Ши җинпиңниң “китаб оқуш” чақириқи уйғур диярида рамизан ейида юқири пәллигә көтүрүлди

Мухбиримиз меһрибан
2022-04-28
Share
Ши җинпиңниң “китаб оқуш” чақириқи уйғур диярида рамизан ейида юқири пәллигә көтүрүлди Уйғур аптоном райониниң сабиқ рәиси шөһрәт закир чақирған мухбирларни күтүвелиш йиғинида тәшвиқ қилинған, хитай рәиси ши җинпиңниң уйғур районини тәшвиқ қилиш китабиниң көпәйтилгән нусхиси. 2019-Йили 30-июн бейҗиң.
AP

Бу йил 23-апрел “ дуня китаб оқуш күни” мунасивити билән хитай рәиси ши җинпиң мәхсус тәбрик сөзи елан қилған.

Мәлум болушичә, 23-апрел, 16-әсирдин 17-әсиргичә яшиған испанийәлик яғучи мигел де сервантис вә әнглийәлик язғучи, драмматорг вилям шекисперниң вапат болған хатирә күни. Испанийә һөкүмити язғучи сервантис вапат болған бу күнни һәр йили хатириләйдиған болуп, испанийәниң тәклипи билән бирләшкән дөләтләр тәшкилати маарип, илим-пән вә мәдәнийәт оргини 1972-йили һәр йили 23-апрелни “китаб оқушқа йүрүш қилиш күни” дәп тәшәббус қилған. 1995-Йили 11-айға кәлгәндә бирләшкән дөләтләр тәшкилати рәсмий қарар чиқирип, 23-апрел күнини “дуня китаб оқуш вә нәшрият һоқуқи күни” дәп бәлгилигән. Хәлқарада 100 нәччә дөләттә бу күн һәр хил паалийәтләр билән хатирилинип кәлгән болсиму, әмма хитайда таки 2000-йилларғичә бу күнни билидиғанлар интайин аз болуп, хатириләш паалийәтлири өткүзүлмәй кәлгәниди.

“дуня китаб оқуш күни” мунасивити билән уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт ачқан сәпәрвәрлик йиғинидин көрүнүш. 2022-Йили 23-апрел.
“дуня китаб оқуш күни” мунасивити билән уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт ачқан сәпәрвәрлик йиғинидин көрүнүш. 2022-Йили 23-апрел.
ts.cn

Хитай мәркизи телевизийә истансисиниң хәвәр қилишичә, ши җинпиң бу қетимқи тәбрик сөзи билән биллә, техиму муһими бу күни йәнә, пүткүл хитай бойичә “китаб оқуш” чақириқини елан қилип, бу паалийәтни дағдуғилиқ елип беришни тәләп қилған.

Хитай таратқулиридин мәлум болушичә, бир һәптидин буян мәзкур паалийәт хитайниң һәрқайси җайлирида дағдуғилиқ елип берилған. Уйғур районидики һөкүмәт таратқулиридин мәлум болушичә, уйғур аптоном районлуқ һөкүмәт бу һәқтә мәхсус сәпәрвәрлик йиғини ачқан болуп, уйғур диярида бу паалийәт сиясий һәрикәт түсини алған.

“шинҗаң телевизийә истансиси” ниң 24-апрелдики хәвиридә дейилишичә, уйғур аптоном райони бойичә “яхши китабларни оқуш” паалийити сиясий кеңәш әзалиридин тартип, һөкүмәт кадирлириғичә, алий мәктәпләрдин оттура-башланғуч мәктәпләргичә кәң қанат яйдуруш тәшәббус қилинған.

“шинҗаң телевизийәси” ниң бу һәқтики хәвиридә дейилишичә, уйғур аптоном райони рәһбәрлиридин нурлан абдумәҗит “зор көләмлик китаб оқуп өгиниш” паалийитини қозғашни аввал сиясий кеңәш әзалири ичидә қанат яйдуруш, китаб оқушни күндилик хизмәттики муһим хизмәт дәриҗисигә көтүрүп, сиясий нәзәрийә билимини өстүрүш, ши җинпиң идийәсини қоллап, 20-қурултайниң ғәлибилик ечилишини күтүвелишни тәләп қилған.

Америкадики сиясий вәзийәт анализчилиридин ху пең әпәндиниң қаришичә, “китаб оқуш” дегәндәк темилардики бу хил сиясий паалийәтләр мав зедоң дәвридила башланған. Униң тәкитлишичә, уйғурларға нисбәтән бу хил сиясий һәрикәтләрниң мәқсити алди билән уйғур миллий мәдәнийитини, диний етиқади вә милләт кимликини йоқитишни мәқсәт қилған меңә ююш икән.

Ху пең әпәнди мундақ деди: “хитай һөкүмитиниң һазир қиливатқининиң өзи уйғур мәдәнийитини вә уйғур әнәнисини пүтүнләй өчүрүп ташлаш. Илгирики чағларда рамизан ейи хитай коммунист һөкүмити тәрипидин һәр һалда етирап қилинатти. Уйғурларниң бундақ мәзгилләрдә ибадәт қилишиға йол қоюлатти. Әмма бу йил дәл рамизан ейи мәзгилидә ‛китаб оқуш‚ намида бу хил һәрикәтни мәҗбурлаш васитилири арқилиқ йолға қоюши ениқла һалда уйғурларниң мәдәнийәт әнәнилирини инкар қилғанлиқ. Әлвәттә бу һәрикәт һазир хитайларни өз ичигә алған һалда пүткүл хитай дөлити миқясида елип бериливетипту. Мәйли илгири елип берилған мав зедоң идийәсини өгиниш һәрикити болсун, яки ши җинпиң идийәсини өгиниш юмталини чүшүрүш һәрикәтлири дегәнләр болсун, буларниң һәммисини әмәлийәттә кишиләрни мәҗбурлаш, меңә ююш мәқситидики сиясий һәрикәтләр дейишкә болиду”.

Ху пең әпәнди йәнә хәлқарада хитайдики компартийә билән бирдәкликни сақлаш, компартийәниң сияситини тонуш, өгиниш роһини изчиллаштуруш дегәндәк намлардики бу хил сиясий һәрикәтләргә болған тонушниң техи йетәрлик әмәсликини билдүрди.

У хитайда йүз бериватқан сиясий түси қоюқ бу хил һәрикәтләрниң хитайда пуқраларниң меңисини мәҗбурий ююп өзгәртишни мәқсәт қилғанлиқини тәкитләп, хитай һөкүмитиниң өз һакимийитини қоғдаш үчүн, мәҗбурлаш васитилири арқилиқ, сиясий һәрикәт шәклидә елип бериватқан бу хил омумий хәлқ һәрикәтлиригә җиддий диққәт қилиш керәкликини билдүрди.

“тәңритағ тори” да 26-апрел күни берилгән хәвәрдә ақсу вилайитидики һәрқайси наһийәләрдә 23-апрел “дуня китаб оқуш күни” паалийитиниң дағдуғилиқ өткүзүлгәнлики хәвәр қилинған.

Хәвәрдә: “23-апрел күни ақсу вилайәтлик партийә комитети тәшвиқат бөлүми, вилайәтлик иҗтимаий пән саһәсидикиләр бирләшмисиниң баш болуп уюштуришида вилайәтлик юғурма таратқу мәркизи, әдәбият сәнәтчиләр бирләшмиси, вилайәтлик кутупхана вә ақсу шәһәрлик партийә комитети тәшвиқат бөлүми қатарлиқлар бирликтә 23-апрел ‛дуня китаб оқуш күни‚ ни хатириләш паалийәтлирини башлиди. Паалийәтләрдә ‛классик әсәрләрни декламатсийә қилиш, китабхумарларни һөрмәтләш‚, ‛ақсуға риштә бағлаш‚ дегән темилар бойичә, омумий хәлқ декламатсийә қилиш паалийәтлири елип берилди” дейилгән.

Хәвәрдә дейилишичә, “ақсуниң куча, учтурпан наһийәлиридики китаб оқуш паалийәтләрдә “мениң юртум ақсу” “җуңго өсмүрлири мундақ дәйду” дегән темиларда декламатсийә өткүзүлгән. “үч хәтлик дәстур” қатарлиқ хитай классик әсәрлири декламатсийә қилинған. “бу арқилиқ яш-өсмүрләрниң җуңго әнәниви мәдәнийитигә болған қизғин муһәббити толуқ намаян қилинған”.

Дуня уйғур қурултийи диний ишлар комитетиниң мудири турғунҗан алавудун әпәндиниң қаришичә, хитай һөкүмитиниң аталмиш “китаб оқуш” дегәндәк намлардики қизил китабларни оқуш вә хитай классик әсәрлирини декламатсийә қилиш паалийәтлириниң мусулманларниң рамизан ейида өткүзүши алаһидә диққәт қозғиши керәк икән.

Диний өлима турғунҗан алавудун әпәндиниң билдүрүшичә, хитай һөкүмәт даирилири уйғур диярида “китаб оқуш күни” ни аталмиш “яхши китабларни оқуш долқуни” намидики сиясий һәрикәткә айландурушта аталмиш уйғур “нәмуничилири” ни көтүрүп чиқип, уларниң қилған паалийәтлирини тәшәббус қилмақтикән.

Турғунҗан алавудун әпәндиниң тәкитлишичә, рамизан ейида башланған бу һәрикәт уйғур диярида уйғурларниң роза тутуш қатарлиқ диний паалийәтлири қаттиқ чәкләнгән, уйғур тили вә уйғурчә диний китаблар, уйғур язғучилириниң надир әсәрлири чәкләнгән вә йоқитилған мәзгилдә елип бериливатқан болуп, бу әһвал мәзкур һәрикәтниң уйғурларниң диний етиқади вә уйғур миллий мәдәнийитини суслаштурушта қоллиниватқан сиясий бастурушиниң бир парчиси икәнликини көрситидикән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт