Xitay depne idare xadimliri: "Ürümchi bulaqtagh rayonidiki Uyghur qebristanliqi köchürülidu"

Muxbirimiz méhriban
2020-05-28
Share
bulaqtagh-rayonidiki-qewristanliq-mazar-uqturush.jpg Ürümchi bulaqtagh(shimigo) rayoni xelq ishliri idarisi chiqarghan "Qebristanliqni jiddiy köchürüsh" toghrisidiki uqturushi.
Oqurmen teminligen

Birqanche kündin buyan xitaydiki ijtima'iy taratqularda "Ürümchi bulaqtagh(shimigo) rayonidiki qebristanliqni köchürüsh toghrisida jiddiy uqturushi" namliq bir uchur tarqaldi.

2020-Yili 22-may küni élan qilin'ghan mezkur uqturushqa ürümchi shehiri bulaqtagh rayonluq xelq ishliri idarisi, öy qurulush idarisi, yer bashqurush ishxanisi qatarliq 3 orunning tamghisi bésilghan. Uqturushta ürümchi shehiri bulaqtagh rayonluq 7-toqumichiliq rayonidiki qebristanliqning yéqinda köchürülidighanliqi, shunga qebre igilirining uqturush chiqirilghan kündin bashlap 6-ayning 10-künige qeder tizimgha aldurushi telep qilin'ghan. Uqturushta yene belgilen'gen möhlet ichide kélip tizimgha aldurulmighan qebrilerning igisiz qebriler qatarida bir terep qilinidighanliqi eskertilgen.

Radiyomiz ürümchi bulaqtagh rayonluq xelq ishliri idarisi, depne ishliri idarisi qatarliq jaylargha téléfon qilip éniqlash élip bardi. Bu jeryanda mejburiy köchürüsh békitilgen qebristanliqning ürümchi bulaqtagh rayonidiki Uyghur qebristanliqi ikenliki, nöwette bulaqtagh rayonluq xelq ishliri idarisi xadimlirining qebre igilirini tizimlashni jiddiy türde élip bériwatqanliqi melum boldi.

Uqturushta qaldurulghan alaqilishish nomurlirigha asasen ürümchi waqti 27-may etigende shimigu rayonluq xelq ishliri idarisige téléfon qilduq.

Téléfonni alghan xitay xadim qebrilerni yötkesh uqturushning birqanche kün ilgiri ürümchi sheherlik hökümetning orunlashturushi bilen chiqirilghanliqini, nöwette qebrilerni resmiy qézip yötkesh téxi bashlanmighan bolsimu, emma qebre igilirini tizimlash xizmitining élip bériliwatqanliqini, ürümchidin bashqa jaydikilerning ürümchidiki tughqanlirigha hawale qilish arqiliq tizimlatsa bolidighanliqini bildürdi.

Biz uningdin bu qebrilerni néme üchün yötkesh zörür bolup qalghanliqini sorighinimizda u jawab bérishni ret qilip téléfonni qoyuwetti.

Téléfonimiz axirida bulaqtagh rayonluq depne ishliri idarisi musulmanlar depne ishlirini bashqurush ishxanisigha ulandi.

Téléfonni alghan Uyghur xadim qebristanliqning bulaqtaghdiki Uyghur qebristanliqi ikenliki, tizimlash bashlan'ghan bir heptidin buyan qebre igiliri bolghan Uyghurlarning qebristanliqqa depne qilin'ghan ata-bowiliri we qérindashlirining qebre téshidiki belgilerni süretke tartip ekilish arqiliq jiddiy tizimlitiwatqanliqi, tizimlashning 5-ayning axiri tamamlinidighanliqi, 6-ayning 10-künidin bashlap qebrilerning resmiy köchürülidighanliqini bildürdi.

Biz bu xadimdin qebristanliqning néme sewebtin köchürülidighanliqi, qeyerge köchürülidighanliqi, qebristanliq köchürülgendin kéyin bu jaygha qandaq qurulush sélinidighanliqi, qebre igilirining bu xil yötkeshke nisbeten naraziliq inkasida bolghan-bolmighanliqini soriduq.

Xizmetchi xadim bu so'allargha naraziliq bilen jawab bérip, mezkur qebristanliqning ürümchi sheherlik hökümetning buyruqi bilen ay-ötkel(badawan) diki musulmanlar qebristanliqigha köchürüsh qarar qilin'ghanliqi, bu jaygha qandaq qurulush chüshidighanliqini hazirche bilmeydighanliqi, qebre köchürüsh hökümetning orunlashturushi bilen bir tutash élip bérilghanliqi üchün özining bundaq inchike so'allargha jawab bérelmeydighanliqini, qebre igiliri bu ishqa narazi bolghan ehwaldimu qebristanliqning mejburiy köchürülidighanliqini bildürdi.

Chet'ellerdiki Uyghurlardin ürümchining bulaqtagh rayonida tughulup-ösken, 2015-yilighiche a'ilisi bilen mezkur rayonda yashighan, emma ismini ashkarilashni xalimaydighan bireylenning bildürüshiche, ürümchi bulaqtagh 7-toqumichiliq rayonidiki qebristanliq bulaqtagh, badawan qatarliq rayonlarda olturushluq Uyghurlar depne qilinidighan musulmanlarning chong qebristanliqi iken. Uning bildürüshiche, 2014-yilidin bashlap hökümet da'iriliri "Bu qebristanliq barghanche kéngiyip, ürümchi sheherlik hökümet idarilerge yéqinliship ketti" dégendek bahaniler bilen Uyghurlarning mezkur qebristanliqtin dawamliq yerlik sétiwélishigha chek qoyghan iken.

Weziyet analizchilirining qarishiche, xitay hökümiti yillardin buyan Uyghurlarning qebristanliqigha her xil cheklimilerni qoyush, qebrilerni yoqitish qatarliq her xil usullar arqiliq Uyghurlarning ana yurtidiki izlirini öchürüsh meqsitige yétishke urunmaqtiken.

Xitay da'irilirining Uyghurlarning tarixtiki meshhur zatlirining mazarliri we Uyghurlarning ata-bowilirining qebristanliqini mejburi köchürüsh ishliri bundin ilgirimu köp qétim yüz bergen idi. Yéqinqi ikki-üch yil ichide xitay da'iriliri Uyghur diyarining jenup-shimalidiki Uyghurlarning jama'et qebristanliqlirini özgertip qurush namida qebre téshidiki ayet, ay-yultuz qatarliq islamiy belgilerni mejburiy öchürgüzüsh, qebre téshida peqet nomur taxtilirinila qaldurush, qebrilerni qewetlik qilip özgertish, hetta dawamliq méyit qoyuluwatqan qebristanliqlarni mejburiy yötkep yoqitish, bu jaylarni xitayning shirketlirige ötküzüp bérip, sayahet we istirahet baghchilirigha aylandurush qatarliq qurulushlarni jiddiy türde élip barghan. Bu ehwallar chet'ellerdiki Uyghurlar we Uyghur mesilisige qiziqidighan közetküchilerning jiddiy diqqitini qozghimaqta.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet