Uyghur qirghinchiliqigha yardem bergen 112 xitay emeldar üstidin erz sunuldi

Ixtiyariy muxbirimiz azigh
2022.01.04
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
112-xitay-emeldari-ustidin-turkiye-bash-teptishige-jinayi-ishlar-erz-6.jpg

Hökümiti teripidin lagérlargha solan'ghan yaki ghayib qiliwétilgen Uyghurlarning türkiyediki uruq-tughqanliri 112 xitay hökümet emeldari üstidin türkiye bash teptish mehkimisige jinayi ishlar erzi sundi. 2022-Yili 4-yanwar, türkiye.

112-xitay-emeldari-ustidin-turkiye-bash-teptishige-jinayi-ishlar-erz-5.jpg

Hökümiti teripidin lagérlargha solan'ghan yaki ghayib qiliwétilgen Uyghurlarning türkiyediki uruq-tughqanliri 112 xitay hökümet emeldari üstidin türkiye bash teptish mehkimisige jinayi ishlar erzi sundi. 2022-Yili 4-yanwar, türkiye.

112-xitay-emeldari-ustidin-turkiye-bash-teptishige-jinayi-ishlar-erz-4.jpg

Hökümiti teripidin lagérlargha solan'ghan yaki ghayib qiliwétilgen Uyghurlarning türkiyediki uruq-tughqanliri 112 xitay hökümet emeldari üstidin türkiye bash teptish mehkimisige jinayi ishlar erzi sundi. 2022-Yili 4-yanwar, türkiye.

112-xitay-emeldari-ustidin-turkiye-bash-teptishige-jinayi-ishlar-erz-3.jpg

Hökümiti teripidin lagérlargha solan'ghan yaki ghayib qiliwétilgen Uyghurlarning türkiyediki uruq-tughqanliri 112 xitay hökümet emeldari üstidin türkiye bash teptish mehkimisige jinayi ishlar erzi sundi. 2022-Yili 4-yanwar, türkiye.

112-xitay-emeldari-ustidin-turkiye-bash-teptishige-jinayi-ishlar-erz-2.jpg

Hökümiti teripidin lagérlargha solan'ghan yaki ghayib qiliwétilgen Uyghurlarning türkiyediki uruq-tughqanliri 112 xitay hökümet emeldari üstidin türkiye bash teptish mehkimisige jinayi ishlar erzi sundi. 2022-Yili 4-yanwar, türkiye.

112-xitay-emeldari-ustidin-turkiye-bash-teptishige-jinayi-ishlar-erz-1.jpg

Hökümiti teripidin lagérlargha solan'ghan yaki ghayib qiliwétilgen Uyghurlarning türkiyediki uruq-tughqanliri 112 xitay hökümet emeldari üstidin türkiye bash teptish mehkimisige jinayi ishlar erzi sundi. 2022-Yili 4-yanwar, türkiye.

4-Yanwar küni xitay hökümiti teripidin yighiwélish lagérlirigha solan'ghan yaki ghayib qiliwétilgen Uyghurlarning türkiyediki uruq-tughqanliri xitayning Uyghur élidiki qirghinchiliq siyasetlirige yardem bergen we uruq tughqanlirining ziyankeshlikke uchrishida biwasite yaki wasitilik rol oynighan 112 xitay hökümet emeldari üstidin türkiye bash teptish mehkimisige jinayi ishlar erzi sundi.

Üstidin erz sunulghan xitay emeldarliri arisida xitay re'isi shi jinping, Uyghur aptonom rayonining sabiq partkom sékrétari chén chu'en'go qararliqlar bar.

Pa'aliyetni uruq-tughqanliri xitay lagérlirigha qamalghan türkiyediki bir qisim Uyghurlar teripidin qurulghan “Lagér tutqunliri munbiri” teshkilligen. Pa'aliyetke türkiyediki herqaysi siyasiy partiye wekilliri, kishilik hoquq qoghdighuchiliri adwokatlar, yerlik türk puqrawi teshkilatlarning mes'ulliri we zhurnalistlardin bashqa, Uyghur teshkilatlardin ili meshripi wexpi, yurtlar birliki, sherqiy türkistanliqlar fédératsiyesi, sherqiy türkistan insan heqliri közitish jem'iyiti qatarliq Uyghur teshkilatlirining wekillirimu qatnashti.

“Lagér tutqunliri munbiri” türkiye istanbul adalet sariyining aldida muxbirlarni kütüwélish yighini ötküzdi.

Mezkur dawaning bash adwokati gülden sönmez ziyaritimizni qobul qildi we mezkur dawa heqqide melumat bérip erznamining yershariwiy edliye hoquqi prinsipi asasida hazirlan'ghanliqi bildürdi.

U mundaq dédi: “Biz 19 kishining muraji'iti bilen ular bizge bildürgen ziyankeshlikke uchrighuchi 116 lagér tutquni bilen munasiwetlik 112 xitay hökümet emeldari üstidin erz sunduq. Erzname yershariwiy edliye hoquqi prinsipi etrapida hazirlan'ghanliqi üchün mezkur prinsipining qanuniy da'irisidin chiqip kételmeymiz. Bu sewebtin erznamide irqi qirghinchiliq, qiyin-qistaq, basqunchiliq we jinsiy zorawanliq qatarliq jinayetler bilen birge, insanliqqa qarshi jinayetler katégoriyesidin qesten adem öltürüsh, hör iradige tehdit qatarliq jinayetlerni asasiy mezmun qilduq.”

Mezkur pa'aliyetni orunlashturghan lagér tutqunliri munbirining mes'ulliridin jewlan shirmemet ziyaritimizni qobul qilip muxbirlarni kütüwélish pa'aliyiti heqqide tepsiliy melumat berdi.

Mezkur dawaning türkiye adalet ministirliqi teripidin qobul qilinidighan yaki qilinmaydighanliqi kishilerning diqqitini qozghimaqta. Xitay bilen türkiyening iqtisadiy we siyasiy munasiwiti yéqinlishiwatqan bügünkidek weziyette türkiye adalet ministirliqining mezkur erznamini qobul qilishi ikki dölet otturisida bir siyasiy krizisning kélip chiqishigha seweb bolushi mumkin iken.

Adwokat gülden sönmez ziyaritimiz dawamida türkiye edliye sistémisidin némilerni kütidighanliqi toghrisidiki so'alimizgha jawab bérip, üstidin erz sun'ghan 112 kishi üstidin tutush buyruqi chiqirilishini we edliye organlirida sotlinishini ümid qilidighanliqni bildürdi.

U mundaq dédi: “Erz sun'ghuchilarning arisida türk wetendishi qérindashlirimizmu bar. Türk edliyesining bolmidi dégende tutulghan türk puqraliri bilen munasiwetlik bir qanuniy jeryanni bashlitish mejburiyiti bar. Bu siyasiy bir qarar bilen heriket qilidighan ehwal emes. Biz hem türk wetendashliri üchün hem xitay wetendashliqidiki sherqi türkistanliq ziyankeshlikke uchrighuchilar üchün biz üstidin erz sun'ghan 112 kishi üstidin tutush buyruqi chiqirilishini we jinayetchilerni ötküzüp bérish méxanizmi boyiche jinayetchilerni ötküzüp bérishni telep qilishini we ularning türk edliye organlirida sotlinishini ümid qilimiz.”

“Lagér tutqunliri munbiri” ning wekili mirzexmet ilyas'oghli ependi ziyaritimizni qobul qilip, xitayning Uyghur élide yürgüzüwatqan her türlük jinayetlirini we irqi qirghinchiliqini türk adaliti we qanunigha muraji'et qilish arqiliq, xitayni jawabkarliqqa tartish meqsitide mezkur heriketni bashlighanliqini éytti.

Xitayning Uyghur élidiki qirghinchiliq siyasetlirining künséri küchiyishige egiship muhajirettiki Uyghurlarning xitay hökümiti bilen bolghan qanuniy kürishimu künséri keskinleshmekte. Téxi yéqinda londonda échilghan “Uyghur sot kollégiyesi” ilgiri-kéyin 3 qétimliq ispat anglash yighini ötküzüp, xitayning jinayi qilmishliri üstidin “Irqiy qirghinchiliq” we “Insaniyetke qarshi jinayet” dégen hökümni chiqarghan idi.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.