Уйғур қирғинчилиқиға ярдәм бәргән 112 хитай әмәлдар үстидин әрз сунулди

Ихтиярий мухбиримиз азиғ
2022-01-04
Share

4-январ күни хитай һөкүмити тәрипидин йиғивелиш лагерлириға соланған яки ғайиб қиливетилгән уйғурларниң түркийәдики уруқ-туғқанлири хитайниң уйғур елидики қирғинчилиқ сиясәтлиригә ярдәм бәргән вә уруқ туғқанлириниң зиянкәшликкә учришида биваситә яки васитилик рол ойниған 112 хитай һөкүмәт әмәлдари үстидин түркийә баш тәптиш мәһкимисигә җинайи ишлар әрзи сунди.

Үстидин әрз сунулған хитай әмәлдарлири арисида хитай рәиси ши җинпиң, уйғур аптоном райониниң сабиқ партком секретари чен чуәнго қарарлиқлар бар.

Паалийәтни уруқ-туғқанлири хитай лагерлириға қамалған түркийәдики бир қисим уйғурлар тәрипидин қурулған “лагер тутқунлири мунбири” тәшкиллигән. Паалийәткә түркийәдики һәрқайси сиясий партийә вәкиллири, кишилик һоқуқ қоғдиғучилири адвокатлар, йәрлик түрк пуқрави тәшкилатларниң мәсуллири вә журналистлардин башқа, уйғур тәшкилатлардин или мәшрипи вәхпи, юртлар бирлики, шәрқий түркистанлиқлар федератсийәси, шәрқий түркистан инсан һәқлири көзитиш җәмийити қатарлиқ уйғур тәшкилатлириниң вәкиллириму қатнашти.

“лагер тутқунлири мунбири” түркийә истанбул адаләт сарийиниң алдида мухбирларни күтүвелиш йиғини өткүзди.

Мәзкур даваниң баш адвокати гүлдән сөнмәз зияритимизни қобул қилди вә мәзкур дава һәққидә мәлумат берип әрзнаминиң йәршаривий әдлийә һоқуқи принсипи асасида һазирланғанлиқи билдүрди.

У мундақ деди: “биз 19 кишиниң мураҗиити билән улар бизгә билдүргән зиянкәшликкә учриғучи 116 лагер тутқуни билән мунасивәтлик 112 хитай һөкүмәт әмәлдари үстидин әрз сундуқ. Әрзнамә йәршаривий әдлийә һоқуқи принсипи әтрапида һазирланғанлиқи үчүн мәзкур принсипиниң қануний даирисидин чиқип кетәлмәймиз. Бу сәвәбтин әрзнамидә ирқи қирғинчилиқ, қийин-қистақ, басқунчилиқ вә җинсий зораванлиқ қатарлиқ җинайәтләр билән биргә, инсанлиққа қарши җинайәтләр категорийәсидин қәстән адәм өлтүрүш, һөр ирадигә тәһдит қатарлиқ җинайәтләрни асасий мәзмун қилдуқ.”

Мәзкур паалийәтни орунлаштурған лагер тутқунлири мунбириниң мәсуллиридин җәвлан ширмәмәт зияритимизни қобул қилип мухбирларни күтүвелиш паалийити һәққидә тәпсилий мәлумат бәрди.

Мәзкур даваниң түркийә адаләт министирлиқи тәрипидин қобул қилинидиған яки қилинмайдиғанлиқи кишиләрниң диққитини қозғимақта. Хитай билән түркийәниң иқтисадий вә сиясий мунасивити йеқинлишиватқан бүгүнкидәк вәзийәттә түркийә адаләт министирлиқиниң мәзкур әрзнамини қобул қилиши икки дөләт оттурисида бир сиясий кризисниң келип чиқишиға сәвәб болуши мумкин икән.

Адвокат гүлдән сөнмәз зияритимиз давамида түркийә әдлийә системисидин немиләрни күтидиғанлиқи тоғрисидики соалимизға җаваб берип, үстидин әрз сунған 112 киши үстидин тутуш буйруқи чиқирилишини вә әдлийә органлирида сотлинишини үмид қилидиғанлиқни билдүрди.

У мундақ деди: “әрз сунғучиларниң арисида түрк вәтәндиши қериндашлиримизму бар. Түрк әдлийәсиниң болмиди дегәндә тутулған түрк пуқралири билән мунасивәтлик бир қануний җәрянни башлитиш мәҗбурийити бар. Бу сиясий бир қарар билән һәрикәт қилидиған әһвал әмәс. Биз һәм түрк вәтәндашлири үчүн һәм хитай вәтәндашлиқидики шәрқи түркистанлиқ зиянкәшликкә учриғучилар үчүн биз үстидин әрз сунған 112 киши үстидин тутуш буйруқи чиқирилишини вә җинайәтчиләрни өткүзүп бериш механизми бойичә җинайәтчиләрни өткүзүп беришни тәләп қилишини вә уларниң түрк әдлийә органлирида сотлинишини үмид қилимиз.”

“лагер тутқунлири мунбири” ниң вәкили мирзәхмәт илясоғли әпәнди зияритимизни қобул қилип, хитайниң уйғур елидә йүргүзүватқан һәр түрлүк җинайәтлирини вә ирқи қирғинчилиқини түрк адалити вә қануниға мураҗиәт қилиш арқилиқ, хитайни җавабкарлиққа тартиш мәқситидә мәзкур һәрикәтни башлиғанлиқини ейтти.

Хитайниң уйғур елидики қирғинчилиқ сиясәтлириниң күнсери күчийишигә әгишип муһаҗирәттики уйғурларниң хитай һөкүмити билән болған қануний күришиму күнсери кәскинләшмәктә. Техи йеқинда лондонда ечилған “уйғур сот коллегийәси” илгири-кейин 3 қетимлиқ испат аңлаш йиғини өткүзүп, хитайниң җинайи қилмишлири үстидин “ирқий қирғинчилиқ” вә “инсанийәткә қарши җинайәт” дегән һөкүмни чиқарған иди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт