40 Kündin buyan qamalda qalghan ghulja xelqi ijtima'iy taratqularda qutquzushqa chaqiriq qildi

Muxbirimiz erkin
2022.09.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
40 Kündin buyan qamalda qalghan ghulja xelqi ijtima'iy taratqularda qutquzushqa chaqiriq qildi Uyghur rayonidiki qamal mezgilide, xitayning Uyghurlargha qaratqan qamal tedbirlirining xelq'aragha chiqip ketmesliki üchün xitay taratqulirining Uyghurlarni “Ighwa” tarqatmasliqqa agahlandurghan xewiri. 2022-Yili séntebir.
Social Media

Xitay hökümiti 7-ayning axirlirida qayta partlighan yéngi tipliq tajsiman wirusning yuqum merkizi bolghan ghuljida yolgha qoyghan qamal xaraktérlik qattiq karantin tedbirlirining ghulja xelqini, bolupmu Uyghurlarni acharchiliq girdabigha élip bérip, ularning hayatini tehdit astida qoyghanliqi ijtima'iy taratqular arqiliq otturigha chiqmaqta. Yerlik da'iriler ötken hepte her xil qutquzush tedbirlirini éliwatqanliqini ilgiri sürüp, özlirining karantin tedbirlirini aqlighan bolsimu, biraq ghulja xelqining xitay ijtima'iy taratqulirida élan qilghan, emma radiyomiz teripidin delillenmigen widiyo körünüshliride qamalning bolupmu ghuljidiki Uyghurlar merkezlik olturaqlashqan mehelle we rayonlarda dawamlishiwatqanliqi, bu mehelle we rayonlarda acharchiliq we tébbiy lawazimat yétishmeslik ehwalining éghir ikenliki qeyt qilin'ghan.

Ghuljining döletbagh ahaliler bashqarmisigha qarashliq herqaysi mehelle we ijtima'iy rayonlar Uyghurlar merkezlik olturaqlashqan kona rayonlarning biri bolup, bu, ghuljida karantin eng qattiq yolgha qoyulghan, ahaliler éghir tesirge uchrighan jaylarning biridur. Döletbagh ahaliler bashqarmisi tewesidiki bir mehellide olturushluq bir ayal radiyomizgha, yerlik da'irilerning “Karantin” namida ularning derwazisini sirttin quluplap bir a'ile kishilirini öyide solap qoyghinigha 35 kün bolghanliqini bildürdi. Uning éytishiche, ular qarashliq ijtima'iy rayondiki karantin ishlirigha mes'ul xadimlar we atalmish “Pida'iylar” ötken hepte kélip ulargha buningdin kéyin yémeklik yetküzüp bérelmeydighanliqini uqturghan, emma buning sewebini chüshendürmigen.

Ili oblastliq hökümet 12-séntebir küni yene axbarat yighini ötküzüp, shu küni sa'et 6 din bashlap ghulja shehiridiki 9 mehellide “Turaqlashturup bashqurush” ning bikar qilin'ghanliqi, buning bilen ghuljida “Turaqlashturup bashqurush” bikar qilin'ghan mehellilerning 88 ge yetkenlikini élan qilghan. Biraq “Turaqlashturup bashqurush” bikar qilin'ghan mehellilerning xeritidiki orunlishishidin melum bolushiche, 12-séntebir küni “Turaqlashturup bashqurush” bikar qilin'ghan mehellilerning mutleq köp qismi xitay nopusi köp sanliqni teshkil qilidighan rayonlar ikenliki diqqet qozghidi.

Ghuljida olturushluq xitay ahalilirining éytishiche, karantin tedbiri téxi bikar qilinmighan bolup, ghuljidiki herqaysi ijtima'iy rayonlarning karantin ehwali perqliq iken.

Ghuljining derya boyi yolida olturushluq bir xitay ayal 12-séntebir radiyomizgha bergen uchurida mundaq dédi: “Men ili deryasi yolida, yeni ghuljining ili deryasi yolida olturimen. Hazir karantin bikar qilin'ghini yoq. Siz kim bolisiz? mundaq deng, yuqum ehwaligha kelsek bu emeliyette buni tordin köreleysiz. Bizning bu rayonni ehwali bir az oxshimaydu. Her qaysi rayonlarning yuqum ehwali perqlinidu.”

Ghuljidiki Uyghurlarning ötken hepte tarqalghan qutquzush we yardem chaqiriqlirigha a'it widiyoliridin karantin siyasiti keltürüp chiqarghan acharchiliq, ozuqluq we dora yétishmeslik netijiside ölüp kétish weqelirining yüz bergenliki melum bolmaqta. Uyghur aptonom rayonining ili qazaq aptonom oblastliq hökümiti ötken hepte axbarat yighini ötküzüp, acharchiliqtin adem ölgenlikini inkar qilghan, shundaqla torda yuqumgha da'ir atalmish “Ösek söz” tarqatqanlarni qattiq jazalaydighanliqini agahlandurghan bolsimu, biraq ghuljining Uyghurlar merkezlik olturaqlashqan mehelliliridiki bezi ahaliler qamal tedbirlirini buzup tashlap, kochigha chiqqan we ijtima'iy rayon xadimlirigha hem hökümetning atalmish yuqum “Pida'iyliri” gha naraziliq bildürgen.

Rayondin kelgen, emma téxi biz delillimigen eng yéngi widiyolarning biridin ghuljining qaradöng yézisidiki acharchiliqta qalghan bir mehelle ahalisining qamal tedbirlirini buzup tashlap, kochigha chiqqan we hökümet xadimlirigha naraziliq bildürgenliki melum boldi.

Ghuljidiki weziyet oxshash bir waqitta chet'eldiki Uyghurlarda, bolupmu ghuljaliq Uyghurlarda ata-anisi, uruq-tughqan we a'ile ezalirining teqdirige bolghan endishisini téximu kücheytken. Awstriyede yashawatqan kamran, ata-anisi ghuljidiki bu qétimqi qamalda karantin'gha élip kétilgen Uyghurlarning biri. Uning 12-séntebir ziyaritimizni qobul qilghanda éytishiche, uning ata-anisi 3 hepte ilgiri karantin'gha élip kétilgen bolup, anisi bir qanche kün awwal öyige qaytip kelgen bolsimu, biraq qorghastiki bir karantin merkizige élip kétilgen dadisidin hazirgha qeder héchqandaq xewer yoq iken.

Xitayning “Yuqumni nölge chüshürüsh” namida ghuljini keng kölemlik qamal qilip, Uyghur a'ililiride rohiy bésim we acharchiliq peyda qilishi, chet'eldiki Uyghurlarning naraziliq namayishlirini keltürüp chiqardi. Ötken heptining axirliridin bashlap amérika, kanada, gérmaniye, türkiye, firansiye qatarliq döletlerde Uyghurlarning naraziliq namayishliri partlap, xelq'ara jem'iyetni weziyetke arilishishqa chaqirghan.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.