Пирофессор доктор адәм өгәр: “хәлқара уйғур тәтқиқати журнили бай илмий архипқа айланди”

Әнқәрәдин ихтиярий мухбиримиз әркин тарим тәйярлиди
2023.12.29
xelqara-uyghur-tetqiqat-zhurnili Хәлқара уйғур тәтқиқати журнилиниң 2023-йиллиқ 22-саниниң муқависи
Alimjan

Түркийәдә тунҗи вә мәхсус уйғур тәтқиқати һәққидики алтә айда бир, түрк тилида нәшр қилинидиған мәзкур илмий журналниң 22-сани оқурмәнлири билән йүз көрүшти. 11 Йилдин бери журналниң 22 санида 210 парчә мақалә елан қилинған болуп, мақалиләр дуняниң һәрқайси җайлиридики уйғур вә башқа милләт зиялийлириниң илмий әмгәклири болуп, булар уйғурларниң тарихи, тили, әдәбияти, фолклори, сәнити, иҗтимаий әһвали, муһити, сиясий вәзийитигә аиттур. Журналниң баш тәһрири, нәвшеһирдики һаҗибәкташ вели университетиниң хәлқ әдәбияти пирофессори адәм өгәр “хәлқара уйғур тәтқиқати журнили” ниң бай илмий архипқа айланғанлиқини билдүрди.

 У, мундақ деди: “11 йилдин буян нәшр қилиниватқан мәзкур журнилимизниң 22-сани йоруқ көргәнликидин наһайити хурсәнмиз. Биз журнилимизниң һәр йеңи санида түрк дуняси вә уйғурлар тоғрисида наһайити әтраплиқ, сүпәтлик мақалиләргә орун бериватимиз. Бай мәзмунлуқ илмий мақалиләр билән оқурмәнлирини учраштурған хәлқара уйғур тәтқиқати журнили, дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғуршунасларниң мақаллирини бир йәргә йиғип, оқурмәнләрниң пайдилинишиға сунуватқан бай илмий архипқа айланди” .

 Бу тор журнилиниң 22-санида уйғур тили, әдәбияти, фолклори, тарихи вә мәдәнийити тоғрисида йезилған 8 парчә мақалә билән 2 китаб тонуштуруш мақалисигә орун берилгән. Журналниң қануний игиси вә баш тәһрири, измир әгә университети түрк дуняси тәтқиқат мәркизиниң пирофессори алимҗан инайәт әпәнди журналниң 22-санида елан қилинған мақалиләр һәққидә мәлумат берип мундақ деди: “журнилимизниң бу санида әрҗийәс университети пирофессори нәвзат өзқан язған ‛қәшқәр диялектида р, й үзүк тавушиниң чүшүп қелиши билән пәйда болған узун созуқ тавушлар‚, қириққалә университети дотсенти маһирә чалиқ ханим билән хаҗәттәпә университети пирофессори өзқул чобаноғлу язған ‛каризниң уйғур иҗтимаий турмуши вә мәдәнийитидики роли тоғрисида‚ вә билгә университети оқутқучиси мурат орхун язған ‛уйғурчә луғәтләр‚ қатарлиқ 8 парчә мақалиға орун бәрдуқ. Бу мақалиләрдин сирт америкалиқ уйғуршунас шон робертс (Sean Roberts) ниң китаби тонуштурулған. Биз журналимизниң бу санида наһайити зор илмий қиммәткә игә мақалиләргә орун бәрдуқ. Биз дуняниң һәр қайси җайлирида туруватқан уйғур тәтқиқатчиларниңму мақалә йоллишини қарши алимиз” .

 Мәзкур журналда истанбулдики билгә университети компютер кәспиниң оқутқучиси мурат орхун әпәндиниң “уйғурчә луғәтләр” мавзулуқ мақалисигә орун берилгән болуп, уйғур тилида һәр қайси кәсипләр бойичә тәйярланған луғәтләр тәһлил қилинған вә көп санда луғәтниң тизимлики берилгән. Мурат орхун әпәнди мақалиси тоғрисида мәлумат бәрди.

 Компютер кәспидә докторлуқ унвани алған мурат орхун әпәнди “хәлқара уйғур тәтқиқати илмий журнили” ниң 22-саниниң мәзмун җәһәттин көп хиллиққа игә икәнликини, тил-әдәбият, тарих, сәнәт тарихи, фолклор вә җәмийәтшунаслиқ кәспигә даир мақалиләргиму орун берилгәнликини, буниң уйғур тәтқиқатиниң кеңийишигә түрткә болидиғанлиқини баян қилди.

 Һазир түркийәдә 12 университетта уйғур тили дәрси өтүлмәктә. Уйғурларни тәтқиқ қилидиғанларниң саниму көпәймәктә. Уйғур мәсилисиниң хәлқаралишишиға әгишип алий мәктәпләрдики хәлқара мунасивәтләр, сиясәтшунаслиқ, игилик башқуруш кәсиплиридиму уйғурлар мәсилисигә орун берилмәктә. Әнқәрә университетида уйғур тили бойичә докторлуқ оқуватқан йүсүф улусой журналдин пайдилиниватқанлиқини баян қилип мундақ деди: “‛хәлқара уйғур тәтқиқати журнили‚ 11 йилдин бери изчил һалда торда чиқиватиду. Торни зиярәт қиливатқанларниң саниму күнсайин көпийиватиду. Мәнму бу тор журнилидин пайдилиниватимән. Мәнчә бу журналниң түркийәдики уйғур тәтқиқатиниң тәрәққияти үчүн зор төһпә қошуватиду. ”

 Журналниң баш тәһрири пирофессор адәм өгәрниң ейтишичә журналда мақалә елан қилишқа қоюлидиған тәләп күчлүк икән. Елан қилдуруш үчүн йолланған мақалиләр 3 нәпәр алий мәктәп оқутқучисиға йоллинидиған болуп, үч кишидин иккиси елан қилинса болидиғанлиқини билдүргәндин кейин елан қилинидикән.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.