Analizchilar: "Xitay kompartiyesining hökümranliq tarixi uni insaniyetning ortaq düshminige aylandurdi"

Muxbirimiz méhriban
2021-06-30
Share
Analizchilar: Xitay kompartiyisi qurulghanliqining 100 yilliqi harpisida teyyarlan'ghan sehne. 2021-Yili 28-iyun, béyjing.
AP

Melum bolushiche, xitay kompartiyesi qurulghanliqining 100 yilliqi xitayda daghdughuluq xatirilenmekte. Bu munasiwet bilen xitay da'iriliri xitay kompartiyesi hakimiyet béshigha kelgendin buyanqi atalmish "Muweppeqiyet" lirini tebriklesh yighinliri uyushturup, kompartiyeni medhiyeleydighan sen'et pa'aliyetlirini köplep ötküzmekte.

Xitay taratqulirida xitay kompartiyesining bash sékritari shi jinpingning pütün memliket boyiche kompartiye ezalirining qesemyat yighinigha riyasetchilik qilip, xitay kompartiye ezaliridin mutleq sadaqetni telep qilghanliqi xewer qilinmaqta.

Shuning bilen bir waqitta xitay taratqulirida yene xitayning yéqinqi yillardiki tereqqiyatining dunya iqtisadining yüksilishige zor hesse qoshqanliqi dawrang qilinmaqta.

Undaqta, xitay kommunist partiyesi we u rehberlik qilghan xitay hökümiti heqiqetenmu öz teshwiqatlirida déyilgendek, shanliq tarix yaratttimu? xitay kompartiyesi hökümranliq qilghan 70 yildin artuq waqit jeryanida xitay xelqi, jümlidin Uyghur, tibet, mongghul qatarliq xitay bolmighan xelqler rastila xitay taratquliri teshwiq qilghinidek atalmish "Aptonomiye siyasiti" din behrimen bolup, bextlik yashawatamdu?

Amérikada chiqidighan "Béyjing bahari" zhornilining bash muherriri xuping, nyu-york sheher uniwérsitétining siyasiy penler proféssori shya ming, dunya Uyghur qurultiyi tetqiqat merkizining mudiri enwer exmet ependiler radiyomiz ziyaritini qobul qilip, xitay kommunist partiyesi we uning hökümranliq siyasitige qarita öz qarashlirini otturigha qoydi.

Xu ping ependining qarishiche, xitay kommunist partiyesi qurulghan yüz yil we uning xitayda hakimyetni qolgha alghandin buyanqi 73 yilliq hökümranliq tarixini "Insaniyetke qarshi jinayet bilen tolghan qanliq tarix" déyishke bolidiken.

Xu ping ependi yene xitay kompartiyesining nöwettiki bash sékritari shi jingping hökümranliq qiliwatqan dewride xitaydiki mustebitlikning ewjige chiqqanliqini bildürdi.

U xitay kommunist partiyesi xitayda hakimiyetni qolgha alghandin buyan, dölet ichide xitay xelqi we Uyghur, tibet, mongghul qatarliq xitay bolmighan xelqlerge yürgüzgen birqanche qétimliq zor kölemlik siyasiy basturushlarni tilgha aldi.

Xu ping yene atalmish "Jongxu'a milliti birliki" namidiki chong xitaychiliq siyasitining mahiyiti, Uyghurlarning millet gewdisi boyiche boyiche irqiy qirghinchiliqning obéyktigha aylinishi, tibetler we mongghullar uchrawatqan milli zulum we xongkongda yüz bériwatqan démokratiyening yoqutilishi qatarliqlarni neqil élip, xitay kompartiyesining yüz yilliq tarixning emeliyette "Insaniyetke qarshi jinayet bilen tolghan tarix" ikenlikini tekitlep ötti.

Nyu-york sheher uniwérsitétining siyasiy penler proféssori shyaming ependining bildürüshiche, xitay kompartiyesi qurulghan deslepki mezgillerde xitay xelqining himayisini qolgha keltürüsh üchün "Erkinlik, démokratiye we barawerlik" kapaletke ige qilin'ghan démokratik hakimiyet quridighanliqini teshwiq qilghan iken. Halbuki, 1949-yili kompartiye hakimiyetni qolgha alghandin kéyin bolsa "Prolétariyat diktatorluqi" namidiki mustebit siyasitini yürgüzüp, kompartiye hökümranliqini üzlüksiz mustehkemlep mangghan iken.

Dunya Uyghur qurultiyi tetqiqat merkizining mudiri enwer exmet ependi xitay kompartiyesining xaraktéri we uning hökümranliq tarixi heqqide izden'gen Uyghur ziyalilirining biri. U yéqinda élan qilghan "Xitay kompartiyesi dunyadiki eng chong qara guruh" namliq maqaliside otturigha qoyghan köz qarashlirini radiyo anglighuchilar bilen ortaqlashti

Enwer exmet ependining bildürüshiche, xitay kompartiyesi qurulghandin tartip, özining qanliq hökümranliq tarixini dawamlashturup kelgen. Yeni xitay kompartiyesi bir tereptin öz ichide xitay xelqini basturupla qalmastin, belki Uyghur, tibet qatarliq az sanliq milletlerni wehshiylik bilen basturghan. Yene bir tereptin etrapidiki qoshna döletlerge zimin telipi qoyup, türlük shekillerde tajawuzchiliq élip barghan.

Uning tekitlishiche, xitay kompartiyesining mewjutliqining özila dunya tinchliqi, xelq'ara iqtisadiy munasiwetlerge éghir tehditlerni élip kelgen bolup, xitay kompartiyesini "Insaniyetning ortaq düshmini" déyishke bolidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.

Toluq bet