Tilchi hemdulla abdurahmanning tutqunda ikenlikini perzentliri jezmleshtürdi

Muxbirimiz méhriban
2019-08-08
Élxet
Pikir
Share
Print
2019-Yili 1-ayda tutqun qilinip lagérgha élip kétilgen, Uyghur aptonom rayonluq til yéziq komitéti lughet bölümining bashliqi, tilshunas türkolog hemdulla abduraxman.
2019-Yili 1-ayda tutqun qilinip lagérgha élip kétilgen, Uyghur aptonom rayonluq til yéziq komitéti lughet bölümining bashliqi, tilshunas türkolog hemdulla abduraxman.
Perzentliri teminligen

Nöwette norwégiyede yashawatqan rena xanim yéqinda ijtima'iy taratqularda guwahliq bérip, Uyghur aptonom rayonluq til-yéziq komitétidin pénsiyege chiqqan qéynatisi hemdulla abdurahmanning 2019-yili tutqun qilinip lagérgha élip kétilgenlikini bildürdi shundaqla xitay hökümitidin qéynatisini derhal qoyup bérishni telep qildi.

Rena xanimning bildürüshiche, Uyghur aptonom rayonluq til-yéziq komitéti lughet bölümining mes'uli bolup xizmet qilghan we 2016-yili pénsiyege chiqqan hemdulla abdurahman 1957-yili pichan nahiyeside tughulghan iken. U ilgiri béyjingdiki milletler instituti (hazirqi milletler uniwérsitéti) ning türkologiye kespini püttürgendin kéyin, Uyghur aptonom rayonluq til-yéziq komitétining lughet bölümide 35 yil ishligen iken. Qedimki türk tili, qedimki Uyghur tili we chaghatay Uyghur tiligha pishshiq bolghan hemdulla abdurahman uzun yil til-yéziq komitétining lughet bölümide mes'ul xadim bolup ishlep, 2016-yili pénsiyege chiqqan iken.

2019-Yili 3-ayda uning norwégiyediki perzentliri dadisining "Terbiyelesh merkizi" namidiki lagérgha élip kétilgenliki heqqide uchur alghan iken.

Perzentlirining bayan qilishiche, hemdulla abdurahman yette tomluq "Uyghur tilining izahliq lughiti" ni tüzüshke qatnashqan, "Yaxshilar baghchisi" qatarliq kitablarning neshr qilinishigha yol achqan, "Uyghurche-xenzuche lughet" qatarliq bashqa köpligen lughetlerni tüzüsh xizmitige ishtirak qilghan kespiy asasi puxta tilchi iken. Uningdin sirt u yene qedimki Uyghur til sözlüklirini toplighan, öz aldigha yapon tili we ereb tilidin ders bérip oqughuchi terbiyeligen mutexessis iken. Hemdulla abdurahman yene "Uyghur kishi isimliri heqqide", "Uyghurlardiki qol hünerwenchilik atalghuliri", "Xenzu tilidin Uyghur tiligha kirgen sözler" qatarliq bir yürüsh ilmiy maqalilerningmu aptori iken.

Bügün hemdulla abdurahmanning norwégiyediki kélini rena xanim we oghli yashar hemdulla ziyaritimizni qobul qilip, özliri bilidighan qanallar arqiliq dadisi hemdulla abduraxmanning 2019-yil 1-ay mezgilide tutqun qilin'ghanliqi heqqide melumatqa érishkenlikini bildürdi.

Ularning bayan qilishiche, hemdulla abdurahman 2016-yili pénsiyege chiqqandin kéyin gerche norwégiyediki perzentliri bilen ilgiriki yillardikidek qoyuq alaqide bolalmighan bolsimu, emma 2018-yili 8-aygha qeder ündidarda xitay hökümet xewerlirini yollash arqiliq özining tutqunda emeslikini bildürüp kelgen. Emma hemdulla abduraxman 2018-yili 9-ayda axirqi qétim norwégiyediki oghli yashar hemdullagha tuyuqsiz uchur yollighan. U uchurida pichandiki déhqan inisi abdulla abdurahmanning 2018-yili 3-ayda "Namaz oqughan" dégen bahane bilen tutqun qilin'ghanliqini ashkarilighan. Shuningdin kéyin uning norwégiyediki perzentliri bilen bolghan alaqisi pütünley üzülgen.

2019-Yil 3-aygha kelgendila ular dadisi hemdulla abdurahmanning lagérda ikenlikidin xewer tapqan. Uning norwégiyediki oghli yashar hemdulla üzlüksiz sürüshtürüsh arqiliq dadisining 2019-yili 1-ayda tutqun qilinip, lagérgha qamalghanliqi heqqidiki uchurning rastliqini jezmleshtürgen.

Biz hemdulla abdurahmanning ehwali heqqide téximu ilgirilep melumat élish üchün Uyghur aptonom rayonluq til-yéziq komitétigha, til-yéziq komitéti a'ililikler qorusi qarashliq ürümchi baxulyang saqchixanisigha we hemdulla abdurahman olturushluq tengritagh rayoni ghalibiyet yoli dostluq ahaliler komitétigha téléfon qilduq.

Til-yéziq komitéti bilen baxulyang saqchixanisigha qilghan téléfonlirimiz jawabsiz qaldi.

Tengritagh rayonining ghalibiyet yoli ish béjirish orni we ghalibiyet yoli dostluq ahaliler komitétigha qilghan téléfonimiz ulan'ghan bolsimu, emma bu orunlardiki xizmetchi xadimlar bizning sorighan so'allirimizni anglash bilenla téléfonni üzüwetti.

Yashar hemdulla we rena xanimlar yene yene dadisi hemdulla abdurahmanning tutqun qilinish sewebliri heqqide öz perezlirini otturigha qoydi.

Hemdulla abduraxmanning kélini rena we oghli yashar hemdullaning bildürüshiche, 2018-yili Uyghur aptonom rayonluq til-yéziq komitétida pütkül idare boyiche birqanche qétim siyasiy seperwerlik yighinliri échilghan. Yighinda Uyghur kespiy xadimlirini, hetta pénsiyege chiqip ketken péshqedemlernimu özlirining siyasiy meydani heqqide ipade bildürüshke hemde özini tekshürüshke mejbur qilghan iken.

Uyghur aptonom rayonluq intizam tekshürüsh komitéti we Uyghur aptonom rayonluq réwiziye komitétining torida 2018-yili 11-ayning 10-küni élan qilin'ghan xewerdin melum bolushiche, Uyghur aptonom rayonluq til-yéziq komitétida 2018-yil 1-aydin bashlap birqanche qétimliq omumyüzlük siyasiy seperwerlik yighini échilghan. Bu yighinlargha til-yéziq komitétida xizmet qiliwatqan we pénsiyege chiqqan 70 tin artuq Uyghur, qazaq kespiy xadimliri we kadirlirining hemmisi toluq qatnashturulghan iken.

Abduweli ayup we tahir hamutlarning teyyarlishi bilen ijtima'iy taratqularda élan qilin'ghan "Tutqundiki Uyghur ziyaliyliri" namliq tizimlikte Uyghur aptonom rayonluq til-yéziq komitétida xizmet qilidighan memet'éli abduréhim, tahir abduwéli, alimjan, na'iljan turghan qatarliq birqanche Uyghur ziyaliysiningmu ismi uchraydu. Emma ularning qachan, qandaq sewebler bilen tutqun qilinip lagérlargha élip kétilgenliki xelq'ara taratqularda bolsun yaki radiyomizda bolsun éniq pakitlar bilen delillenmidi.

Toluq bet