Явропа парламентида «уйғурлар үчүн сөзләң!» сәпәрвәрлики паалийити қозғалған

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2020-09-16
Елхәт
Пикир
Share
Принт
явропа иттипақидики явропа консерватиплар вә ислаһатчилар партийәсиниң муавин рәиси, илгири полшаниң ташқи ишлар министири болған анна фотуга(Anna Fotyga) ханим.
Явропа иттипақидики явропа консерватиплар вә ислаһатчилар партийәсиниң муавин рәиси, илгири полшаниң ташқи ишлар министири болған анна фотуга(Anna Fotyga) ханим.
fotyga.pl

Явропа иттипақидики явропа консериватиплар вә ислаһатчилар партийәси «уйғурлар үчүн сөзләң!» сәпәрвәрлики паалийитини қанат яйдурмақта.

Явропа иттипақидики явропа консериватиплар вә ислаһатчилар партийиси (ERK) Йеқинда «уйғурлар үчүн сөзләң!» сәпәрвәрлики паалийитини қозғиған болуп, бу паалийәт явропа парламентидики көп қисим парламент әзалириниң диққитигә улашқан.

«Уйғурлар үчүн сөзләң!» сәпәрвәрлики паалийитиниң түп мәқсити явропа иттипақидин уйғурлар үстидин етник бастуруш елип бериватқан хитайға қарши әмәлий җаза тәдбирлирини йолға қоюшни тәләп қилиш болуп, буниңда хитай коммунистик партийәси, униң рәһбәрлири вә уйғурларни бастурушта мәсулийити болған хитай әмәлдарлири нишан қилинған. явропа консериватиплар вә ислаһатчилар партийәси бу мәқсәтни әмәлгә ашуруш үчүн явропа иттипақидики барлиқ парламент әзалирини өзлириниң «уйғурлар үчүн сөзләң!» чақириқиға аваз қошушни тәләп қилған.

Явропа консериватиплар вә ислаһатчилар партийәси явропа парламенти, явропа кеңиши, явропа комиссийони, һәрқайси комитетлар вә шималий атлантик окян әһди тәшкилати қатарлиқ явропа иттипақиниң алий һоқуқ органлирида 40 тин артуқ әзаси болған явропа иттипақидики 7 чоң партийәниң бири һесаблинидикән.

Явропа консериватиплар вә ислаһатчилар партийәси өзиниң партийә тор сәһиписидә шәрқий түркистанниң ай-юлтузлуқ көк байриқини символ орнида қоллинип туруп, «уйғурлар үчүн сөзләң!» дегән тема астида мәхсус бир сәһипә қурған. Бу йәрдә символ орнида қоллинилған көк байрақниң көләңгиси астиға җаза лагерлириниң көрүнүшлири сиңдүрүлгән.

Д у қ рәиси долқун әйса әпәндиниң билдүрүшичә, «уйғурлар үчүн сөзләң!» намлиқ бу паалийәт бүгүн ялғуз явропа консериватиплар вә ислаһатчилар партийәсиниң паалийити болупла қалмай, явропа парламентидики башқа партийә-горуһларниңму паалийитигә айлинишқа башлиған. У сөзидә мәзкур паалийәтни қанат яйдуруватқан партийә билән д у қ ниң йеқиндин алақидә болуватқанлиқини тәкитлиди.

Мәзкур партийәниң муавин рәиси, илгири полшаниң ташқи ишлар министири болған анна фотуга ханимниң бу йил 7-айда «уйғурлар үчүн сөзләң!» сәпәрвәрлики паалийитини қанат яйдуруштин илгири елан қилған «биз немишқа уйғурлар үчүн сөзләймиз?» намлиқ чақириқта мундақ дейилгән: «биз-яврупа консериватиплар вә ислаһатчилар партийәси парламент әзалириға ‹уйғурлар үчүн сөзләң' дегән чақириқ бесилған маскиларни тарқаттуқ. Шуниң билән биргә, биз йәнә явропа кеңиши рәһбәрлиригә очуқ хәт йезип, явропа иттипақиниң хитайға қарши қәтий мәйданини ипадиләп, уйғурларни қоғдиши лазимлиқини, уйғурларниң өткән бирқанчә йилда изчил һалда еғир бастурушларниң қурбаниға айланғанлиқини тәкитлидуқ.»

Анна фотуга ханим бу очуқ хәттә уйғурларға игә чиқиш мәсилиси тилға елинса, бәзи парламент әзалириниң өткән йили илһам тохтиға берилгән «сахароф мукапати» ни әслитип өтидиғанлиқини әскәртип: «бу һәргиз йетәрлик әмәс, биз уйғур хәлқи үчүн техиму көп ишларни қилип беришимиз лазим,» дәйду. У явропа парламентидики һәмраһлири билән өзлириниң явропа иттипақини «шинҗаңда йүз бериватқан кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлири түпәйли хитай коммунистик партийәсигә қарита әмәлий җазалаш тәдбирлирини йолға қоюш» қа чақирғанлиқини тилға алиду. У йәнә мундақ баянларға орун бериду: «шинҗаңниң вәзийити кишини чөчүтиду. Көз алдимизда 2 милйондин артуқ уйғур мусулманлири йиғивелиш лагерлириға қамалди. Хитай коммунистик партийәси буни ‹маарип билән тәрбийиләш муәссәси' дәп атимақта. Әмма ашкариланған сүрәтләр бу җайниң егиз тамларға орнитилған сим тосуқлар билән қоршалған, қораллиқ сақчиларниң назарити астидики түрмә икәнликини көрсәтмәктә.»

Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди бу һәқтә тохталғанда, «уйғурлар үчүн сөзләң!» паалийитигә зор һәссә қошуватқан анна фотуга ханимниң явропа иттипақида бәлгилик тәсири болған бир сиясий шәхс икәнликини тилға алди.

Явропа консериватиплар вә ислаһатчилар партийәсиниң «уйғурлар үчүн сөзләң!» сәпәрвәрлики паалийитиниң чақириқида уйғурларниң кишилик һәқ-һоқуқлириниң тарихта мисли көрүлмигән дәриҗидә таҗавузчилиққа учраватқанлиқи, уйғурларниң дуняда әң еғир бастурушқа дуч келиватқан бир хәлқ болуп қалғанлиқи изаһланған.

Чақириқта мундақ дейилгән: «уйғурларниң кишилик һәқ-һоқуқлири көп хил усулларда дәпсәндә қилинмақта. Уларниң диний мурасимларға қатнишишиға йол қоюлмайду, намаз оқушлири чәклиниду, өзиниң тилида сөзлишигә, өзлириниң мусулманчә йемәкликләрни йейишигә, бир йәргә җуғлинишиға йол қоюлмайду.»

Чақириқта уйғурлар учраватқан юқири бесимлиқ назарәт системиси, уйғур пәрзәнтлириниң ата-анилиридин айриветилиш мәсилиси, җаза лагерлиридики түрлүк зулумлар, 5 миңдин артуқ мәсчитниң чеқиветилгәнлики, аялларниң туғмаслиқ оператсийәсигә мәҗбурлиниватқанлиқи, уйғурларниң заманиви қул орнида ишлитиливатқанлиқи қатарлиқлар тилға елинип: «шинҗаң уйғур аптоном районида йүз бериватқан һадисиләрниң ирқий, мәдәнийәт қирғинчилиқ болмаслиқи мумкин әмәс. Һазир явропа иттипақиниң җараңлиқ сада билән техиму көп ишларни қилидиған вақти кәлди. Өткән йили илһам тохтиға ‹сахароф мукапати' ни бәргәндин буян явропа иттипақи уйғурларни қоллайдиған һечқандақ бир һәрикәт билән шуғуллинип бақмиди,» дейилгән.

Мәзкур паалийәтниң чақириқида американиң «уйғур кишилик һоқуқ сиясити қануни» ни қобул қилип үлгә яратқанлиқи, явропа иттипақиниң америка, йеңи зеландийә, австралийә, тәйвән вә әнглийә билән бир сәптә туруп хитайниң мәсулийитини сүрүштүрүши лазимлиқиму шәрһийиләнгән. Чақириқта «әгәр биз һечқандақ бир һәрикәт қолланмисақ, кәлгүсидә һәргизму кишилик һоқуқниң қоғдиғучиси дәп қаралмаймиз. явропа иттипақи хитай билән болған мунасивәттә чоқум техиму кәскин бир позитсийә қоллиниши лазим,» дейилгән.

Д у қ ниң рәис вәкили, «шәрқий түркистан өлималар бирлики» ниң муавин рәиси турғунҗан алавудун әпәнди бу тоғрисида пикир баян қилғанда, «уйғурлар үчүн сөзләң!» сәпәрвәрлики паалийитиниң муһаҗирәттики уйғурларни көп хурсән қилидиғанлиқини әскәртти.

«Уйғурлар үчүн сөзләң!» сәпәрвәрлики паалийитини уюштурған явропа консериватиплар вә ислаһатчилар партийәси «пакитларниң уйғурлар үчүн сөзләйдиған вақитниң аллиқачан кәлгәнликини испатлап бериватқанлиқини» илгири сүргән болуп, улар явропа парламенти әзалирини «авазсиз қалған уйғурларниң авази болуш» қа чақирған. Улар йәнә «уйғурлар үчүн сөзләң!» чақириқи бесилған маскиларни тарқитиш, явропа парламенти әзалириға очуқ мәктуплар йоллаш, явропа кеңиши вә комиссийониға хәтләр йезиш арқилиқ хитайни үнүм беридиған йеңичә бир җаза тәдбирлири билән җазалашқа үндәп кәлмәктә икән.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт