Америка җумһурийәтчиләр партийәси хитай әмәлдарлирини магнистиски қануний бойичә җазалашни тәләп қилди

Мухбиримиз меһрибан
2020-06-12
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Уйғур аптоном райониниң әмәлдарлири бейҗиңдики хәлқ сарийида өткүзүлгән хитай мәмликәтлик хәлқ қурултийида. 2019-Йили 12-март, бейҗиң.
Уйғур аптоном райониниң әмәлдарлири бейҗиңдики хәлқ сарийида өткүзүлгән хитай мәмликәтлик хәлқ қурултийида. 2019-Йили 12-март, бейҗиң.
AFP

10-Июн күни америка дөләт мәҗлисидики җумһурийәтчиләр партийәсиниң 150 нәпәр әзаси «американи күчләндүрүп, пүткүл йәршариға кәлгән тәһдиткә тақабил туруш» намлиқ 115 бәтлик доклат сунуп хитай һөкүмитигә қарши зәрбә бериш тәдбирини оттуриға қойди. Бу, «хитайниң әқлий мүлүк, санаәт җасуслуқ паалийәтлиригә қарши тәдбир елиш, хитайниң яман ғәрәзлик сиясий тәсири вә ялған учур тәшвиқатини чәкләш, хитайниң кишилик һоқуқ дәпсәндичиликини чәкләш, хитайниң йәршари һәрбий кеңәймичиликигә чәклимә қоюш, һинди-тинч окян деңиз районидики һәмкарлиқни күчәйтиш» қатарлиқ 5 тәбдирни өз ичигә алған.

Доклатта оттуриға қоюлған хитай компартийә һөкүмитигә зәрбә бериштики бу 5 тәдбирниң бири сүпитидә тилға елинған хитай компартийә һөкүмитиниң дөләт ичидә йүргүзүватқан кишилик һоқуқ дәпсәндичиликини чәкләш тәдбиридә, ши җинпиң рәһбәрликидики хитай компартийәсиниң дөләт ичидә еғир кишилик һоқуқ дәпсәндичилики йүргүзүватқанлиқи көрситилгән. Доклатта хитайниң дөләт ичидики бу сияситиниң пүткүл йәршариниң әркинлик, демократийә вә кишилик һоқуқиға еғир тәһдит болуватқанлиқи тәкитлинип, буниңда биваситә җавабкарлиқи болған юқири дәриҗилик хитай әмәлдарлирини җазалаш тәләп қилинған.

Доклатта, юқири дәриҗилик хитай компартийә әмәлдарлиридин, хитай компартийәси мәркизий комитети сиясий бюро әзалиридин хитай мәмликәтлик сиясий кеңәшниң рәиси ваң яң, хоңкоң-макав ишлириға мәсул хән җең, уйғур аптоном райониниң партком секретари чен чүәнго, тибәт аптоном райониниң партком секретари ву йиңҗе, хитай дөләт җамаәт хәвпсизлик министири җав кеҗи қатарлиқларниң исми тилға елинип, инсанийәткә қарши җинайәт өткүзүватқан бу хитай әмәлдарлирини магнистиский қануний тәдбирлири бойичә җазалаш тәләп қилинған.

Америкадики уйғур паалийәтчилиридин «уйғур һәрикити тәшкилати» ниң башлиқи рошән аббас ханим вә америка аләм қатниши идарисиниң инженери, уйғур паалийәтчиси доктор әркин сидиқ әпәндиләр америка дөләт мәҗлисидики җумһурийәтчиләр партийәси әзалири тәрипидин сунулған бу доклатниң хитайниң дөләт ичидә кишилик һоқуқни еғир дәпсәндә қилиш вә уйғур қатарлиқ хәлқләр үстидин бастуруш йүргүзүватқан ваң яң, чен чүәнгоға охшаш хитай әмәлдарлириға қарита елинған «әмәлий җазалаш тәдбири» икәнликини билдүрди.

«Уйғур һәрикити тәшкилати» ниң башлиқи рошән аббас ханим өзиниң бу доклатни тәпсилий көрүп чиққанлиқини вә буниң америка билән хитай оттурисидики соғуқ уруш мунасивити башланғанлиқиниң әмәлий қәдими икәнликини билдүрди.

Рошән аббас ханим сөзидә, әгәр доклаттики бу тәдбирләр һәқиқий әмәлийләшсә у чағда ғәрб демократик дөләтлиридә йиллардин буян давам қилип келиватқан хитай һөкүмитиниң дөләт ичидики бастуруш вә кишилик һоқуқни дәпсәндә қилиш сияситигә қарита тәнқидләш, әйибләш биләнла чәклинидиған вәзийәттә өзгириш болуп, уларға қарита әмәлий җазалаш тәдбири қоллиниш башлинидиғанлиқини билдүрди.

Хитай һөкүмитиниң уйғурларни бастуруш сияситини қаттиқ тәнқид қилип, уйғур районида йүз бериватқан бастуруш вәзийитигә даир учур хәвәрләрни иҗтимаий таратқуларда актип йоллап келиватқан америка аләм қатниши идарисиниң инженери әркин сидиқ әпәндиму өз қаришини оттуриға қойди.

Әркин сидиқ әпәнди, бу хил тәдбирләрниң хитай һөкүмитиниң бастуруш сияситидә биваситә җавабкарлиқи болған хитай әмәлдарлириниң шәхси мәнпәитигә биваситә тәсир қилидиғанлиқини билдүрди. У, бу хил тәдбирләр хитай һөкүмитиниң бастуруш сияситиниң актип иҗрачилири болған чен чүәнгоға охшаш әмәлдарларға әмәлий зәрбә бериш, хитай һөкүмитиниң уйғур районидики җамаәт хәвпсизлик идарилири вә хитай һөкүмитиниң уйғурларни бастуруш сияситиниң иҗра қилинишида һәмкарлиқ ролини ойниған хитай ширкәт-карханилири даирилириниму җазалашни нишан қилғини үчүн униң әмәлий үнүми болидиғанлиқини тәкитлиди

Рошән аббас ханим вә әркин сидиқ әпәндиләр йәнә йеқиндин буян америка қатарлиқ ғәрб демократик дөләтлири һөкүмәтлири тәрипидин хитайға қарши оттуриға қоюлуватқан қанун лайиһәлириниң явропадики башқа демократик дөләтләргиму кеңийиши мүмкинликини билдүрди.

Улар хәлқара вәзийәттә хитай һөкүмитигә қарши бу хил омумий қаршилиқ вәзийити яритилғанда, хитай һөкүмитиниң еғир зулумиға учраватқан уйғурларниң тәқдиридиму бир чоң бурулуш нуқтиси болуштәк йеңи үмидләрниң барлиққа келидиғанлиқи қатарлиқ һәққидиму өз қарашлирини оттуриға қойди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт