Уйғур райониниң бәзи җайлирида бу йил рамазанда роза тутушқа болидиған кишиләр үчүн сан чүшүрүлгән

Мухбиримиз шөһрәт һошур
2022.04.01
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Уйғур райониниң бәзи җайлирида бу йил рамазанда роза тутушқа болидиған кишиләр үчүн сан чүшүрүлгән Рамазан мәзгилидә һейтгаһ мәсчитиниң әтрапини чарлаватқан хитай сақчилири. 2021-Йили 3-май, қәшқәр.
REUTERS

Вәзийәттән хәвәрдар кишиләрдин бири радийомизға учур йоллап, бу йил рамазан мәзгилдә уйғур райониниң бәзи җайлирида роза тутқушқа болидиған кишиләр тоғрилиқ сан бекитилгәнликини инкас қилди. Инкаста бу санниң бәзи җайларда алдинқи 4 йилда роза тутуштин үркүп кәткән кишиләрни риғбәтләндүрүш үчүн бекитилгән болса; йәнә бәзи җайларда роза тутушниң кеңийип кетишиниң алдини елиш үчүн бекитилгәнлики илгири сүрүлгән. Мухбиримизниң телефон зиярәтлкири давамида, бу инкастики учурниң тоғрилиқи дәлилләнди.

Вәзийәттин хәвәрдар кишиниң инкас қилишичә, буниңдин бир һәптичә аввал уйғур райониниң бир қисим җайлиридики асасий қатлам мәсул хадимлири, өз тәвәликидә роза тутушқа болидиған кишиләрни тизимлаш тоғрилиқ уқтуруш тапшуривалған. Уқтурушта шу тәвәликтә қанчилик сандики кишиниң роза тутушқа болидиғанлиқи билдүрүлүш билән бирликтә, йәнә қандақ кишиләрниң роза тутушиға рухсәт берилидиғанлиқиму шәрһийләнгән.

Биз бу учурниң тоғра-хаталиқини айдиңлаштуруш үчүн уйғур райондики бир қисим орунларға телефон қилдуқ. Алақидар хадимлардин бири рамазан бәлгилимиси һәққидә йиғинлар ечиливатқанлиқини билдүргән болсиму, конкирет немиләр дейиливатқанлиқи һәққидә мәлумат бәрмиди.

Инкаста дейилишичә, бу сан мәһәллә яки аһалиләр комитетиниң нопусиға қарап 10 билән 50 арисида бекитилгән. Дейилишичә, бу түзүм аһалилириниң диний кәйпияти қоюқ болған бир қисим мәһәллиләрдә роза тутушниң кеңийип кетишиниң алдини елиш үчүн бекитилгән вә бундақ мәһәллиләрдә мәзкур санға еришкүчиләрниң йеши 65 тин юқури болуши шәрт қилиған.

Телефонимизни қобул қилған ғулҗа наһийәсидики бир он аилә башлиқи, өзи тәвә кәнттә роза тутқучиларни тизимлаш елип бериватқанлиқини ашкарилиди. У роза тутушқа болидиған кишиләрниң яш чекини тилға алмиған болсиму, әмма роза тутулидиған өйдә мәктәп йешидики балиларниң болмаслиқи керәкликини тәкитләш арқилиқ, нәврә-чәврилик болған вә нәврилиридин айрим яшаватқан кишиләрниңла роза роза тутушқа болидиғанлиқини ашкарилиди.

Өткән йил рамазан мәзгилидики ениқлашлиримиз давамида, тоққузақтики бир кәнт сақчиси, 2020‏-йили роза тутушни чәкләш һәққидә гәп болунмиғанлиқи, 2021‏-йили роза тутса хата болмайдиғанлиқи һәққидә тәшвиқатлар болуп баққан болсиму, 2017 ‏-2018 ‏-йиллардики қаттиқ чәклимә вә еғир җазалар сәвәблик кишиләрдә роза тутуш әһвали көрүлмигәнлики, тутқан тәқдирдиму буниң наһайити мәхпий болғанлиқини ашкарилиған иди.

Бу қетим радийомизға кәлгән инкастиму, роза тутқучилар үчүн сан бекитишниң бәзи җайларда роза тутуштин үркүп кәткән аһалиләрни риғбәтләндүрүш үчүн бекитилгәнлики тилға елинған. Телефонимизни қобул қилған атуштики бир он аилә башлиқи, бу йил роза тутушқа болидиған кишиләр һәққидә чүшүрүлгән бир уқтуруш вә бекитилгән бир санниң бар-йоқлуқи һәққидики соалимизға җавабән, “бар” дәп җавап бәрди. Биз униңдин мәзкур уқтурушта конкирет немиләр дийилгәнликини сориғинимизда, өзиниң саватсиз бир киши икәнлики, мәзкур уқтурушниң асасий роһидин хәвәрдар икәнлики, әмма конкирет мәзмунлирини әслийәлмәйдиғанғлиқини баян қилди. У йәнә мәзкур уқтуруш бойичә, өзи мәсул 10 аилә ичидин икки кишиниң роза тутушиға рухсәт берилгәнликини ашкарилиди. Униң баянлиридинму, бу санға еришкән икки кишиниң яшта чоңлар икәнлики, әтрапида, йәни аилисидә пәрзәнт яки нәврилири йоқлуқи мәлум болди.

Ғулҗа наһийәсидики бир он аилә башлиқи, бу сан чәклимисини бекитиштә балиларниң идийәсини “сағлам” тутушниң мәқсәт қилинғанлиқини илгири сүргән болса, әмма тоққузақтики бир кәнт сақчиси партийәниң диний сияситидә хата чүшүнүш болмаслиқ үчүн, бу хил түзүмләрниң йолға қоюлуватқанлиқини тәкитлиди.

Дуня уйғур қурултийи иҗраийә кометитиниң муавин рәиси турғунҗан алавудун әпәнди, хитайниң бу рамазан түзүмини “ғәлитилик” дәп әйиблиди. У, хитай тәрәпниң бу хил түзүмләр арқилиқ б д т кишилик һоқуқ алий комиссари мишел бачелет ханимниң уйғур районини зиярәт қилишниң алдида хәлқара җамаәтни алдаш үчүн сүний бир сәһнә һазирлавтқанлиқини оттуриға қойди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт