Ghuljadiki ikki lagérdikilerning boz, jirghilang we yéngiyer lagérlirigha yötkelgenliki ashkarilandi

Muxbirimiz shöhret hoshur
2021-07-16
Share
Randi shirkitining ghayib Uyghurlar heqqidiki doklati: sün'iy hemrah süretliridiki lagérlar Amérikadiki nopuzluq tetqiqat orunlirining biri bolghan randi shirkitining bir tetqiqat guruppisi éniqlap chiqqan sün'iy hemrahida tartilghan lagérlarning orni. 2021-Yili yanwar.
rand.org

Uyghur rayonining re'isi shöhret zakir ikki yilning aldida béyijingdiki bir axbarat élan qilish yighinida Uyghur rayonida atalmish "Terbiyelesh merkezliri" ning asasen dégüdek taqalghanliqi we atalmish "Kursant" larning ishqa orunliship bolghanliqini ilgiri sürgen idi. Buning saxta melumat ikenliki her küni dégüdek yüzlerche pakitlar bilen otturigha chiqmaqta. Ghuljagha qarita élip barghan yéqinqi bir téléfon ziyaritimizde ghuljadiki su derwaza lagéri bilen éliktir istansisi lagérlirining taqalghanliqi, emma u yerdiki tutqunlarning téximu puxta mu'esseseleshken boz, jirghilang we yéngiyer lagérlirigha yötkelgenliki ashkarilandi

Xitay da'iriliri Uyghur rayonida tesis qilghan yighiwélish lagérliri dunyagha ashkarilinip qalghandin kéyin, bir mezgil bu orunlarning atalmish "Kespiy terbiye merkezliri" ikenlikini ilgiri sürüp, özlirini aqlashqa urunup kelgen idi. Emma bu ularning bu aqlishi bazar tapalmighandin kéyin, 2019-yilining axirigha kelgende atalmish "Kursant" larning mektep püttürüp bolghanliqini we mekteplerning taqalghanliqini élan qilghan idi.

Halbuki, muhajirettiki Uyghurlarning hemmisi dégüdek ghayip uruq-tughqanliri bilen ta bügün'giche körüshelmeywatqanliqi üchün xitayning mezkur bayanatining saxta ikenliki melum bolghan. Awstraliyediki istratigiye we siyaset tetqiqat orni sün'iy hemrah közitishi arqiliq Uyghur rayonida az dégende 380 orunda lagér barliqini békitip chiqqan we lagérlarning orinini xeriteleshtürüp dunyagha ashkarilighan idi. Emma xitay da'iriliri mezkur tetqiqat orni élan qilghan orunlarning lagér ikenlikini inkar qilip kelmekte we lagérlarning taqilip bolghanliqini tekitlimekte.

Ghulja shehirige qarita élip barghan téléfon ziyaretlirimiz dawamida, lagérlarning qurulushi jeryani we bashqurulushi heqqide belgilik derijide melumati bolghan siyasiy-qanun sahesidiki bir xadim, su derwaza lagérdiki tutqunlarning jirghilang lagérigha yötkelgenlikini ashkarilidi. Melum bolushiche, "Shinxu'a doxturxanisi terbiyelesh merkizi" depmu atalghan su derwaza lagéri nöwette mexus bir körgezme ornigha özgertilgen.

Ilgiriki éniqlashlirimiz dawamida 2017‏- we 2018‏-yilliri ghulja shehiride partiye mektep, maliye mektep, yamachang, boz türmisi we yéngiyer qartarliq 20 nechche orunda lagér barliqi ashkarilan'ghan idi. Bulardin nöwette boz we yéngiyer lagérining dawamliq mangduruliwatqanliqidin xewiri barliqini ashkarilighan mezkur xadim, yéngiyer lagérining ghulja shehirining bashqurushigha tewe eng chong lagér ikenlikini eskertti. Yéngiyer lagérining "Kespiy mektep" namida bashquruliwatqanliqini tilgha alghan bu xadim, bu lagérgha yandash yaki uning bir pachisi halitide bir herbiy gazarminingmu quruluwatqanliqini ashkarilidi. Yéngiyer lagéridiki tutqunlar sanining pewqul'adde köpliki, emma éniq sanni ghuljadiki yuquri derijilik birqanche emeldardin bashqa héchkimning bilmeydighanliqini tilgha alghan bu xadim, künige yüz nechche mashinini lagér aldida toxtitiqliq halette körgili bolidighanliqini bayan qildi. Bu xadim yene mashinilarning ékranda ziyaret üchün kelgen tutqun a'ile-tawabatlirigha a'it ikenlikini bayan qilish bilen birlikte, mashnilarning sanigha qarapla tutqunlar sanining zorluqini texmin qilishqa bolidighanliqini tekitlidi.

Mutexessislerning perez qilishiche we radiyomizgha kelgen inkaslardin melum bolushiche, xitay da'iriliri 2019‏-yilining axirigha kelgende, xelq'ara jama'et pikrining bésimidin qutulush üchün lagérdikilerning zor bir qisimigha késim élan qilip ularni türmilerge yollighan bolsa, yene bir qismini qanunsiz ish toxtamliri bilen mejburi emgek meydanlirigha orunlashturghan؛ yene bir qismini yéngidin chet-yaqa jaylargha sélin'ghan yaki kéngeytilgen mu'esseseliri téximu puxta bolghan mexsus lagérlargha orunlashturghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet