Уйғурлар тема қилинған хәвәрләр дуня ахбарат саһәсидики нопозлуқ мукапатларға еришмәктә

Мухбиримиз гүлчеһрә
2021-12-09
Share
Уйғурлар тема қилинған хәвәрләр дуня ахбарат саһәсидики нопозлуқ мукапатларға еришмәктә “уларниң мәқсити һәммимизни йоқитиш” намлиқ бу доклатни ишләшкә қатнашқан б б с ниң асаслиқ мухбирлиридин дәвид кампаләни.
Social Media

Дунядики нопузлуқ ахбарат оргини болған BBC агентлиқи 8-декабир, бу ахбарат оргининиң 2021-йиллиқ әң надир хәвәр вә доклатлирини баһалаш нәтиҗисини елан қилди. Бу бир йил җәрянида тарқатқан хәвәрлириниң тема, сүпәт вә қозғиған хәлқаралиқ инкаслириға асасән, риқабәтлик таллаш нәтиҗисидә “уларниң мәқсити һәммимизни йоқитиш” намлиқ доклат әң надир хәвәр болуп талланған.

Бу доклатни б б с мухбирлири җоел, матив хил вә дәвид кампанали ишлигән вә 3-феврал тарқитилған болуп, дунядики нопузлуқ ахбарат оргини болған б б с бу хәвәр доклатида лагер шаһити турсунай зиявудунниң кәчмишлири вә башқа лагер шаһитлириниң гуваһлиқлириға асасән уйғур аяллириниң лагерларда системилиқ һалда басқунчилиқ һәм хорлашқа учраватқанлиқини йорутуп берилгәниди.

Мәзкур хәвәр зор хәлқаралиқ инкас қозғиғандин кейин, хитай ташқи ишлар министирлиқи дәрһал “BBC” ниң бир йүрүш “сахта мәлуматларни” тарқатқанлиқини илгири сүрүп, униң хитайда тарқитиш қилишини чәклигәнликини җакарлиғаниди.

“уларниң мәқсити һәммимизни йоқитиш” намлиқ бу доклатни ишләшкә қатнашқан б б с ниң асаслиқ мухбирлиридин дәвид Кампанали, бу хәвәрниң 2021-йиллиқ алаһидә мукапатиға еришиши мунасивити билән зияритимизни қобул қилип мундақ деди:

“б б с агентлиқида 7 миңдин артуқ мухбир бар. Уларниң бир йил давамида тарқатқан хәвәрлири ичидин таллинип бу мукапат саһиби болмақ, бу доклатни тәйярлиған мухбирлар үчүн әлвәттә интайин пәхирлинидиған бир етирап қилиниш. Бу доклатимизни юқум чәклимиләр сәвәблик наһайити мүшкүлдә ишлигән идуқ. Әмма әң муһим амил мәзкур доклатта зиярәт қилинғучи. Чүнки турсунай, кишиләр йәнила лагерда қийин-қистақ, басқунчилиққа охшаш ечинишлиқ әһвалларниң йүз бериватқанлиқиға техи гуман билән қараватқан бир пәйттә, өз бешидин өткүзгәнлирини бизгә сөзләшкә җасарәт көрситип, хитай һөкүмитиниң лагердики аялларға системилиқ басқунчилиқни өз ичигә алған инсанийәткә қарши җинайәтләрни садир қиливатқанлиқи һәққидә дуняни чүчүткидәк зор пакит билән тәминлиди. Мениңчә филимниң қиммити бу йәрдә”.

Америкада панаһлиниватқан лагер шаһити турсунай зиявудун зияритимизни қобул қилип, б б с ниң өзини зиярәт қилған бу доклатниң йиллиқ надир хәвәр мукапатиға еришкәнликидин пәхирләнгәнликини ипадиләп: “б б с мухбирлириниң хитайниң әйибләшлири вә һәр түрлүк бәдәлләргә қаримай уйғурлар учраватқан ирқи қирғинчилиқни вә хитайниң җинайәтлирини паш қилип үчүн қиливатқан хизмәтлиригә тәшәккүрүмни вә һөрмитимни билдүримән” деди.

Tursunay-Ziyawudun.jpg

Б б с йиллиқ баһалаш нәтиҗисини елан қилишниң алдида йәнә. Rory Peck Мукапати торида, 16-ноябир йәнә бир уйғурлар тема қилинған һөҗҗәтлик филимниң һәл қилғуч таллашта утуп чиққанлиқии елан қилинди.

VICE News Ниң һавалиси билән пакистандики уйғурларниң вәзийити һәққидә Brent Huffman ишлигән һөҗҗәтлик филим 2021-йиллиқ Rory Peck мукапатиға талланған.

Мәзкур мукапат хәлқаралиқ ахбарат кәспидики тәсир күчкә игә мукапатларниң бири болуп, бу мукапат мустәқил мухбирлар, болупму уруш алдинқи сәплири вә инсанпәрвәрлик кризиси қатарлиқ әһвалларда хәтәргә тәвәккүл қилип, дунядики асаслиқ ахбарат васитилирини әң яхши хәвәр билән тәминләватқан ихтияри мухбирлар йолуққан хирисларни гәвдиләндүрүшни мәқсәт қилип тәсис қилинған икән.

Бу нөвәт лондонда өткүзүлгән 26-нөвәтлик Rory Peckмукапатиға еришкән Brent Huffman зияритимиз қобул қилип, өзиниң вайис(VICE News) агентлиқида 21-май елан қилған пакистандики “өмәр уйғур вәхписи” ниң қурғучиси өмәр уйғур әпәндини зиярәт қилип ишлигән һөҗҗәтлик филими сәвәблик бу шәрәплик мукапат саһиби болғанлиқини баян қилди шуниңдәк әмәлийәттә һәқиқий қәһриман “муһәммәт өмәрхан” деди.

У йәнә мундақ деди:

“мукапат саһиби болушумға сәвәб болған бу филимда, пакистан даирилириниң, хитайдин қечип чиқип пакистанда туруватқан уйғурларға қаратқан тәһдитлири тәсвирләнгән. Болупму өмәр уйғур вәхписиниң қурғучиси өмәрханниң, йиллардин буян хитайдин қачқан онлиған уйғурниң пакистанға келип панаһлинишиға ярдәмдә болғандин башқа уйғур ана тили вә мәдәнийитини сақлап қелишта көрситиватқан тиришчанлиқи, униң пакстан даирилири тәрипидин тутуп кетилип, көп қетим таяқ вә тәһдитләргә учрап кәлгәнлики қатарлиқлар тәсвирләнгән. Бу филим тарқитилғандин кейин зор тәсир қозғиди. Бу филим өмәрхан вә пакистандики уйғурлар үчүн охшашла муһим. Чүнки ула уйғурлар учраватқан бастуруш вә вәзийәттин дуняниң хәвәрдар болуши үчүн хәтәргә қаримай, сүкүт қилмаслиқни таллиған вә филим арқилиқ дуня җамаәтчиликини уйғурларға ярдәм қилишқа чақириқ қилғаниди. Биз буниң тәсиридә өмәрханниң уйғур тили мәктипини давамлаштурушиға азрақ болсиму ярдәм фонди йиғишқа мувәппәқ болдуқ”.

Rory Peck Мукапатиға еришкән мәзкур һөҗҗәтлик филимдики асаслиқ шәхс муһәммәт өмәрхан пакстандин телефон зияритимизни қобул қилип, бу филим көрситилгәндин буян уйғурлар вә шундақла пакистандики уйғурлар мәсилисиниң дуняниң диққитини тартқанлиқини, униң мукапатқа еришкәнликидин илһамланғанлиқини билдүрди. Өмәрханниң деийишчә у йеқинда түркийә гиражданлиқини алған болсиму, йәнила пакистандики уйғурларға инсанпәрвәрлик ярдәмлирини йәткүзүш һәмдә уйғур тили вә мәдәнийитини сақлап қелиш үчүн қиливатқан хизмәтлирини давамлаштуруш үчүн пакистанға қайтип кәлгәникән.

Юқирқилардәк, хәлқарада нопузға игә нурғун ахбарат орунлириниң мухбирлири, хитайниң уйғур диярида қурған “җаза лагерлири” ға уйғур вә башқа мусулман милләтләрниң қамилиши, уйғур пәрзәнтлириниң ата-анилиридин айриветилиши, уйғурларниң мәҗбурий әмгәк, мәҗбурий туғмас қилишқа учраватқанлиқи қатарлиқ мәсилиләрни һәр тәрәптин һөҗҗәтлик доклат қилип, уйғурлар учраватқан бастурушларниң һөкүмәтләр вә хәлқаралиқ тәшкилатлар тәрипидин ирқй қирғинчилиқ дәп етирап қилинишини, пакит вә дәлилләр билән тәминләп, уйғур ирқий қирғинчилиқиниң пүтүн дуня көңүл бөлүватқан бир мәсилигә айлинишида муһим рол ойнап кәлмәктә.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт