Германийәдә хәлқара олимпик комитетиға қарши садалар күчәймәктә

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2020-08-05
Share
xitay-olimpik-2022-teshwiqat.jpg Бейҗиң 2022-йиллиқ қишлиқ олимпик тәнһәрикәт мусабиқисиниң паалийәтлирини бейҗиңдики лоңтан бағчиси йәрмәнкисидә тонуштурулған көргәзмисидин бир көрүнүш. 2019-Йили 6-феврал, бейҗиң.
AP

Германийә таратқулири 2022-йиллиқ бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисигә қарши садаларниң барғансери күчийиватқанлиқини илгири сүрмәктә.

"җәнубий германийә гезити" 3-авғуст күни "хәлқара олимпик комитетиға тәнқид" намлиқ хәвәрни, "фокус" телевизийә қанили "кишилик һоқуқни көзитиш тәшкилати бейҗиң олимпик мусабиқиси сәвәблик хәлқара олимпик комитети билән зиддийәтләшти" намлиқ хәвәрни, "универсал гезит" 4-авғуст күни "кишилик һоқуқ паалийәтчиси михалиски хәлқара олимпик комитетини тәнқидлиди" намлиқ мақалини, германийәниң дөләтлик радийо қанили "германийә авази" болса "хитай билән олимпик идийиси сиғишалмайду" намлиқ хәвәрни елан қилди.

Бу хәвәр вә мақалиләрдә америкадики "кишилик һоқуқни көзитиш" тәшкилатиниң германийә тармиқиниң рәиси венсел михалискиниң 2022-йиллиқ бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисигә қарши баянлири асасий мәзмун қилинған болуп, михалиски сөзидә "милйонлиған уйғурларни лагерларға солап, уларни тилидин, мәдәнийитидин мәҗбурий мәһрум қиливатқан диктатор бир дөләт билән олимпикниң идийәси сиғишалмайду" дегән. У бу сөзни 2-авғуст күни "германийә авази" ниң зияритини қобул қилғанда тилға алған.

Венсел михалиски "бейҗиң олимпик мусабиқисигә бир йерим йил қалған бу күнләрдә хитайда кишилик һоқуқ дәпсәндичилики йүз бәрмәктә" дегән вә хәлқара олимпик комитетиниң бундақ вәзийәттин сақлинишини, бәлки уни өзгәртишини үмид қилидиғанлиқини билдүргән. Бирақ у "реаллиқ дәл әксичә болмақта" дегән.

Венсел михалиски сөзидә уйғурларниң хитайниң ғәрбий шималий районидики мусулман бир милләт икәнликини, уларниң барғансери еғир зулумға учраватқанлиқини, бир милйондин артуқ уйғур җаза лагерлириға қамилипла қалмай, бәлки уларниң бу лагерларда еғир қийин-қистаққа учраватқанлиқини әскәртип, 2022-йиллиқ бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисигә қатнишидиған барлиқ дөләтләрниң уйғурларниң нөвәттики вәзийитини нәзәргә елишини тәләп қилған.

"хитай билән олимпик идийәси сиғишалмайду" намлиқ хәвәрниң "мав зедоң дәвридин буян көрүлүп бақмиған зулум" намлиқ бөликидә венсел михалискиниң мундақ дегәнлики баян қилиниду: "хитайда йүз бериватқан вәқәләр билән олимпик идийиси һәргиз сиғишалмайду. Хәлқара олимпик комитети хитайдәк бундақ диктатор дөләттә олимпик мусабиқисини өткүзүш-өткүзмәслик мәсилисини қайтидин ойлишиши лазим. Чүнки, хитай дөлитиниң у йәрдә давам қилдуруватқан бастурушлири мав зедуң дәвридин буян көрүлүп бақмиған".

Венсел михалиски йәнә мундақ дегән: "хитай тәнқидкә ирән қилмайду. Улар уйғурларни вә башқа мусулман милләтләрни мас қәдәмдә бастурмақта. Әң рәһимсиз вастилар билән уларниң тилини вә мәдәнийитини йоқатмақта. Хитай һакимийитиниң нәзиридә улар тилидин вә мәдәнийитидин қанчә узақлашса, шунчә яхши".

Венсел михалиски өзиниң хәлқара олимпик комитетидин бәк чоң үмид күтәлмәйдиғанлиқини әскәртип мундақ дәйду: "мән олимпик комитетиниң кишилик һоқуқ вәзийитини нәзәргә елишини пәқәтла арзу қилалаймән. Әмма бу һеч қачан болуп бақмиған. Гәрчә 2015-йили һөкүмәтсиз тәшкилатларниң бесими билән хәлқара олимпик комитети өзлириниң кишилик һоқуқ пиринсипини түзүп чиққан болсиму, униң иҗрасини кейингә қалдурған. Немишқа шундақ қилидиғанлиқини чүшәнмәймән. Лекин мән уйғурлар үстидин йүргүзүлүватқан бу қирғинчилиқларға вә кишилик һоқуқ дәпсәндичиликлиригә қарши бир иш қилалайдиған туруп, йәнә немишқа сүкүт қилғудәкмән?"

Венсел михалискиниң бу сөзлириниң германийә таратқулирида бәлгилик тәсир қозғиғанлиқини тәкитлигән уйғур зиялийси әнвәр әһмәт әпәнди, җаза лагерлири мәсилисиниң германийәдә давамлиқ муназирә темиси болуватқанлиқини әсләтти.

Мәлум болғинидәк, 2008-йили 8-авғуст бейҗиңда өткүзүлмәкчи болған хәлқара олимпик мусабиқисидин илгири явропа, америка вә асиядики көплигән дөләтләрдә уйғурлар, тибәтләр вә башқа кишилик һоқуқ тәшкилатлири көп қетим күчлүк қаршилиқ намайишлирини уюштурған. Аридин 12 йил өткән, бейҗиң қишлиқ олимпик мусабиқисигә бир йерим йил вақит қалған бүгүнки күндә олимпик комитетиға вә хитайға қарши бу садалар йәнә һәр тәрәптин баш көтәрмәктә.

30-Июл күни дуня уйғур қурултийиму хәлқара олимпик комитетиға қарита язма баянат елан қилип, "2022-йиллиқ қишлиқ олимпик мусабиқисини бейҗиңда чақириш олимпик роһиға хилап һәрикәт" дәп көрсәткән иди. Д у қ рәиси долқун әйса әпәнди бу һәқтә зияритимизни қобул қилғанда "ғәрбни хитайдин пәрқләндүридиған асасий амилларниң бириниң қиммәт қариши" икәнликини әскәртип, бу қиммәт қаришини қоғдаш үчүн хитайға қарши кәскин тәдбир елишиниң зөрүрлүкини, олимпик комитетиниңму өз принсиплириға һөрмәт қилиши лазимлиқини тәкрар тәкитләп келиватқанлиқини баян қилди.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт