Yawropa elliride namayish qilghan bir qisim xitaylarmu jaza lagérlirini taqashni telep qilghan

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2022.12.05
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
xitay-namayish-uyghurlar-uchun-berlin.jpg Bérlin shehiride özlükidin namayishlar uyushturup, 24-noyabirdiki ot apitide qaza qilghan Uyghurlargha matem bildürgen, Uyghurlardin kechürüm sorighan muhajirettiki xitaylar. 2022-Yili dékabir, gérmaniye.
RFA/Ekrem

3-Dékabir küni bir qisim yawropa elliridiki Uyghurlar namayish ötküzüp, xitayning jaza lagérliri siyasitini qattiq eyibigen we 11-ayning 24-küni yüz bergen ürümchidiki ot apitige qarita naraziliqlirini bayan qilishqan idi. Shu küni yene fransiye paytexti parizh, gérmaniye paytexti bérlin qatarliq yawropadiki bir qisim chong sheherlerde yashawatqan xitay puqralirimu özlükidin namayishlar uyushturup, 24-noyabirdiki ot apitide qaza qilghan Uyghurlargha matem bildürgen, Uyghurtlardin kechürüm sorighan, xitay hökümitining Uyghurlargha tutuwatqan wehshiy mu'amilisini eyiblep, “Jaza lagérliri taqalsun”, “Uyghurlargha azadliq”, “Yoqalsun shi jinping” “Yoqalsun kommunistik partiye” dégendek shu'arlarni towlashqan.

Gérmaniyening stutgart shehride 3-dékabir ötküzülgen namayishqa 80 etrapida xitay puqrasi qatnashqan bolup, ular ot apitide qaza qilghan Uyghurlarning resimlirini tizip, sham yandurup matem bildürüsh bilen birge, “Ürümchi 1124” dégendek wéwiskilarni kötürüp namayish qilghan hemde Uyghurlardin kechürüm soraydighanliqini, xitay hakimiyitining lagér siyasitini qattiq eyibleydighanliqini bildürgen.

Stutgart shehiride özlükidin namayishlar uyushturup, 24-noyabirdiki ot apitide qaza qilghan Uyghurlargha sham yandurup matem bildürgen, Uyghurlardin kechürüm sorighan muhajirettiki xitaylar. 2022-Yili dékabir, gérmaniye.
Stutgart shehiride özlükidin namayishlar uyushturup, 24-noyabirdiki ot apitide qaza qilghan Uyghurlargha sham yandurup matem bildürgen, Uyghurlardin kechürüm sorighan muhajirettiki xitaylar. 2022-Yili dékabir, gérmaniye.
RFA/Ekrem

3-Noyabir bérlindiki xitay elchixanisining aldida ötküzülgen namayishqa 300 ge yéqin xitay puqraliri qatnashqan bolup, “Jaza lagérliri taqalsun”, “Uyghurlargha azadliq”, “Yoqalsun shi jinping” “Yoqalsun kommunistik partiye” dégendek shu'arlarni towlashqan. Parizhda 3-noyabir ötküzülgen namayishqa Uyghurlar, tibetler, xongkongluqlar, teywenlikler we yerlik ahalilar qatniship, oxshash mezmunda shu'arlar towlashqan. Bu shu'arlarni uzun yillardin buyan chet eldiki Uyghurlar we tibetlikler towlap kelgen idi.

Xewerlerdin melum bolushiche, bu namayishlarni xitay kommunistik rijimigha qarshi turup kelgen chet ellerdiki xitay démokratliri emes, belki mutleq köp qismini oqughuchilar teshkil qilghan hersahe xitay puqraliri uyushturghan bolup, Uyghur közetküchilerning diqqitini jelp qilghan.

Uyghur siyasiy erbabliridin erkin alptékin ependi bu heqte toxtalghanda, chet eldiki xitay puqralirining semimiyitidin gumanlinidighanliqigha qarimay, buning ijabiy bir qedem bolghanliqini tilgha aldi. Küzetküchilerdin turghunjan alawudun ependi bolsa, xitay mustebit hakimiyitining zulumlirining xitay puqralirinimu éghir künde qaldurghanliqini, bu sewebtin xitaylarning tushmu-tushtin qozghilip naraziliqlirini ipade qiliwatqanliqini ilgiri sürdi.

Parizh shehiride özlükidin namayishlar uyushturup, 24-noyabirdiki ot apitide qaza qilghan Uyghurlargha matem bildürgen, Uyghurlardin kechürüm sorighan muhajirettiki xitaylar. 2022-Yili dékabir, firansiye.
Parizh shehiride özlükidin namayishlar uyushturup, 24-noyabirdiki ot apitide qaza qilghan Uyghurlargha matem bildürgen, Uyghurlardin kechürüm sorighan muhajirettiki xitaylar. 2022-Yili dékabir, firansiye.
RFA/Ekrem

Biraq, d u q bayanatchisi dilshat réshitning qarishiche, chet eldiki xitaylarning bu qétimqi namayishlirining 3 türlük muhim alahidiliki bar iken. Bu alahidiliklerning eng muhimi, chet eldiki xitay puqraliriningmu xitay hakimiyitini dunya jama'iti aldida yalghanchigha chiqirishi iken.

“Fransiye awazi” radiyosida bu xususta élan qilin'ghan bir xewerde bayan qilishiche, namayishqa qatnashqan bir neper xitay puqrasi mundaq dégen: “Xitay kommunistik partiyesi xitaygha wekillik qilalmayla qalmastin, belki kommunizimghimu wekillik qilalmaydu. Xitayning bayliqlirini hakimiyet béshidiki kommunistlarning a'ile-tawabi'atliri igiliwalghan bolghach, xitay kommunistik partiyesi heqiqiy menidiki qanunluq partiye-goruhmu hésablanmaydu. Kommunistik partiye bir qara jem'iyettur, zomigerler jemetidur.”

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.