"шинҗаңдики муқимлиқниң сири" ға хата тәбир берилгән

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021-09-24
Share
uyghurgha-yotkesh-xitay-teshwiqati.jpg Тйәнәнмен мәйданида хитай саяһәтчиләрни қизиқтуруш үчүн уйғур районидики аз санлиқ милләтләрниң байрими көрситиливатқан телевизийә екрани әтрапиға йиғилған хитай саяһәтчиләр. 2014-Йили 1-май, бейҗиң.
AP

Хитай ахбаратчилири "шинҗаңдики муқимлиқниң сири" һәққидә тохталғанда "җаза лагирлири" ниң ролини есидин чиқирип қойған.

Тәтқиқатчи адиян зенизқа охшаш хәлқарадики көплигән мутәхәссисләр хитайниң уйғур диярида йолға қоюватқан нопусни чәкләш, мәҗбурий туғмас қилиш, аһалиләрни юрт-маканлиридин көчүрүш, "қошмақ туғқан сиясити" қатарлиқ бир йүрүш тәдбирлириниң ахирқи һесабта хитай көчмәнлирини көпләп көчүрүп келип уйғур районида йәрлик милләтләрниң нопусини азайтиш, хитайларни нопус җәһәттин мутләқ үстүнликкә игә қилиштин ибарәт бир муддиа үчүн хизмәт қиливатқанлиқини изчил тәкитләп кәлмәктә иди. Хитайниң мәркизи ахбарат вастилири һөкүмәтниң бу муддиасиға зич маслишип, техиму көп хитайларниң уйғур дияриға келип йәрлишиши үчүн тәшвиқат аппаратлирини кәң көләмдә ишқа салмақта.

Хитайниң зувани болған "йәр шари вақти гезити" 24-сентәбир күни "шинҗаңға кәлмәкчи болған достлар бихәтәрликтин қилчә әнсиримәйду, шинҗаң муқимлиқиниң сири немә?" намлиқ бир зиярәт хатирисини елан қилди. Бу зиярәт хатирисини мәзкур гезитниң уйғур дияриға вәзипигә тәйинләнгән 3 нәпәр алаһидә мухбири йезип чиққан. Бу 3 мухбир үрүмчи, ғулҗа вә хотәнни зиярәт қилип, 2016-йилидин илгирики "қорқунучлуқ шинҗаң" ниң һазир тенч, муқим бир районға айланғанлиқини, хәлқиниң бәхтияр яшаватқанлиқини, ахирқи 5 йилдин буян террорлуқ вәқәлириниң йүз бәрмигәнликини, илгири "шинҗаңға келип ойнап кәтмәкчи" болған хитай саяһәтчиләр алди билән "шинҗаңниң әһвали қандақрақ? қорқунучлуқму?" дәп районниң бихәтәрлик вәзийитини сорайдиған болған болса, һазир меһманханилардин ятақни закас қилипла удул йолға чиқалайдиған болғанлиқини, 5 йил илгири хатирҗәм зиярәт қилғили болмайдиған хотәнниң кәчлик базарлирини һазир бихараман саяһәт қилғили болидиғанлиқини баян қилған.

Мақалида йәнә бу "аләмшумул өзгиришләр" ни көрәлмигән "америка башлиқ яман нийәтлик ғәрб күчлири" ниң шинҗаңни қарилашни һазирму давамлаштуриватқанлиқи, уларниң мәқситиниң 2014-йили йүз бәргән йәркән "елишқу вәқәси" гә охшаш зораванлиқ вәқәлириниң көпләп йүз берип, районниң теничлиқини бузуш икәнлики тилға елиниду. 2016-Йилидин илгири нурғунлиған уйғурларниң чәт әлдики "шәрқий түркистанчи" унсурларниң тор арқилиқ елип барған "җиһад" тәшвиқатидин қаймуқуп, "шәрқий түркистан дөлити" қурмақчи болғанлиқи, әмма 2016-йилиниң ахири йүз бәргән "қарақаш вәқәси" дин кейин районда "зораванлиқ, террорлуқ" вәқәлириниң йүз бәрмигәнлики илгири сүрүлүп, "шинҗаңдики муқимлиқниң сири" һәққидә мундақ йәкүн чиқириду:

"немә үчүн алдинқи йиллири шинҗаңда террорлуқ, зораванлиқ вәқәлири давамлиқ йүз берип, хәлқниң һаяти вә мал-мүлки зиянға учрап, дөләтниң бирлики һәм бихәтәрлики тәһдиткә йолуқуп келиду-ю, әксичә бүгүн җәмийәт муқимлишип, гүллинип, хәлқ хатирҗәм, хушал-хорам яшиялайду? булар зади қандақ әмәлгә ашти? шу гүйшияңниң сөзи билән ейитқанда, ‹муқимлиқни сақлаш милйонлиған әскәрләрниң күчигә тайинип қаттиқ зәрбә бериш көриши билән шуғуллиниш арқилиқ әмәс, бәлки өзимизниң шинҗаңни идарә қилиш пәлисәпимизгә тайиниш билән, түзүм әвзәлликимизгә тайиниш билән, он милйонлиған кадир һәм амминиң ортақ теришчанлиқ көрситиши билән әмәлгә ашти. Көп қетим тәкрарлиғинимиздәк, бизниң шинҗаңда қилған-әткәнлиримизниң һәммиси хәлқни мәркәз қилғанлиқимизни, һәр милләт хәлқини яхши күн көрсун дегәнликимизни рөшән дәлилләйду. Шинҗаңни яхши идарә қилалиғанлиқимизниң сири мана бу йәрдә'."

Мәзкур зиярәт хатириси "шинҗаңдики муқимлиқниң сири" ға уйғур аптонум районлуқ хәлқ һөкүмитиниң баянатчиси шу гүйшяңниң юқириқи сөзлири билән тәбир бәрмәкчи болиду. Һалбуки, мутәхәссисләр хитай һакимийитиниң 2016-йилидин буян милйонлиған әскәр-сақчини ишқа селип уйғур диярини үсти очуқ түрмигә айландурғанлиқини, җаза лагерлирини тәсис қилип, милйонлиған уйғурлар үстидин дәһшәтлик бастуруш елип берип, "инсанийәткә қарши җинайәт" вә "ирқий қирғинчилиқ" йүргүзиватқанлиқини илгири сүрүшмәктә.

Д у қ ниң муавин рәиси пәрһат муһәммиди әпәнди бу һәқтә тохталғанда, хитай һакимийитиниң җаза лагиерлириға даир җинайәтлирини йошуруш үчүн шәрқий түркистанниң реял вәзийитини пәрдазлап көрситиш һийлисиниң алиқачан дуня җамаитиниң нәзәридин чүшүп қалғанлиқини әскәртти. "шәрқий түркистан өлималар бирлики" ниң муавин рәиси турғунҗан алавудун әпәнди бу хусуста қарашлирини ипадә қилғанда "шәрқий түркистанда муқимлиқ дәйдиған нәрсә мәвҗут әмәс" дегәнләрни тилға алди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт