәкләйдиған вә шундақла райондики мәҗбурий әмгәктә мәсулийити бар чәтәллик әмәлдарларни җазалайдиған 6256-номурлуқ қанунни имзалиди.”

Баянатта йәнә мәзкур қанунниң рояпқа чиқишида рол ойниған америка авам палатасиниң рәиси нәнсий пелоси ханим, кеңәш палатасиниң рәиси шумир, авам палата әзалиридин мәкгаврн вә киристофер симис, кеңәш палата әзалиридин җеф мерклей вә марко рубийониң бу җәһәттики хизмәтлиригә рәһмәт ейтилған.

Америка пирезиденти җов байдин тветтерда “‍уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” гә имза қойғанлиқини муну сөзләр билән елан қилған: “мән бүгүн икки партийә ортақ қоллиған ‛уйғур мәҗбурий әмгәкниң алдини елиш қанун лайиһәси‚ гә имза қойдум. Америка тәминләш зәнҗиридики шинҗаң вә хитайниң башқа җайлиридин кәлгән мәһсулатларни өз ичигә алған барлиқ мәһсулатларниң мәҗбурий әмгәктин халий болушиға капаләтлик қилиш үчүн, қолимиздики барлиқ вастиләрни ишлитишни давамлаштуримиз.”

Америка авам палатасиниң рәиси нәнсий пелоси ханим өзиниң тветтер суписида язма елан қилип, америка пирезиденти җов байденниң “‛‍уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни‚ ға имза қоюп, уни рәсмий қанунға айландуруши, мәҗбурий әмгәкниң алдини елиш үчүн қолланған күчлүк тәдбирдур” дегән.

У йәнә мундақ дәп язған: “хитай һөкүмитиниң уйғурлар вә башқа мусулман аз санлиқ милләтләргә қарита елип бериватқан ирқий қирғинчилиқи дуняниң виҗданиға қилинған бир хирис. Шуңлашқа авам палатаси хитай компартийәсиниң мәҗбурий әмгәк ишләткәнликиниң җавабкарлиқини сүрүштә қилиш үчүн икки қетим қанун мақуллиди.”

Америка ташқий ишлар министири антони билинкен пирезидент байден мәзкур қанунға имза қойғандин кейин, өзиниң тветтер суписида мундақ дәп язған: “мән бу йилниң бешида уйғур лагер шаһитлири, лагерларға соланғанларниң аилә әзалири вә адвокатлар билән көрүшкәндә, буниң җавабкарлиқини сүрүштүрүшкә вәдә бәргән идим. Бүгүн президент ‛уйғур мәҗбурий әмгәкниң алдини елиш қануни‚ ға имза қоюп, бизниң мәҗбурий әмгәккә қарши туруш ирадимизни ипадилиди.”

Америка дөләт мәҗлиси хитай ишлири комитетиму өзиниң тветтер суписида пирезидент байденниң мәзкур қанунға имза қойғанлиқини тәбриклигән. Улар йәнә мундақ дәп язған: “биз һөкүмәт вә алақидар тәрәпләр билән бизниң әхлақий позитсийәмизни ипадиләйдиған шинҗаңдики мәҗбурий әмгәккә вә ирқий қирғинчилиққа четишлиқ қанунниң толуқ йолға қоюлишида һәмкарлишишини үмид қилимиз.”

Америка кеңәш палата әзаси марко рубийому бу һәқтә мәхсус баянат елан қилған болуп, баянатида мундақ дегән: “бу һазирға қәдәр америка һөкүмити хитай компартийәсиниң қуллуқ әмгикигә җавабкар болуши үчүн қолланған әң муһим вә әң үнүмлүк һәрикәттур. Бу бизниң бейҗиң билән болған мунасивитимизни түптин өзгәртиду. Бу қанун йәнә америкалиқларниң билип-билмәйла хитайда қуллуқ әмгики арқилиқ ишләпчиқирилған мәһсулатлирини сетивалмаслиқиға капаләтлик қилиду. Мән байден һөкүмити вә хизмәтдашлирим билән бирликтә бу йеңи қанунниң йолға қоюлуши вә тоғра иҗра қилинишиға капаләтлик қилиш хизмәтлиридә һәмкарлишишини халаймән.”

Америка хәлқара диний әркинлик комитетиниң муавин рәиси нури түркәл әпәнди бу һәқтә радийомизниң зияритини қобул қилип, мәзкур қанунниң иҗра қилиниши һәққидә тохталди. У мундақ деди: “бу қанунниң иҗра қилинишиниң қәдәм басқучилири икки хил йөнилиштә болиду. Бири, ширкәтләр өзиниң системисидики мәзкур қанунға уйғун кәлмәйдиған нуқтилирини түзитиши керәк. Иккинчиси, ширкәтләр хитайдин мәҗбурий әмгәккә четишлиқ болмиған мәһсулатларни әкәлдүрүш үчүн мунасивәтлик орунлардин рухсәт алиду.”

Нури түркәл әпәнди йәнә бәзи ширкәтләрниң әткәс йоллар билән уйғур мәҗбури әмгикигә четишлиқ мәһсулатларни америка базириға кергүзүш еһтималлиқи вә униңға қарита қоллинилидиған тәдбирләрниму әскәртип өтти.

Американиң башқа мунасивәтлик һөкүмәт әмәлдарлириму америка пирезиденти җов байденниң “‍уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” гә имза қоюп, уни рәсмий қанубнға айландурғанлиқини өзлириниң рәсмий иҗтимаии алақә супилирида арқа-арқидин елан қилған.

“‍уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси” ниң рәсмй қанунға айланғанлиқи елан қелинғандин кейин, муһаҗирәттики уйғулар иҗтимаий таратқуларда американиң уйғур қирғинчлиқини тохтитиш үчүн алған бу тәдбириниң үнүмлүк болушини үмид қилидиғанлиқини билдүрүшкән. Улар йәнә хитай һөкүмити тәрипидин тутқун қилинғандин кейин мәҗбури әмгәккә селиниватқан уруқ-туғқанлириниң мәлуматлирини иҗтимаий таратқуларда кәң тарқитиш арқилиқ, башқа демократик дөләтләрниму америкаға охшаш әмәлий һәрикәт қоллинишиқа чақириқ қилған.

Дуня уйғур қурултийи өзиниң иҗтимаий тор супилирида мәзкур қанун лайиһәсиниң рәсмий қанунға айланғанлиқини қизғин тәбриклигән. Дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса әпәнди бу һәқтә радийомизниң зияритини қобул қилип, мундақ деди: “‛‍уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қанун лайиһәси‚ ниң рәсмий қанунға айлиниши тарихи бир һадисә болди. Дуня уйғур қурултийи вә пүтүн дунядики уйғурлар бу қанунни қизғин қарши алимиз. Дунядики башқа дөләтләрниңму американи үлгә қилип, мушуниңға ухшаш уйғур мәҗбури әмгикиниң алдини елиш қанунлирини вә башқа уйғурларни қоғдайдиған қанунларни чиқиришини үмид қилимиз.”

Уйғур кишилик һоқуқ қурулуши, уйғур һәрикити тәшкилати қатарлиқ уйғурларниң муһаҗирәттики тәшкилатлириму бу мунасивәт билән арқа-арқидин баянат елан қилип, мәзкур қанун лайиһәсиниң рәсмий қанунға айланғанлиқини тәбрикләшкән.

Ахирида нури түркәл әпәнди йәнә мәзкур қанунниң әһмийити һәққидә тохтилип өтти.

Көзәткүчиләр, “уйғур мәҗбурий әмгикиниң алдини елиш қануни” хитай һөкүмитиниң уйғурларға қаратқан ирқий қирғинчилиқи вә инсанийәткә қарши җинайитигә зәрбә бериштики бөсүш характирлиқ әмәлий қәдәмләрниң бири, дәп қаримақта. Мәзкур қанун чәт әлләрдики уйғурларни вә барлиқ уйғурларни қоллиғучи орган вә тәшкилатларниң қизғин алқишиға еришкән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт