40 Күндин буян қамалда қалған ғулҗа хәлқи иҗтимаий таратқуларда қутқузушқа чақириқ қилди

Мухбиримиз әркин
2022.09.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
40 Күндин буян қамалда қалған ғулҗа хәлқи иҗтимаий таратқуларда қутқузушқа чақириқ қилди Уйғур районидики қамал мәзгилидә, хитайниң уйғурларға қаратқан қамал тәдбирлириниң хәлқараға чиқип кәтмәслики үчүн хитай таратқулириниң уйғурларни “иғва” тарқатмаслиққа агаһландурған хәвири. 2022-Йили сентәбир.
Social Media

Хитай һөкүмити 7-айниң ахирлирида қайта партлиған йеңи типлиқ таҗсиман вирусниң юқум мәркизи болған ғулҗида йолға қойған қамал характерлик қаттиқ карантин тәдбирлириниң ғулҗа хәлқини, болупму уйғурларни ачарчилиқ гирдабиға елип берип, уларниң һаятини тәһдит астида қойғанлиқи иҗтимаий таратқулар арқилиқ оттуриға чиқмақта. Йәрлик даириләр өткән һәптә һәр хил қутқузуш тәдбирлирини еливатқанлиқини илгири сүрүп, өзлириниң карантин тәдбирлирини ақлиған болсиму, бирақ ғулҗа хәлқиниң хитай иҗтимаий таратқулирида елан қилған, әмма радийомиз тәрипидин дәлилләнмигән видийо көрүнүшлиридә қамалниң болупму ғулҗидики уйғурлар мәркәзлик олтурақлашқан мәһәллә вә районларда давамлишиватқанлиқи, бу мәһәллә вә районларда ачарчилиқ вә теббий лавазимат йетишмәслик әһвалиниң еғир икәнлики қәйт қилинған.

Ғулҗиниң дөләтбағ аһалиләр башқармисиға қарашлиқ һәрқайси мәһәллә вә иҗтимаий районлар уйғурлар мәркәзлик олтурақлашқан кона районларниң бири болуп, бу, ғулҗида карантин әң қаттиқ йолға қоюлған, аһалиләр еғир тәсиргә учриған җайларниң биридур. Дөләтбағ аһалиләр башқармиси тәвәсидики бир мәһәллидә олтурушлуқ бир аял радийомизға, йәрлик даириләрниң “карантин” намида уларниң дәрвазисини сирттин қулуплап бир аилә кишилирини өйидә солап қойғиниға 35 күн болғанлиқини билдүрди. Униң ейтишичә, улар қарашлиқ иҗтимаий райондики карантин ишлириға мәсул хадимлар вә аталмиш “пидаийлар” өткән һәптә келип уларға буниңдин кейин йемәклик йәткүзүп берәлмәйдиғанлиқини уқтурған, әмма буниң сәвәбини чүшәндүрмигән.

Или областлиқ һөкүмәт 12-сентәбир күни йәнә ахбарат йиғини өткүзүп, шу күни саәт 6 дин башлап ғулҗа шәһиридики 9 мәһәллидә “турақлаштуруп башқуруш” ниң бикар қилинғанлиқи, буниң билән ғулҗида “турақлаштуруп башқуруш” бикар қилинған мәһәллиләрниң 88 гә йәткәнликини елан қилған. Бирақ “турақлаштуруп башқуруш” бикар қилинған мәһәллиләрниң хәритидики орунлишишидин мәлум болушичә, 12-сентәбир күни “турақлаштуруп башқуруш” бикар қилинған мәһәллиләрниң мутләқ көп қисми хитай нопуси көп санлиқни тәшкил қилидиған районлар икәнлики диққәт қозғиди.

Ғулҗида олтурушлуқ хитай аһалилириниң ейтишичә, карантин тәдбири техи бикар қилинмиған болуп, ғулҗидики һәрқайси иҗтимаий районларниң карантин әһвали пәрқлиқ икән.

Ғулҗиниң дәря бойи йолида олтурушлуқ бир хитай аял 12-сентәбир радийомизға бәргән учурида мундақ деди: “мән или дәряси йолида, йәни ғулҗиниң или дәряси йолида олтуримән. Һазир карантин бикар қилинғини йоқ. Сиз ким болисиз? мундақ дәң, юқум әһвалиға кәлсәк бу әмәлийәттә буни тордин көрәләйсиз. Бизниң бу районни әһвали бир аз охшимайду. Һәр қайси районларниң юқум әһвали пәрқлиниду.”

Ғулҗидики уйғурларниң өткән һәптә тарқалған қутқузуш вә ярдәм чақириқлириға аит видийолиридин карантин сиясити кәлтүрүп чиқарған ачарчилиқ, озуқлуқ вә дора йетишмәслик нәтиҗисидә өлүп кетиш вәқәлириниң йүз бәргәнлики мәлум болмақта. Уйғур аптоном райониниң или қазақ аптоном областлиқ һөкүмити өткән һәптә ахбарат йиғини өткүзүп, ачарчилиқтин адәм өлгәнликини инкар қилған, шундақла торда юқумға даир аталмиш “өсәк сөз” тарқатқанларни қаттиқ җазалайдиғанлиқини агаһландурған болсиму, бирақ ғулҗиниң уйғурлар мәркәзлик олтурақлашқан мәһәллилиридики бәзи аһалиләр қамал тәдбирлирини бузуп ташлап, кочиға чиққан вә иҗтимаий район хадимлириға һәм һөкүмәтниң аталмиш юқум “пидаийлири” ға наразилиқ билдүргән.

Райондин кәлгән, әмма техи биз дәлиллимигән әң йеңи видийоларниң биридин ғулҗиниң қарадөң йезисидики ачарчилиқта қалған бир мәһәллә аһалисиниң қамал тәдбирлирини бузуп ташлап, кочиға чиққан вә һөкүмәт хадимлириға наразилиқ билдүргәнлики мәлум болди.

Ғулҗидики вәзийәт охшаш бир вақитта чәтәлдики уйғурларда, болупму ғулҗалиқ уйғурларда ата-аниси, уруқ-туғқан вә аилә әзалириниң тәқдиригә болған әндишисини техиму күчәйткән. Австрийәдә яшаватқан камран, ата-аниси ғулҗидики бу қетимқи қамалда карантинға елип кетилгән уйғурларниң бири. Униң 12-сентәбир зияритимизни қобул қилғанда ейтишичә, униң ата-аниси 3 һәптә илгири карантинға елип кетилгән болуп, аниси бир қанчә күн аввал өйигә қайтип кәлгән болсиму, бирақ қорғастики бир карантин мәркизигә елип кетилгән дадисидин һазирға қәдәр һечқандақ хәвәр йоқ икән.

Хитайниң “юқумни нөлгә чүшүрүш” намида ғулҗини кәң көләмлик қамал қилип, уйғур аилилиридә роһий бесим вә ачарчилиқ пәйда қилиши, чәтәлдики уйғурларниң наразилиқ намайишлирини кәлтүрүп чиқарди. Өткән һәптиниң ахирлиридин башлап америка, канада, германийә, түркийә, фирансийә қатарлиқ дөләтләрдә уйғурларниң наразилиқ намайишлири партлап, хәлқара җәмийәтни вәзийәткә арилишишқа чақирған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.