Wolker türk xitayni qanun islahati élip bérip tutqunlarni shertsiz quyup bérishke chaqiriq qildi

Bérndin ixtiyariy muxbirimiz hebibulla izchi teyyarlidi
2024.06.21
volker-turk-2024-1024 Birleshken döletler teshkilati kishilik hoquq aliy komissari wolker türk söz qilmaqta. 2024-Yili 18-iyun, jenwe
Hebibulla izchi

B d t ning shiwéytsariyening jenwe shehiridiki bash ishtabida échiliwatqan 56-qétimliq kishilik hoquq yighinining 18-iyun künidiki échilishi sözini qilghan b d t kishilik hoquq aliy komissari wolker türk: “Biz choqum tinchliqqa qaytish yolimizni tézdin tépishimiz kérek” dep xitab qilip, xitayning kishilik hoquq mesilisini eyiblep, özining bu heqtiki endishilirini otturigha qoyghan we xitayni islahatqa chaqirghan.

Wolker türk Uyghurlar mesilisini tilgha élip öz endishilirini shundaq ipadiligen: “Men ishxanamning shinjang rayonida bayqighan éghir endishilirimizni öz ichige alghan bir qatar kishilik hoquq mesiliside xitay bilen dawamliq alaqiliship keldim. Ishxanam yéqinda béyjingni ziyaret qilip, xitayning térrorluqqa qarshi turush we jinayi ishlar qanunidiki mesililerni, shundaqla xongkong alahide memuriy rayonida dölet bixeterlik qanunining qollinilishini munazire qildi. Shundaqla, b d t kishilik hoquq komitéti köngül bölidighan délolarni dawamliq otturigha qoyup keldi. Men, aldinqi hepte ayallar hoquqi pa'aliyetchiliri we emgek hoquqi pa'aliyetchilirige bérilgen éghir jazagha échindim”.

Bu heqte dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa, jenwedin ziyaritimizni qobul qilip, “Wolker türkning xitayning kishilik hoquq mesilisini dawamliq otturigha quyup kelsimu, lékin Uyghur mesilisini ikkinchi qétim otturigha quyushi ikenlikini, buningdin b d t aliy organlirining xitayning kishilik hoquq mesilisige we sherqiy türkistandiki éghir kishilik hoquq depsendichiliklirige diqqet qilip kéliwatqanliqini bildüridighanliqini” otturigha qoydi.

Wolker türk yene bolupmu Uyghur élidiki kündin-kün'ge éghirlishiwatqan kishilik depsendichilikliri heqqidiki endishilirini ipadilep, xitay hökümitini barliq bigunah tutqunlarni shertsiz quyup bérishke chaqiriq qildi.

U: “Men bu yerde, da'irilerning xalighanche qolgha élin'ghanlarning hemmisini shertsiz qoyup bérishini, tutqunlar a'ilisining tutqunlarning uchurigha érishishige kapaletlik qilishini we xitayning qanun islahatini bashlishini telep qilimen. Men her qaysi kishilik hoquq teshkilatlirining ishxanam bilen bolghan diyalogini étirap qilimen we buning barliq kishilik hoquqning konkrét yaxshilinishigha töhpe qoshushini ümid qilimen” dédi.

 Bu heqte norwégiyediki Uyghur ziyaliysi abduweli ayup, “Xitayning qanun özgertishining sherqiy türkistanning emeliy ehwalida we xitayning siyasitige héchqandaq özgirish ekelmeydighanliqini eskertip: “Shunga b d t xitayning irqiy qirghinchiliq jinayitini ochuq otturigha quyushi kérek” dep, özining töt türlük köz qarishini otturigha qoydi.

Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa we dunya Uyghur qurultiyi ayallar komitétining mudiri zumret'ay erkin birleshken döletler teshkilati 56-nöwetlik kishilik hoquq aliy kéngishide. 2024- Yili 20-iyun, jenwe
Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa we dunya Uyghur qurultiyi ayallar komitétining mudiri zumret'ay erkin birleshken döletler teshkilati 56-nöwetlik kishilik hoquq aliy kéngishide. 2024- Yili 20-iyun, jenwe
RFA/Hebibulla izchi

D u q re'isi dolqun eysamu bu heqte toxtilip, “Xitayning ilgiri bundaq wedini bergenlikini, emma wedisini héchqachan ishqa ashurmighanliqini, emma wolker türkning bu qétim yene buni tekitlishining xitaygha belgilik bésim shekillendüridighanliqini bildürdi.

Bu qétimqi 56-nöwetlik kishilik hoquq kéngishining 19-iyun künidiki yighinda söz qilghan amérikaning b d t bash elchisi michél taylor (Michele Taylor) xanimmu Uyghur élidiki kishilik hoquq mesilisini tilgha élip ötti.

U sözide: “B d t bu yerlerde dawam qiliwatqan, eng éghir kishilik hoquq depsendichiliklirige diqqitini merkezleshtürüshi kérek” dep tekitlidi.

 Jenwede dawam qiliwatqan 56-nöwetlik kishilik hoquq kéngishi 18-iyun künidin 12-iyulghiche échilidu. Mutexessisler we közetküchilerning qarishiche, wolker türkning xitayning Uyghur, tibet we xongkongluqlargha yürgüzgen éghir kishilik hoquq depsendichiliklirini otturigha qoyushi, xelq'arada xitayni jawabkarliqqa tartish sadaliri kücheygen bir waqitqa toghra kelgen bolup, bu, b d t ning 56-nöwetlik kishilik hoquq yighinida, xitayning kishilik hoquq depsendichilikining dawamliq qiziq nuqta bolidighanliqi bildüridiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.