UyghurSTEM Муһаҗирәттики уйғур балилириниң көңүллүк дәрсханиси болди

Вашингтондин мухбиримиз нуриман тәйярлиди
2023.08.14
UyghurSTEM-007-1024 Уйғур балилар түркийәдики “UyghurSTEM” намидики мәктәпниң тор йүзидә вә йүзтуранә өтүлидиған дәрслиригә қатнишип, робот вә пирограмма тили өгиниватиду.
RFA/Nuriman

Муһаҗирәттә туғулған уйғур балиларниң уйғурлуқни һес қилип, уйғур кимликидин пәхирлинидиған болуп чоң болуши, һәр бир уйғур ата-аниниң вәтинигә бағланған арзулириниң бир қисмидур, әлвәттә. Шуниң үчүнму муһаҗирәттики ата-анилар имканийәтиниң йетишичә пәрзәнтлиригә уйғур балилар билән биллә паалийәт қилидиған муһит яритиш үчүн тиришчанлиқ көрсәтмәктә.

Мәлум болғинидәк, язлиқ тәтил мәзгили, ата-аниларниң балилириниң қенип ойнивелиши үчүн аилә пилани түзидиған яки уларға техиму рәңдар болған аилә тәрбийәси муһитини яритип беридиған бир пурсәттур. Һалбуки, муһаҗирәттики уйғур балилар үчүн язлиқ тәтилләр вә башқа дәм елиш күнлирини бир аз пәрқлиқ дейишкә болиду. Игилишимизчә, дуняниң һәр қайси җайлирида туғулуп чоң болған уйғур балилар түркийәдики “UyghurSTEM” намидики мәктәпниң тор йүзидә вә йүз туранә өтүлидиған дәрслиригә қатнишип, робот вә программа тили өгәнмәктикән. Бу программиға қатнашқан балиларниң қизғинлиқи наһайити юқири икән. Иҗтимаий таратқулардики бу һәқтики инкасларда, уйғурлар балилириниң дуняниң илғар техникилирини өз ана тилида бималал өгиниватқанлиқидин, тор йүзидә болсиму уйғур балиларниң биллә оқуйдиған мәктипи болғанлиқидин наһайити сөйүнгәнликини ипадиләшкән.

“UyghurSTEM” ниң язлиқ тәтиллик пирограммисиға қатнашқан балилар компютерда пирограмма йезиватиду.
“UyghurSTEM” ниң язлиқ тәтиллик пирограммисиға қатнашқан балилар компютерда пирограмма йезиватиду.
RFA/Nuriman

Истанбулда туғулуп чоң болған 9 яшлиқ абдуллаһ пакзат ашуларниң бири, у һәтта бу йил пирграмма тили оқутқучиси болуп балиларға Python өгәткән. У тәтил күнлирини наһайити тәртиплик орунлаштурған болуп, күндүзлири “қуран” дәрсини пишшиқлиса, ахшамлири торда өтүлидиған программа тили вә ингилизчә дәрсләргә қатнишидикән.

“UyghurSTEM” гурупписиниң қурғучиси мәмтимин нуридин муәллимниң радийомизға билдүрүшичә, мәзкур гуруппа уйғурлар арисида тәбиий пән, техника қизғинлиқини қозғаш, яш-өсмүрләр арисида робот вә илим-пән билимлирини омумлаштуруш мәқситидә 2019-йили қурулған икән. Бу гуруппа қурулғандин буян тор йүзи вә йүз туранә шәкилдә компютер, робот, программа тиллири, математика, физика вә башқа тәбиий пәнләр бойичә дәрс өтүлгән. Дәрсләр пүтүнләй һәқсиз болуп, компютер программа тиллири вә робот дәрслири бойичә тәрбийәләнгән оқуғучиниң сани 600 дин ашқан. Бу оқуғучиларниң дәрс давамида язған кодлириниң омумий қур сани бир милйон 485 миң қур (бу қурлар бөләк асасидики программа тиллири вә ч тили кодлирини өз ичигә алидиған) болуп, робот дәрслиридә оқуғучилар ишләткән мис симларниң омумий узунлуқи 145 миң сантиметирдин ашқан.

Канадада чоң болған 12 яшлиқ абзәр абдуғопур бу тәтилдә “UyghurSTEM” ниң дәрслиригә қатнишип, нурғун қизиқарлиқ нәрсиләрни өгәнгәнликини, вә нурғун уйғур балилар билән достлашқанлиқини зоқ-шоқ билән сөзләп бәрди.

Мәмтимин муәллимниң ейтишичә, дәрс өтүлүшкә башлиғандин буян дуняниң һәр қайси җайлиридин компютерға бойи йәтмәйдиған, чишлири әмди чүшүп чиқиватқан кичик балилардин тартип, оттура вә алий мәктәп оқуғучилириғичә, балисини қучиқиға елип туруп дәрскә қатнашқан апилардин тартип, хили чоң яшлиқ кишиләргичә бу программиға қатнашқан.

Улар йәнә истанбулдики түрк мәктәплири вә йәрлик пуқравий тәшкилатларниң илтимасиға бинаән 50 әтрапида түрк оқуғучини компютер программа тиллири вә робот билимлири бойичә бир қанчә ай һәқсиз тәрбийәләп бәргән. Униң ейтишичә, бу арқилиқ уйғурларниң өзлири яшаватқан җәмийәт вә дөләтниң йүксилишигә төһпә қошидиған таянч күч болалайдиғанлиқиниму көрситип беришни мәқсәт қилған.

Бу йиллиқ язлиқ тәтиллик программа бойичә тор арқилиқ өтүлидиған дәрсләр бүгүн, йәни 2-авғуст ахирлашқан. 4-Авғусттин етибарән истанбулға келәлигән оқуғучиларға йүз туранә дәрс башлинидикән.

“UyghurSTEM” ниң бу йил язлиқ тәтиллик программисиға қатнишиватқан 9 яшлиқ зәһра радийомизға сөз қилип, бу тәтилдә тор арқилиқ нурғун достлири билән биллә наһайити қизиқарлиқ нәрсиләрни өгәнгәнликини баян қилди.

Униң ейтишичә, у 6-айниң 21-күнидин 7-айниң 25-күнигичә әтигәндә үч саәт математика, кәчтә үч саәт программа дәрсигә, 7-айниң 26-күнидин башлап һәр күни кәчтә үч саәт программа тили дәрсигә қатнашқан. Бүгүн, йәни 8-айниң 2-күнидин башлап у һәр күни 4 саәт программа тили вә робот әмәлий мәшиқ дәрсигә қатнишидикән.

Уйғур балилар түркийәдики “UyghurSTEM” намидики мәктәпниң тор йүзидә вә йүзтуранә өтүлидиған дәрслиригә қатнишип, робот вә пирограмма тили өгиниватиду.
Уйғур балилар түркийәдики “UyghurSTEM” намидики мәктәпниң тор йүзидә вә йүзтуранә өтүлидиған дәрслиригә қатнишип, робот вә пирограмма тили өгиниватиду.
RFA/Nuriman

Балилар дәрс түгигәндин кейин өзлири яхши көридиған бир тема һәққидә сөзләшкә орунлаштурулған болуп, улар өзлири тәйярлиған сунум(PowerPoint) дики хәтләрни уйғурчә йезишқа, чүшәндүргәндә уйғурчә сөзләшкә әһмийәт бәргән.

Түркийәниң қәйсәри шәһиридә туғулған 8 яшлиқ әнсаруллаһ фәруқниң аилиси уни “UyghurSTEM” ниң йүз туранә дәрсигә қатнаштуруш үчүн истанбулға кәлгән. Әнсаруллаһ радийомизға сөз қилип, өзиниң мушу “UyghurSTEM” ниң дәрсигә қатнишиш үчүн 5 яш вақтидин башлап сақлаватқанлиқни ейтти. Әнсаруллаһниң аниси мухлисә ханим балисиниң әҗдадлириға лайиқ бир “уйғур” қилип йетиштүрүп чиқиш үчүн тиришиватқанлиқини билдүрди.

Пирограммимизниң ахирида абдуллаһ пакзатниң дадиси абдукерим пакзат вә аниси шатгүл пакзат оғлини йетәкләш җәрянида һес қилған тәҗрибилирини баян қилип, ата-аниларниң балилириниң қизиқишиға алаһидә диққәт қилишини тәвсийә қилди.

“STEM” - тәбиий пән, технологийә, инженерлиқ вә математика аталғулириниң инглизчидики қисқартилмиси болуп, “UyghurSTEM” гурупписи “кичик ишлар арқилиқ чоң өзгиришни рояпқа чиқириш”, йәни кичик өзгиришләр арқилиқ зәнҗирсиман бир өзгиришни вуҗудқа чиқиришни өзиниң шоари қилған.

“UyghurSTEM” гурупписиниң рәсмий тор бетидики мәлуматларға қариғанда, уларниң тармақ проҗект түрлиридин “UyghurSTEM бошлуқ тәтқиқат мәркизи”, “UyghurSTEM код иҗадийити”, “UyghurSTEM робот иҗадийити”, “UyghurSTEM тәбиий пән”, “, “UyghurSTEM 3д “сүний әқил тәҗрибиханиси”, “UyghurSTEM екрани” қатарлиқлар бар икән. Улар бу түрләр арқилиқ тәбиий пәнләр, компютер программа билимлири һәққидә балиларни асас қилған, чоңларниму өз ичигә алған дәрс һәм паалийәтләрни орунлаштуруп, уйғур өсмүрлири үчүн билим, техника өгинидиған вә ортақлишидиған бир сәһнә болушни мәқсәт қилған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.