Нахша һәвәскари сүбһи мәвлан «сәлтәнәтлик йүз йил» филимини көргәнлики үчүн тутуп кетилгән

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2020-11-02
Share
subhi-mewlan-lager-1.jpg «Сәлтәнәтлик йүз йил» филимини көргәнлики үчүн тутуп кетилгән нахша һәвәскари сүбһи мәвлан.
Oqurmen teminligen

Вәзийәттин хәвәрдар кишиләрдин бириниң радийомизға инкас қилишичә, ғулҗа шәһиридики нахша һәвәскарлиридин сүбһи мәвланниң өйидин «сәлтәнәтлик йүз йил» намлиқ түркийә филиминиң пластинкиси тепилғанлиқи үчүн тутқун қилинған; әмма аридин 8 ай өткинигә қаримай сақчилар униң ақивити һәққидә аилә тавабиатиға һечқандақ учур бәрмигән. Мухбиримизниң ениқлашлири давамида, сүбһи мәвланниң тутқунда икәнлики дәлиллиниш билән бирликтә, шу мәзгилдә мәзкур филимни сақлиғучи яки көргүчиләрдин50-60чә кишиниң тутқун қилинғанлиқи ашкариланди.

Оттура асияда тиҗарәт қиливатқан ғулҗа вәзийитидин хәвәрдар кишиләрдин бириниң радийомизға инкас қилишичә, бу йил 3-айниң башлирида ғулҗа шәһәр ичи сақчи хадимлири, шәһәрниң су дәрваза мәһәллисидә олтурушлуқ сүбһи мәвланниң өйигә түн кечидә бастуруп кирип ахтуруш елип барған; өйдики нәрсә керәкләр арисида «сәлтәнәтлик йүз йил» намлиқ түркийә филиминиң пластинкиси тепилғандин кейин сүбһи мәвланни аниси арзугүл билән бирликтә қоллириға койза(тақақ) салғиничә тутуп әкәткән; сүбһиниң сиңлиси үрүмчидә содилиқ қиливатқан йеридин ғулҗаға тутуп келингән. Баян қилинишичә, сүбһи мәвланниң аниси билән сиңлиси тутулуп 15 күндин кейин қоюп берилгән. Әмма сүбһи мәвлан һәққидә рәсмий бир учур болмиған. Пәқәт аридин 6 ай өткәндә сақчилар сүбһи мәвланниң аилисидин униң кийим-кечәклирини елип кәткән. Буниңдин мәзкур аилә сүбһиниң кесилгәнлик вә түрмигә йөткәлгәнлик еһтималлиқини пәрәз қилған; әмма кесилгән йили вә җаза муддитини өтәватқан орни һәққидә мәлуматқа еришәлмигән. Сүбһиниң аниси вә сиңлиси тутқундики мәзгилидә қаттиқ қурутуветилгәнлики үчүн сүбһиниң ақивити һәққидә әһвал сүрүштә қилишқиму җүрәт қилалмиған.

Биз бу учурниң тоғра-хаталиқини айдиңлаштуруш үчүн ғулҗа шәһиридики алақидар сақчи органлириға телефон қилдуқ. Мәлум болушичә, дадиси кичик вақтида түгәп кәткән сүбһи мәвлан аниси вә сиңлиси билән бирликтә ғулҗа шәһәр яшлар йолидики «бәйлин сода сарийи» да бир гирим буюмлири дукинини маңғузуватқан болуп, биз униң әһвалини ениқлаш үчүн «бәйлин сода сарийи «тәвәликидики сақчиханиғиму телефон қилдуқ. Хадимлардин бири сүбһи мәвланниң тутқунда икәнликини дәлиллиди. Әмма у делониң тәпсилати һәққидә телефонда мәлумат берәлмәйдиғанлиқини әскәртти.

Мәлум болушичә, сүбһи мәвлан бир нахша һәвәскари болуп, сүпити билән мәзкур филимни шуниңдин бирқанчә күн аввал достлири билән бирликтә көргән. Филимни көргүчиләрдин бири башқа бир иш билән тутулуп сорақ қилинғанда, сүбһиниң өйидә «сәлтәнәтлик йүз йил» ни көргәнликини иқрар қилған; нәтиҗидә, мәзкур өйдә ахтуруш елип берилған.

Телефонимизни қобул қилған сақчи хадимлири сүбһи мәвланниң тутулуш сәвәби һәққидики соаллиримизға җаваб бәрмиди. Әмма илгирики ениқлашлиримизда лагер тутқунлири арисида түркийәни зиярәт қилған, түркийәдә балисини оқутқан вә түркийә филимини көргәнлики үчүн тутулғанлар көп қетимлап учриғаниди. Ғулҗа шәһәр ичидики йәнә бир сақчи хадими, соаллиримизға җавабән, «сәлтәнәтлик йүз йил» филимини көргәнләрниң тутқун қилинғанлиқини рәт қилмиди, әксичә, сүбһи мәвлан тутқун қилинған 3-ай мәзгилидә, мәзкур филимни көргән вә яки өйидин шу филим тепилған 50-60 кишиниң тутқун қилинғанлиқи ашкарилиди.

Нөвәттә түркийәдә яшаватқан, илгири қаримайдики «майбулақ» журнилида муһәррир болуп хизмәт қилған абдурешит нияз әпәнди, нөвәттики вәзийәткә нисбәтән ейтқанда, хитайниң «сәлтәнәтлик йүз йил «филимини көргүчиләрни тутқун қилишиниң әҗәблинәрлик бир иш әмәсликини әскәртти. Униң дейишичә, хитай уйғурларға қарита ашкара ирқий қирғинчилиқ елип бериватқан йеқинқи 4 йил ичидә уйғурларда диний, сиясий вә тарихий аңни суслаштуруш яки йоқитишни асаси нишан қилған. «Сәлтәнәтлик йүз йил» филими уйғурлардиму тарихий аңни күчләндүрүши, миллий кимликидин, җүмлидин тарихидин иптихарлиниш туйғусини шәкилләндүрүши вә бу әһвал уйғурларни хитай зорлап теңиватқан» җуңхуа аилиси «кимликидин техиму узақлаштуруши мумкин болғанлиқи үчүн хитай даирилири уйғурларниң «сәлтәнәтлик йүз йил» филимини көрүшидин биарам болған вә уни сақлиған сүбһи мәвлан қатарлиқ кишиләрни тутқун қилған.

Юқирида ғулҗада сүбһи қатарлиқ 50-60 чә кишиниң «сәлтәнәтлик йүз йил» намлиқ түркийә филимини көргәнлики вә сақлиғанлиқи үчүн тутқун қилинғанлиқи һәққидә аңлитиш бәрдуқ.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт