"Xorlan'ghan wijdan" filimi xorluqta qalghan bir milletning awazi boldi

Muxbirimiz nur'iman
2020-11-27
Share
xorlanghan-wijdan-filim.gif "Xorlan'ghan wijdan" filimi bashlinishining süriti.
Nebijan Ela teminligen

Bu yil iyul aylirida xelq'ara metbu'atlarda "Ishen'güsiz derijidiki zulum" dep teswirlinip kéliwatqan xitayning Uyghurlargha qaritilghan basturush siyasiti bash téma qélin'ghan "Xorlan'ghan wijdan" namliq filimning qisqiche tonushturulushi ijtima'iy taratqularda keng tarqalghan idi.

Mezkur filimning filim ishligüchisi nebijan ela ependi özining twittér, féyisbuk qatarliq shexsiy hisabliridin bu filimning "Sherqi türkistan jumhuriyiti" qurulghanliqining 87 yilliq xatire künide, yeni 12-noyabir küni keng tamashibinlar bilen yüz körüshidighanliqini uqturghan.

Ijtima'iy taratqulardiki inkaslargha qarighanda, muhajirettiki Uyghurlar uzun yillardin béri ashu filimdiki bash qehriman qeyserdek aqiwetke duchar bolushidin ensirep yurtigha qaytishqa jür'et qilalmaywatqan bolghachqa, filimdiki bash qehrimanning teqdirini özige baghlap tesewwur qilishqa bashlighan. Shunglashqa bu filimning toluq qisimni körüsh üchün kün sanap turushqan iken.

"Xorlan'ghan wijdan" 12-noyabir istanbul waqti kech sa'et 8:00 de ela eli(Ala Ali) we sultan satuq(Sultan Satuk) namliq ikki yutiyub qanilida birla waqitta tarqitlghan. Hazirghiche 30 ming qétimdin artuq körülgen. Mezkur filim 36 minutluq bolup, türkche we in'glizchighimu terjime qilin'ghan.

"Mezkur filim qandaq royapqa chiqqan, filim weqeliki qandaq? bash qehrimanning aqiwiti némidin dérek béridu, xitay tereptin bu filimgha birer inkas kelgenmidu?" dégen'ge oxshash köpchilik körürmenler qiziqiwatqan so'allarni biz ashu filimning filim ishligüchisi nebijan ela ependi we filim rézhissori qasimjan qadir ependidin soriduq.

Ularning jawabigha qiziqsanglar, diqqitinglar söhbitimizde bolsun.

Anglighininglardek bu filim lagérlarda iz-déreksiz ghayib bolghan milyonlighan Uyghurning béshidin ötküzüwatqan tiragédiyelik ré'alliqni janlandurghan. Mezkur filimning ishligüchisi we qanuniy wekili nebijan ela ependi éytqandek, dunya xelqige sözlep chüshendürüp bolalmighan heqiqetni ular bu filimdiki janliq obrazlar arqiliq chüshendürüshke tirishqan

Kaliforniye uniwérsitéti shaw fondining mudiri, hemde birleshken döletler teshkilatining ma'arip, ilim-pen we medeniyet teshkilati (UNESCO) irqiy qirghinchiliq mesililiri bölümining re'isi sitéfin simis ependi uzun yil yehudiy chong qirghinchiliqi heqqide tetqiqat bilen shughullan'ghan. Uning éytishiche, mushundaq qisqa filim, höjjetlik filim qatarliq köz bilen körgili bolidighan wasitilerdin paydilinip, chong qirghinchiliqni bir shexsning hékayisige aylandurush arqiliq anglitishning ünümi téximu zor bolidiken.

Sitéfin ependi "Xorlan'ghan wijdan" filimi heqqide mundaq dédi: "Méningche, bu filim xitayning nöwette Uyghurlargha yürgüzüwatqan siyasetlirining arqa körünüshni chüshendürüshte muhim rol oynaydu. Filimda xitay hakimiyitining Uyghurlarni sewebsiz tutqun qilishi, éghir qiyin-qistaqqa élishi, chet el bilen alaqisi bolghan Uyghurlarni 'tehdit' dep körüshi qatarliq jinayetliri nahayiti éniq teswirlen'gen. Uyghurlar nöwette duch kéliwatqan kirizisni bilmeydighan körürmenlerge nisbeten bu filim nahayiti ustiliq bilen hemmini köz aldigha tizip bergen."

U axirida bu türdiki filimlarning ünümi heqqide mundaq dédi: "Filim arqiliq her sahediki kishilerge xitab qilghili bolidu. Kishiler xitayning Uyghurlargha yürgüzüwatqini xelq'araliq qanunlargha asaslan'ghanda, peqet kishilik hoquqni depsende qilishla bolup qalmastin, belki yene bir milletni pütünley yoq qélish isitratigiyesi ikenlikini chüshinishi kérek. Men toxtimay dawam qiliwatqan bu échinishliq kirizisni yorutush üchün qélin'ghan bu tirishchanliqtin bek söyündüm. Bu filimning körürmenlirining téximu köpiyishni we ularning nöwette Uyghurlar duch kéliwatqan éghir weziyetke nisbeten chüshenche hasil qilishini ümid qilimen."

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet