Ши җинпиңниң һәқиқий дүшмәнлири кимләр?

Йеқинда америкидики кларемонт маккинна иниститотиниң сиясәт пәнлири профессори, хитай ишлири мутәхәссиси пей миншин әпәнди валл стрет журнили гезитидә, “ши җинпиңниң һәқиқий дүшмәнлири кимләр” дегән мавзуда бир парчә мақалә елан қилди.
Ихтиярий мухбиримиз гүлшән абдуқадир
2013.01.25
xitay-18-qurultay-emeldarlar-305.jpg Хитай президенти ху җинтав(оңдин үчинчиси) хитай компартийисиниң башқа рәһбәрлири билән 18-қурултайниң йепилиш мурасимида. 2012-Йили 14-ноябир, бейҗиң.
AFP


Пей миншин әпәнди мақалисидә ши җинпиң консириватиплиқ билән сияси ислаһат йолидики күрәш җәрянида өзиниң һәқиқий дүшмәнлириниң демократийә, әркинлик вә сияси ислаһат үчүн чуқан селиватқан кишиләр әмәс, бәлки өз әтрапидики кишиләр икәнликини һис қилиду дәп язиду.

Йеқинда йеңи таңлиқлар телевизийисиниң программа риясәтчиси ши тав әпәнди, өзиниң обзорчи программисида пей миншин әпәндиниң бу мақалисини тонуштурди. Ши тав әпәнди программисида мулаһизә йүргүзүп, пей миншин әпәнди қәйт қиливатқан ши җинпиңниң һәқиқий дүшмәнлириниң демократийә, әркинлик вә сияси ислаһат үчүн чуқан селиватқан кишиләр әмәс, бәлки ши җинпиңниң әтрапидики кишиләр икәнлики һәққидики ибариләр дәл ши җинпиңниң әтрапидики җаң земинға қаритилғанлиқини тәкитләйду, чүнки ши тав әпәндиниң қаришичә, һазир хитайда икки даңҗуңяң йәни партийә мәркизий комитети бар икән. Буниң бири, ши җинпиң рәһбәрликидики партийә мәркизий комитети, йәнә бири, җаң земин рәһбәрликидики партийә мәркизий комитети икән.

Ши җинпиңниң һәқиқий дүшмәнлири кимләр намлиқ мақалидә, аптор пей мәншин әпәнди һазирқи җуңго җәмийтини тәһлил қилип,хитай йеңи рәһбәрлик қатлиминиң йеқин кәлгүсидә зор көләмлик вә хәтәрлик бөлүнүшкә дуч келидиғанлиқидин бишарәт бәргән. Аптор мақалисидә хитайниң ички вәзийити һәққидә тәпсилий мулаһизә йүргүзүп, җәнубий җуңго районлиридики ишчиларниң кәң көләмлик иш ташлаш һәрикәтлири шундақла хитайда тонулған 38 нәпәр даңлиқ зиялий, язғучи вә мухбирларниң коммунистик партийә мәркизий комитетиға очуқ хәт йезип, хитайни демократийилишишкә вә асасий қанунчилиқ йолида меңишқа чақирғанлиқини, бундин кейин хитайда әвҗ алидиған демократийә долқунлирини тосуп қалғили болмайдиғанлиқини, хитай йеңи рәһбәрлик қатлиминиң һазирқи вәзийәтни сахлап қелишқа қанчә тиришқан тәғдирдиму, бөлүнүш вә тәвриништәк бир хәтәрлик вәзийәт билән қаршилишип, сияси ислаһат елип беришқа мәҗбур болидиғанлиқини илгири сүргән.

Пей миншин әпәнди валл стрет журнили гезитидә елан қилған ши җинпиңниң һәқиқий дүшмәнлири кимләр намлиқ мақалисидә, келәчәктә хитайда йүз бериш еһтималлиқи болған, “әрәб баһари һәрикити” гә охшаш “хитай баһари һәрикити” һәққидә тохтилип, әгәр кәлгүсидә хитайда мана мушундақ бир һәрикәт йүз бәргән тәғдирдә, буниң әслидинла сияси ихтилаплар мәвҗүт болуп туруватқан хитай юқири қатлам сияси вәзийити үчүн от туташтуридиған пилик болидиғанлиқини, әнә шу чағда ши җинпиң оттуриға қойидиған сияси истратегийиси билән хитайда йәнә бир диң шиавпиңлиқ ролини ойнайдиғанлиқини қәйт қилған.

Аптор мақалисидә йәнә, ши җинпиң йеқин кәлгүсидә наһайити кәскин болған икки тәрәплимилик сияси күрәш билән қаршилишиши мумкин, әгәр хитайда йәнә бир қетим 1989 - йилидики тйәнәнмин оқуғучилар һәрикитигә охшаш бир һәрикәт йүз бәргән тәғдирдә, бу һәрикәткә ши җинпиң немә дәп баһа бериши мумкин? ши җинпиң бу һәрикәткә әксилинқилаби һәр кәт дәп баһа берәмду вә яки вәтәнпәрвәрлик һәр кәт дәп баһа берәмду? бу интайин муһим. Әпсуски қандақ баһа беришидин қәтийнәзәр ши җинпиң охшашла интайин хәтәрлик бир сияси күрәшкә дуч келиду. Әнә шу чағда, ши җинпиң өз дүшмәнлириниң демократийә, әркинлик вә сияси ислаһат чуқани селиватқан кишиләр әмәс бәлки өз әтрапидики кишиләр икәнликини чоңқур тонуп йетиду дәп язиду.

Һөрмәтлик радио аңлиғучилар, шенҗин 1992 - йили диң шавпиң җәнубни көздин кәчургәндә зиярәт қилған, хитайлар үчүн тарихи җай шундақла, хитайда алаһидә район бәрпа қилишниң үлгиси.

Диң шавпиң хитайда тйәнәнмин оқуғучилар һәрикити йүз бәргәндин кейин, бу районларни зиярәт қилип хитайда иқтисади ислаһатни йәниму чоңқурлаштуруш вә бир дөләттә икки хил түзүм болуш хәритиси сизилған җай. Бу қетим ши җинпиң хитай рәиси болғандин кейин тунҗи қетим зияритини шенҗинни зиярәт қилиштин башлиған. Пей миншин әпәнди өзиниң валл стрет журнили гезитидә елан қилған ши җинпиңниң һәқиқий дүшмәнлири кимләр дегән мақалисидә,ши җинпиңниң шенҗенға қаратқан зиярити һәққидә тохтилип, диң шавпиң иқтисади тәрәққият үлгиси яратқан бу җайларға, ши җинпиң сиясий ислаһат үчүн өзигә җасарәт изләп барди дәп мулаһизә қилиду.

Бу прогирамминиң тәпсилатини юқиридики улиништин аңлиғайсиләр.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.