Түркийә парламент әзаси фаһрәттин йоқуш 30 нәпәр аталмиш “өлима” ниң үрүмчи зияритини қаттиқ әйиблиди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2023.01.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Parlament-Ezasi-Fahrettin-Yoqush.jpg Түркийә “ийи” партийәсиниң парламент әзаси фаһрәттин йоқуш әпәнди йиғинда сөз қилмақта. 2023-Йили январ, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

1-Айниң 8-күнидин башлап “дуня мусулман җамәәтлири кеңиши” дәп аталған бир аммивий тәшкилатқа әза 14 дөләттин кәлгән 30 нәпәр аталмиш “өлима” ниң үрүмчи вә қәшқәргә зиярәт елип берип, хитайниң тәтүр тәшвиқатиға хизмәт қилиши, муһаҗирәттики уйғурлар, уйғур тәшкилатлири, түрк сиясәтчиләр, өлималар вә жорналистларниң күчлүк нәпритини қозғиди.

Түркийәдики тонулған өлима еһсан шәноҗақ әпәнди “дуня мусулман җамаәтлири кеңиши” ниң үрүмчигә елип барған зияритини иҗтимаий таратқу һесабати арқилиқ қаттиқ әйибләп, мундақ язған: “исламниң миң йиллиқ қәләси болған шәрқий түркистанда уйғур қизлири хитайлар билән мәҗбурий той қилдуруливатиду. Җамә вә мәсчитләр чеқиливатиду, яшлар өлтүрүливатиду, қуран көйдүрүливатиду. Шәрқий түркистанда ирқий қирғинчилиқ бар. Бундақ бир вәһимилик пәйттә хитайниң қилмишлирини қоллап баянат бәргәнләр өлима әмәс, бәлки сатқунлардур.”

Түркийәдики тонулған жорналист, телевизйә программа риясәтчиси аднан зәнтүрк әпәндиму бу һәқтә мәхсус анализ йүргүзүп мундақ деди: “бүгүнки программимда пул үчүн диндашлирини сатқан кишиләр һәққидә тохтилимән. Әпсуски, бу кишиләрниң ‛муфти‚ вә ‛өлима‚ дегәндәк атақлири бар. Булар өз дөләтлириниң кичиккинә мәнпәәтини дәп, таки шәрқий түркистанчичә берип, хитайниң уйғур қатарлиқ мусулманларни йоқ қилиш сияситини махтиған кишиләр. Аталмиш уйғур аптоном районлуқ һөкүмәтниң тәклипигә бинаән, бу аталмиш ‛өлималар‚ хитайниң мусулманларға елип бериватқан зулум сияситини мәдһийәлиди. Буни мусулманлиқ тәрәптинла әмәс, бәлки инсанлиқ намидинму қобул қилғили болмайду.”

Бүгүн, йәни 12-январ күни “ийи” партийәсиниң парламент әзаси фаһрәттин йоқуш әпәнди иҗтимаий таратқулар арқилиқ, “дуня мусулман җамәәтлири кеңиши” намлиқ тәшкилатқа әза 14 дөләттин болған 30 нәпәр аталмиш “өлима” ниң уйғур елиға елип барған зияритини қаттиқ әйиблигән. У мундақ язған: “шәрқий түркистан һәммимизниң қаниған яриси. Қериндашлиримиз дучар болуватқан искәнҗә, бесим вә ирқий қирғинчилиқни көрүп туруп, 14 мусулман дөләттин кәлгән 30 дәк аталмиш өлиманиң ‛хитай елип бериватқан терорлуққа қарши күрәш тәқдирләшкә әрзийду‚ дәп баянат бериши, қаттиқ әҗәплинәрлик иштур. Бирләшкән дөләтләр тәшкилати елан қилған уйғурлар тоғрисидики доклаттиму хитайниң терорлуққа қарши күрәшни баһанә қилип, инсанийәткә қарши җинайәт садир қилғанлиқи, у йәрдә ирқий қирғинчилиқ елип бериливатқанлиқини көрсәткән иди. Бшундақ туруқлуқ ‛дуня мусулман җамәәтлири кеңиши‚ намидики бир тәшкилатниң бу хил баянатлири кимгә хизмәт қилмақта? биз хитайға хошамәт қилиш үчүн берилгән бу баянатларни қаттиқ әйибләймиз. Шәрқий түркистанлиқ яшлиримизни терорчи дәп атиған, шәрқий түркистанда елип бериливатқан ирқий қирғинчилиқни көрмәскә селиватқан, уйғурларниң пәрядиға қулақ салмайватқан аталмиш өлималар һәм худаниң алдида һәм тарихта буниңға җавабкар болиду. Дуня уйғур қурултийи вә башқа шәрқий түркистан аммивий тәшкилатлири, б д т кишилик һоқуқи кеңишидә хитайни қоллиған мусулман дөләтләрни әйиблигән иди. Мусулман дөләтлири шәрқий түркистан хәлқини қоллимастин залим хитайниң тәтур тәшвиқатиға хизмәт қиливатиду. Шуңа мән парламент әзаси болуш сүпитим билән уларни қаттиқ әйибләймән. Мусулман дөләтлири хитайниң тәтүр тәшвиқатиға хизмәт қилмаңлар. Биз шәрқий түркистанлиқ қериндашлиримизни қоллаймиз. Мусулман дөләтләр вә түркий җумһурийәтлири сүкүттә турмаңлар. Хитайға ‛зулумиңни тохтат‚ дәңлар! .”

Түркийәдә тонулған журналист, телевизийә программа риясәтчиси аднан зәнтүрк әпәнди. 2023-Йили январ, түркийә.
Түркийәдә тонулған журналист, телевизийә программа риясәтчиси аднан зәнтүрк әпәнди. 2023-Йили январ, түркийә.
RFA/Erkin Tarim

Түркийә президенти рәҗәп таййп әрдоған 2019-йили 2-июл бейҗиңда зиярәттә болғанда, хитай рәиси ши җинпиң билән көрүшкән иди. Бу учришишта, ши җинпиң түркийә һәйитиниң уйғур дияриға берип тәкшүрүш елип беришиға қошулған иди. Түркийә ташқий ишлар министирлиқи бу вәкилләр өмикиниң қәйәргә берип, қәйәрләрни екскурсийә қилип, кимләр билән көрүшидиғанлиқи һәққидә тәпсилий тәләплирини тәйярлап хитайға сунған болсиму, әмма хитайдин җаваб кәлмигән иди. Түркийә ташқий ишлар министири мәвлут чавушоғлу 12-айниң 29-күни әнқәрәдә өткүзгән мухбирларни күтүвелиш йиғинида, бу һәқтиму тохталған иди. У, түркийәниң бейҗиңда турушлуқ әлчисиниңму уйғур райониға беришиға хитай даирилириниң рухсәт қилмайватқанлиқини, 5 йилдин буян хитайдин хәвәр күткән болсиму, түрк һәйитиниң уйғур районини екскурсийә қилиши мәсилисидә келишәлмәйватқанлиқини, түркийәниң хитайниң тәтүр тәшвиқатиға хизмәт қилишни халимайдиғанлиқини тәкитлигән иди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.