Доған әрдоған: «турсунҗан әмәт шеир оқуғанлиқи, қизини маңа ятлиқ қилғанлиқи үчүн тутуп кетилгән»

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2019-10-30
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Доған әрдоған әпәнди қейнатиси  турсунҗан әмәт вә қейнаниси билән. (Вақти вә орни ениқ әмәс)
Доған әрдоған әпәнди қейнатиси турсунҗан әмәт вә қейнаниси билән. (Вақти вә орни ениқ әмәс)
RFA/Erkin Tarim

Һазир қазақистанда туруватқан түркийә пуқраси доған әрдоған әпәнди зияритимизни қобул қилип, уйғур диярида тонулған шаир, йәни қейнатиси  турсунҗан әмәт билән униң  аяли, йәни қейнаниси  шуниңдәк өзиниң  аялиниң сиңлисиниң җаза лагерида тутуп турулуватқанлиқини баян қилди. Униң ейтишичә, қейин атиси турсунҗан әмәт 18 йил бурун йезип декламатсийә қилған бир парчә шеири вә униң қизиниң өзидәк түрк билән той қилғанлиқи үчүн тутуп кетилгәнликини илгири сүрди.

Һазир қазақистанда туруватқан доған әрдоған әпәнди зияритимизни қобул қилип, алди билән өзини тонуштуруп мундақ деди: «мән түркийәниң диярбақир вилайитидә туғулған түрк пуқраси, исмим вә фамиләм доған әрдоған. Мән тунҗи болуп 2013-йилида үрүмчигә ишлигили берип, бир мәзгил турғандин кейин түркийәгә қайтқан идим».

Доған әрдоған әпәнди өзиниң иккинчи қетим барғинида уйғур қизи билән той қилғанлиқини баян қилип мундақ деди: «2016-йили қайта үрүмчигә бардим. У йәрдин ғулҗиға бардим. У йәрдә һазирқи аялим билән той қилдим. Лекин хитай маңа туруш рухсити бәрмигәчкә һәр үч айда яки 6 айда бир қетим түркийәгә берип йеңидин виза елип аялимниң йениға бараттим. Аялимдин пәрзәнт көрдүм, биз һәр җәһәттин яхши кетивататтуқ».

Хитай уйғур дияриға киргүзмигәчкә һазир уйғур дияри билән қазақистан чеграсида туруватқан доған әрдоған әпәнди қейнатиси билән аялиниң сиңлисиниң бир йилдин буян җаза лагерида икәнликини оттуриға қоюп мундақ деди: «силәргә вә пүтүн дуняға мәлум болғинидәк икки йилдин буян җаза лагериға елип кетиш йүз бериватиду. Бу вәқәдә қизини түрк билән той қилдурғанлиқи вә 2002-йили йеңи йил кечилики паалийитидә декламатсийә қилған бир парчә шеири түпәйли қейин атам турсунҗан әмәт билән аялимниң сиңлиси назилә турсун бир йилдин буян җаза лагерида тутуп турулуватиду. Бир йилдин буян маңа виза бәрмигәчкә қазақистан-хитай йипәк йоли ортақ базири болған қорғаста туруватимән».

«Сиз түркийә пуқраси болуш сүпитиңиз билән бу тоғрилиқ түркийә җумһурийитиниң мунасивәтлик органлирини издидиңизму?» дегән соалимизға у, мундақ җаваб бәрди: «мән түркийәниң бейҗиңдики әлчиханисиға көп қетим телефон қилип илтимас қилдим, һазир мениң қизим бир йерим яшта қейнанам еғир кесәл, йеқинда аялимниму лагерға елип кетипту. Түркийәниң бейҗиңдики әлчиханиси һәр қетим телефон қилғинимда мунасивәтлик йәрләрни издәватимиз әмма җаваб кәлмәйватиду дәйду. Шуңа түрк әлчиханисидин үмидимни үзүп әркин асия радийосиға илтимас қилдим. Авазимиз болушуңларни илтимас қилимән» '

Доған әрдоған әпәнди қейнатисиниң уйғурлар арисида һөрмәткә сазавәр бир киши икәнликини баян қилип мундақ деди: «қейнатам уйғур сәнәтчиләр әдәбиятчилар вә уйғур хәлқи арисида абруйлуқ шәхс иди. Уйғурниң олтурушлирида шеир декламатсийә қилатти. Ғулҗиға кәлгән даңлиқ кишиләр чоқум уни издәп көрүшүп кетәтти. 2002-Йили үрүмчидә өткүзүлгән сәнәт кечиликидә шеир оқуғанлиқи үчүн көп қетим тутуп кетилип қоюп берилгән. Әмма бу қетимқи долқунда уни солап бир йилдин буян қоюп бәрмиди».

Доған әрдоған әпәнди уларниң терроризм билән һечқандақ алақиси йоқлиғини баян қилип мундақ деди: «қейнатам турсунҗан әмәт билән униң қизи назилә турсунниң террорчилиқ билән һечқандақ мунасивити йоқ. Террорчилиқ билән мунасивити болған болса мән қутулдуримән дәп түркийәниң мунасивәтлик идарилиригә телефон қилип йүрмәйттим. Қизини мән билән той қилдурғанлиқи вә 18 йил бурун йезип декламатсийә қилған бир парчә шеири түпәйли әкиркетипту».

Биз турсунҗан әмәт тоғрисида техиму тәпсилий мәлумат игиләш үчүн ғулҗа шәһәрлик йеңи йәр сақчиханисиға телефон қилған болсақму җаваб алалмидуқ.

Турсунҗан әмәт, шаир вә язғучи болуп, униң шеирлирини нурғун нахшичилар аһаңға селип оқуған. Һазир германийәдә туруватқан уйғур сәнәткар аблимит турсун әпәнди турсунҗан әпәндини яхши тонуйдиғанлиқини, униң өз милитини сөйидиған талантлиқ шаир язғучи икәнликини, униң бигунаһ икәнликини баян қилди.

Турсунҗан әмәт 2001-йили үрүмчидә йүз бәргән атақлиқ тәмбүрчи нурмуһәммәт турсунниң тәмбүр кечиликидә сәһнигә чиқип шеир декламатсийә қилған болуп, униң шеири күчлүк инкас қозғиған вә шуниңдин кейин нурмуһәммәт турсун хизмәттин һәйдиветилгәниди. Шу вәқәдин кейин хитай даирилири «идеологийә саһәсидики миллий бөлгүнчиликкә зәрбә бериш» намида һәрикәт башлиғаниди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт