"уйғур сот коллегийәси" ахирқи һөкүмини елан қилиш алдида турмақта, хитай типирлимақта

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021-12-07
Share
"уйғур сот коллегийәси" ниң баш сотчиси, атақлиқ адвокат сир җефрей найис(Sir Geoffrey Nice) әпәнди сөзлимәктә. 2021-Йили 11-сентәбир, лондон.
Photo: RFA

2021-Йили әнгилийә пайтәхти лондунда өткүзүлгән 3 қетимлиқ испат аңлаш йиғинидин кейин, "уйғур сот коллегийәси" ахирқи һөкүмини елан қилиш алдида турмақта. Һөкүм елан қилиш йиғини 12-айниң 9-күни чүштин бурун өткүзүлидикән. Мәзкур сотниң асаслиқ әрздари болған д у қ ниң бир бөлүк рәһбәрлириму һөкүм елан қилиш йиғиниға қатнишип, һөкүм елан қилинип болғандин кейинла нәқмәйданда ахбарат елан қилиш йиғини өткүзидикән.

"уйғур сот коллегийәси" ниң ахирқи һөкүми мунасивити билән д у қ тор телевизийәси 4-декабир күни "уйғур сотиниң һөкүми тоғрисида мулаһизә" намлиқ бир программа ишлигән. Д у қ ниң муавин рәислиридин доктур әркин әкрәм, пәрһат муһәммиди, зубәйрә шәмшидин, қурултай қанун комитетиниң мудири мәмәт тохти, қурултай тәшвиқат комитетинң мудири, "уйғур әдлийәси архип амбири" ниң мәсули бәхтияр өмәр қатарлиқлар бу программиға қатнишип, өзлириниң уйғур соти вә униң ахирқи һөкүми тоғрисидики қарашлирини ипадә қилип өткән.

Д у қ ниң муавин рәислиридин доктур әркин әкрәм бу һәқтә тохталғанда, әгәр бу қетимқи соттин "уйғур ирқий қирғинчилиқи" вә "инсанийәткә қарши җинайәт" һәққидә бир һөкүм чиқип қалған тәқдирдә, хитайниң бу "қара дағ" дин асан қутулалмайдиғанлиқини әскәрткән. Д у қ ниң муавин рәислиридин зубәйрә шәмшидин ханим болса, бу сотниң хитайниң қаттиқ җениға тәгкәнликини, шуниң үчүнму хитай һакимийитиниң "уйғур сот коллегийәси" ни тохтимай қарилап кәлгәнликини тәкитлигән. Д у қ қанун комитетиниң мудири мәмәт тохти әпәнди сөзидә, 3 қетимлиқ испат аңлаш йиғинида тәтқиқатчи адриян зенз тәрипидин "уйғур ирқий қирғинчилиқи" ға хитай рәиси ши җинпиңниң бивастә җавабкарлиқиниң оттуриға қоюлғанлиқиниң хәлқарада күчлүк тәсир пәйда қилғанлиқини баян қилған.

Мәлум болғинидәк, "уйғур сот коллегийәси" ниң тунҗи қетимлиқ испат аңлаш йиғини бу йил 6-айниң 4-күнидин 7-күнигичә, иккинчи қетимлиқ испат аңлаш йиғини 9-айниң 10-күнидин 13-күнигичә, үчинчи қетимлиқ испат аңлаш йиғини 11-айниң 27-күни өткүзүлгән иди. Д у қ хадимлириниң билдүрүшичә, бу үч қетимлиқ испат аңлаш йиғинида 70 тин артуқ гуваһчи гуваһлиқ бәргән, 30 дин артуқ тәтқиқатчи 10 миң саәттин артуқ вақит сәрп қилип, 500 дин артуқ шаһидниң қанчә 10 миң бәттин артуқ язма баянлирини тәтқиқ қилип сотқа тапшурған.

"уйғур сот коллегийәси" ниң ахириқи һөкүмини елан қилиш йиғиниға қатнишиш үчүн лондунға қарап йолға чиқиш алдида турған д у қ ниң муавин рәислиридин пәрһат муһәммиди әпәнди бу һәқтә зияритимизни қобул қилғанда, "уйғур сот коллегийәси" ни қуруштики түп мәқсәдниң хитайниң "уйғур ирқий қирғинчилиқи" ни испатлаш икәнликини тилға алди. У сөзидә һазирқи қәдәр сотни тәминлигән дәлил-испатларниң буниңға йетәрлик икәнликини, "уйғур ирқий қирғинчилиқи" һөкүминиң елан қилинишини үмид қилидиғанлиқини билдүрди.

9-Декабирдики "уйғур сот коллегийәси" ниң һөкүм елан қилиш йиғини хитай һакимйитини қаттиқ биарам қилған. 6-Декабир уйғур аптонум районлуқ һөкүмәтниң баянатчиси шү гүйшяң ахбарат елан қилиш йиғинида бу һәқтә тохтилип: "бу сахта сот мәһкимиси гунаһ артиш мәйданида туруп, әсирлик бир ялғанчилиқ үстидин һөкүм чиқармақчи боливатиду. Бу хәлқара тәртипни еғир дәриҗидә дәпсәндә қилғанлиқ, ирқий қирғинчилиқниң һәқиқий зиянкәшликигә учриғучилар үчүн еғир һақарәт, болупму шинҗаңдики 25 милйон һәр милләт хәлқи үстидин елип берилған еғир иғвагәрчилик," дегән.

Хитай мәркизи аганетлиқиниң бу һәқтики хәвиридә мунулар баян қилинған: "америка тәшкиллигән аталмиш демократийә алий дәриҗиликләр йиғиниға маслишиш үчүн, ғәрбтики җуңгоға қарши унсурларниң контироллуқидики сахта ‹уйғур алаһидә сот коллегийәси' 2021-йили 12-айниң 9-күни аталмиш җуңго шинҗаңдики уйғурлар үстидин йүргүзүливатқан ирқий қирғинчилиқ үстидин һөкүм елан қилмақчи болуватиду. Шинҗаң уйғур аптонум районлуқ хәлқ һөкүмитиниң баянатчиси шү гүйшяң 6-декабир өткүзүлгән шинҗаң мәсилисигә мунасивәтлик мухбирларни күтивелиш йиғинида ‹аталмиш ‹уйғур алаһидә сот коллегийәси һәргизму бир әдлийә оргини әмәс, бәлки у җуңгоға қарши америка, ғәрб күчлири ясап чиққан сахта бир сот коллегийәси, аталмиш һөкүм елан қилиш һәрикәтлириму әсла әдлийә паалийәтлири әмәс, бәлки уму җуңгоға қарши америка, ғәрб күчлири лайиһәләп чиққан бир мәйдан дирамма' дәп көрсәтти."

Хитай мәркизи аганетлиқиниң хәвиридин мәлум болишичә, уйғур аптонум районлуқ хәлқ һөкүмитиниң баянатчиси шү гүйшяң "уйғур сот коллегийәси" ниң дәвагәри долқун әйса вә лагир шаһиди гүлбаһар мәһмутҗан (гүлбаһар хативаҗи) ларниму әйибләп шуларни тилға алған: "аталмиш гуваһчи долқун әйса, гүлбаһар мәһмутҗан дегәнләр узун мәзгилләрдин буян бөлгүнчилик, террорлуқ һәрикәтлири билән шуғуллинип кәлгән җинайәтчи унсурлардур. Улар бөлгүнчилик мәқсидигә йетиш үчүн зораванлиқ пәйда қилип, өчмәнликкә күшкүртүп, шинҗаң үчүн апәткә айланған. Уларниң яманлиқлириниң, өткүзгән җинайәтлириниң һесаби йоқ."

Д у қ баянатчиси дилшат решит бу һәқтә тохталғанда: "ялғуз уйғурларла әмәс, пүтүн дуня бу сотниң һөкүмигә диққәт қиливатиду. Болупму хитай олтуралмай қәливатиду. Хитай уйғур сотиға қарши сөзлигәнсери, дуня бу сотниң әһмийитини техиму яхши чүшиниватиду," дегәнләрни тилға алди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт