Америка һөкүмити чен чүәнго қатарлиқ 4 нәпәр хитай әмәлдарға җаза елан қилди

Мухбиримиз нуриман
2020-07-09
Елхәт
Пикир
Share
Принт
(Оңдин солға) америка малийә министири ситивин минучин, президент доналд трамп вә ташқи ишлар министири майк помпейо әпәндиләр ақсарайдики мухирларни күтүвелиш йиғинида. 2020-Йили 29-май, вашингтон.
(Оңдин солға) америка малийә министири ситивин минучин, президент доналд трамп вә ташқи ишлар министири майк помпейо әпәндиләр ақсарайдики мухирларни күтүвелиш йиғинида. 2020-Йили 29-май, вашингтон.
AFP

Америка һөкүмити бүгүн, йәни 9-июл күни хитай һөкүмитиниң уйғур елидә йүргүзүватқан бастурушлирида асаслиқ рол алған 4 нәпәр хитай әмәлдариға җаза тәдбири елан қилди. Бу җаза тәдбирлири айрим-айрим һалда америка ташқи ишлар министирлиқи вә малийә министирлиқи тәрипидин елан қилинди.

Америка ташқи ишлар министирлиқи уйғур аптоном районлуқ парткомниң секретари чен чүәнго, уйғур аптоном районлуқ сиясий-қанун комитетиниң сабиқ секретари җу хәйлун, уйғур аптоном райониниң муавин рәиси, қошумчә уйғур аптоном районлуқ җамаәт хәвпсизлики назаритиниң назизи ваң миңшән қатарлиқ 3 нәпәр юқири дәриҗилик хитай әмәлдарни райондики «кишилик һоқуқни қаттиқ дәпсәндә қилғучи» дәп бекиткән. Бу һәқтики қарарда юқириқи үч нәпәр хитай әмәлдари вә уларниң аилә тавабиатлириниң америкаға киришиниң чәкләнгәнлики билдүрүлгән. Америка ташқи ишлар министири майк помпейо бу һәқтики баянатида юқириқилардин сирт йәнә уйғур елидики зулумда роли бар дәп қаралған башқа хитай һөкүмәт әмәлдарлириниңму америкаға киришини чәклигәнликини билдүрди.

Америка хәлқара диний ишлар комитетиниң комиссари нури түркәл әпәнди бу һәқтә зияритимизни қобул қилип, мундақ деди: «диний ишлар комитетиниң комиссари болуш вә бир уйғур болуш сүпитим билән америка һөкүмитиниң бу қарарни чиқарғанлиқини тәбрикләймән. Бу қарар кечикип илинған болсиму, лекин хитай һөкүмитиниң уйғурларға илип бериватқан қирғинчилиқини тизгинләштә муһим бир қәдәм болди.»

9-Июл күни йәнә америка малийә министирлиқи чен чүәнго, җу хәйлун, ваң миңшән вә уйғур аптоном районлуқ җамаәт хәвпсизлики назаритиниң партком секретари хо люҗүн қатарлиқ 4 нәпәр хитай әмәлдарини райондики «кишилик һоқуқни дәпсәндә қилишта роли бар» дәп бекитти. Америка малийә министири ситивин минучин бу һәқтики баянатида: «америка малийә күчидин толуқ пайдилинип туруп, шинҗаң вә дуняниң һәрқайси җайлирида кишилик һоқуқни дәпсәндә қилғучиларни җавабкарлиққа тартишқа вәдә бериду,» дегән.

Нури түркәл әпәнди бу қарар һәққидә тәпсилий тохтилип, мундақ деди: «бу қарар хитай вә башқа дөләтләрдики кишилик һоқуқ дәпсәндичилики қилимишлириниң җазасиз қалмайдиғанлиқини көрситип бәрди.» Нури түркәл әпәнди йәнә мундақ деди: «хитай һакимийити вә хитай һакимийитигә яндишиватқан башқа күчләрниң американиң бу сиясәтлирини қандақтур ‹хитайға қарши уйғурларни ишлитиватиду' дәп тәшвиқ қилишиға диққәт қилиш керәк. Биз америка һөкүмити қармиқида хизмәт қиливатқанлар болуш сүпитимиз билән нәдә зулум болса, зулумға учириғучиларниң йенида болимиз. Бу америка дөлитиниң әнәниси вә хәлқиара қанунларда иҗра болуватқан бәлгилимиләрдур. Биз һәрқайси дөләтләрниң сиясий җәһәттики көзқарашлирилириниң охшимаслиқини қайрип қоюп, уйғурлар мәсилисидә дуня җамаәтчиликинң бирлктә, үнүмлүк тәдбир қоллинишини тәвсийә қилимиз.»

Америка ташқи ишлар министири майк помпейониң имзаси билән елан қилинған бу һәқтики рәсмий баянатта мундақ дейилгән: «америка қошма штатлири хитай компартийәсиниң шинҗаңдики уйғур, қазақ вә башқа аз санлиқ милләтләргә йүргүзүватқан кишилик һоқуқ дәпсәндичиликигә һәргиз қарап турмайду. . . Америка бүгүн шинҗаңдики дәһшәтлик вә системилиқ дәпсәндичиликләргә қарши һәрикәт қолланди. Биз хитай компартийәсиниң кишилик һоқуқ вә инсанларниң әркин яшаш һоқуқиға қилған зиянкәшликлири һәққидики әндишимизгә ортақлишидиған барлиқ дөләтләрни биз билән бирликтә хитай һөкүмитиниң бу рәзил қилмишлирини әйибләшкә чақиримиз.»

Юқириқи бу қарар уйғур мәсилисигә изчил көңүл бөлүп келиватқан вә һәққанийәтни қоллиғучи дунядики барлиқ кишиләрни һәмдә уйғур җамаәтчиликини сөйүндүрди.

Дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса әпәнди американиң бу қарари һәққидә тохтилип, мундақ деди: «америка һөкүмитиниң хитайниң шәрқий түркистанда һакимийәт йүргүзүватқан әмәлдарлириға қарита җазлаш тәдбири қолланғанлиқи адаләт үчүн бесилған бир чоң қәдәм. Биз пүтүн уйғур хәлқи намидин америка һөкүмитигә болған миннәтдарлиқимизни билдүримиз. Шуниң билән бир вақитта йәнә башқа дөләтләрниму хитайға қарши дадил қәдәм илишқа чақиримиз.»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт