Ghulja qaradöngde achliqqa berdashliq bérelmey qamalni bösüp kochigha chiqqan 617 kishi tutqun qilin'ghan

Muxbirimiz shöhret hoshur
2022.09.12
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Ghulja qaradöngde achliqqa berdashliq bérelmey qamalni bösüp kochigha chiqqan 617 kishi tutqun qilin'ghan Ghuljadiki ahalilerning qamal mezgilide achliq krizisigha duch kelgenliki üchün naraziliq bildürmekte. 2022-Yili séntebir.
Social Media/Tiktok

Ijtima'iy taratqulardiki uchurlardin melum bolushiche, ghuljada qamal 40 kündin éshishi bilen yerlik ahaliler duch kelgen acharchiliq krizisi yene bir baldaq yoquri örligen. Netijide ghulja shehirining qaradöng qatarliq yéza we kocha bashqarmiliridiki bir qisim ahaliler qamalni bösüp kochilargha chiqqan. Muxbirimizning mana bu weziyet heqqide élip barghan téléfon ziyaretliri dawamida, yéngihayat saqchixanisi 11-séntebir, yeni yekshenbe küni kochigha chiqqanlarning tutqun qilin'ghanliqini ashkarilidi. Qaradöng yézisidiki bir kent saqchisi, qaradöng boyiche 617 kishining tutulghanliqi, bularning köpinchisining yash-ösmürler ikenlikini delillidi.

Inkaslardin pash bolushiche, lagér we türmiler seweblik asasliq emgek küchliridin ayrilip qalghan ghuljadiki yerlik ahaliler, bu qétimqi qamal keltürüp chiqarghan acharchiliq krizisige berdashliq bérishke ajizliq qilghan. Netijide bir qisim jaylarda ölüm-yétim weqeliri kélip chiqqan. Bir qisim ahaliler özliri duch kelgen bu hayatiy tehditke qarita naraziliq héssiyatini we pikirlirini ipadileshke bashlighan, bolupmu ushshaq tijaretke tayinip tirikchilik qilip kéliwatqan ghulja shehiridiki bir qisim Uyghurlar, öyliride yétip achliqtin ölüshni emes, belki qamalni bösüp kochigha chiqish we janlirini saqlap qélish yolini tallighan.

Uyghur rayonida irqiy qirghinchiliq dawam qiliwatqan bir weziyette xeterge tewekkül qilghan bu kishilerning aqiwitini éniqlash üchün biz ghuljadiki alaqidar idare organlargha téléfon qilduq. Téléfonimizni qobul qilghan ghulja sheher yéngihayat saqchixanisining bir xadimi, 11-séntebir, yeni yekshenbe küni kochigha chiqqanlarning qandaq bir terep qilin'ghanliqi heqqidiki so'alimizgha jawaben, ularning tutulghanliqi we choqum tutulushi kéreklikini bayan qildi. Biz uningdin yéngihayat yézisidin tutulghanlarning sanini sorighinimizda, u bu éniq sanni délo bijirgichilerning bilidighanliqini éytti. Biz uningdin tutqunlarning qeyerde tutup turuliwatqanliqini sorighinimizda, u kimlikimizni aydinglashturalmighanliqi üchün bu heqte jawab bérelmeydighanliqini bayan qilish arqiliq, ehwalning “Dölet mexpiyetliki” ge yatidighanliqini isharetlidi.

Ijtima'iy taratqularda ghulja qaradöng mehellisidin bashqa yene qaraway mehellisidki ahalilerningmu kochilargha chiqqanliqi xewer qilin'ghan, emma yéngihayat yézisidin kochigha chiqqanlar heqqide uchur yoq idi. Mezkur xadimning delillishi bilen ijtima'iy taratqulardiki uchurlarning achliq krizisige duch kelgen we bu sewebtin kochigha chiqqanlarning peqetla az bir qismini eks ettüridighanliqi bilinmekte.

Biz arqidin ghulja sheherlik saqchi idarisi qomandanliq merkizige téléfon qilip, 11-séntebir (yekshenbe) küni qamalni bösüp kochigha chiqqanlarning ehwali heqqide melumat soriduq. Nöwetchi, kochigha chiqqanlarning qandaq bir terep qilin'ghanliqi heqqidiki so'alimizgha jawaben, bu heqte alaqidar orunlardin melumat élishimiz kéreklikini bayan qildi. Biz uningdin kochigha chiqqanlarning omumiy sani heqqide melumat soriduq. U, bu heqte saqchi idarisining alaqidar xadimlirida melumat barliqini, shundaqla bu toghriliq tordimu uchur barliqini bayan qildi.

Halbuki, 11-séntebir, yeni tönügün saqchi da'iriliri tarqatqan bir uchurda, ghulja shehiride qamalni buzghan peqet ikki kishining 5 künlüktin toxtitip qoyush jazasigha uchrighanliqi, bularning biri xitay, yene birining Uyghur ikenliki qeyt qilin'ghan idi. Muhajirettiki Uyghurlar özlirining ijtima'iy taratqulargha yazghan inkaslirida, bu uchurning peqet teshwiqat meqsiti üchün tarqitilghanliqi we ré'alliqini eks ettürmeydighanliqini bildürüshken؛ jazalan'ghuchilarning choqum buningdin köp ikenlikini we ularning mutleq köp qismining Uyghur bolush éhtimalliqini ilgiri sürüshken idi. Mezkur saqchi xadimi bu heqte yenimu ilgirilep sorighan so'allirimizgha jawaben, délo turghuzush ishini asasiy qatlamdiki saqchixanilarning qilidighanliqini we shulardin ehwal igilishimiz kéreklikini bildürdi. U ziyaritimiz dawamida bashtin-axir ghulja shehiride qamalni bösüp kochigha chiqqanlarning tutqun qilin'ghanliqini inkar qilmidi.

Biz axirida ahaliliri kochigha chiqqanliqini éniq bolghan qaradöngdiki bir kent saqchixanisigha téléfon qilduq. Saqchi xadimi deslepte ahalilerning qamal mezgilide héchqandaq qéyinchliqqa yoluqmighanliqini bildürgen bolsimu, emma arqidin so'alimizgha jawaben kochigha chiqqanlarning köpichisining azdurulghan yash-ösmürler ikenlikini, ularning soraq dawamida pushayman qilghanliqini bildürgenlikini tilgha aldi. U qaradöng yézisi boyiche jem'iy 617 neper kishining tutqunda ikenlikini delillidi.

Matériyllarda körsitilishiche, qaridöng yézisining omumiy nopusi 18 ming etrapida bolup, mutleq köp qismini Uyghurlar teshkil qilidu. Uyghurlarning nopusi 270 ming etrapida dep xatirilen'gen ghulja shehiride, jem'iy qanchi kishining qamalni bösüp chiqqanliqi seweblik tutqun qilin'ghanliqi hazirche melum emes.

Yoqurida ghuljada achliqqa berdashliq bérelmey qamalni bösüp kochigha chiqqan ahalilerning tutqun qilin'ghanliqi, nöwette qaridöng yézisidinla 617 kishining tutqunda ikenliki heqqide anglitish berduq.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.