Хитай тәшвиқат васитилири хитайлар үмид қилған уйғурлар турмушини тәшвиқ қилмақта

Мухбиримиз җәвлан
2020-11-02
Share
lager-yasalma-ussul.jpg 12 Дөләт дипломатиниң уйғур елидики «орунлаштурулған» зиярити җәрянидики «қайта тәрбийәләш лагери» дики уссул сәнәт паалийити. 2019-Йили 5-январ, хотән.
REUTERS

Хитай «хәлқ гезити» өзиниң хәлқара тәшвиқат қоралидин бири болған тивиттер һесабида хотәнлик бир уйғур қиз һәққидә ишләнгән 2 минутлуқ бир видийони чиқарған болуп, униңға «арзугүл өзиниң уссули вә күлкә-шадлиқи билән заманиви уйғур қизлириниң турмушини сизгә көрситип бериду. У хотәнлик қиз болуп, бу видийода у өз юрти болған бу кичиккинә бостанлиқ базарни саяһәтчиләргә пәхирләнгән һалда тонуштуриду, бу йәрдә әтләс, қолда тоқулған гиләм вә қаштеши бар,» дәп чүшәндүрүш язған.

Бу видийода арзугүл исимлик хотәнлик қиз анчә өлчәмлик болмиған хитайчә тәләппузда хотәндики «үч гөһәр» ни тонуштуриду. Униң бири әтләс болуп, уйғурларниң әнәниви тоқумичилиқ мәһсулати болған, уйғур ханим-қизлири яхши көридиған әтләсниң һазир һәр хил кийим-кечәк мәһсулатлириға ишлитиливатқанлиқини ейтиду. Иккинчиси гиләм болуп, қолда тоқулған уйғур гиләмлириниң мәшһур икәнликини, гиләмчилик карханилирида ишләйдиған үч-төт адәмниң бир нәччә айда бир хотән гилимни пүттүридиғанлиқини, гәрчә һазир гиләм завутлириниң мәһсулатлири болсиму, қолда тоқулған гиләмниң йәнила қиммәт баһалиқ мәһсулат икәнликини ейтиду. Үчинчиси, қаштеши болуп, хотән қаштешиниң даңлиқ икәнликини, хотәнниң юруңқаш дәрясидин есил қаштеши чиқидиғанлиқини, йоруңқаш дәряси бойиниң һазир мәшһур саяһәт нуқтисиға айланғанлиқини, қаштешиға қизиқидиған кишиләрниң барғанчә көпийиватқанлиқини, һәр кимниң хотәнгә кәлсә хотән қаштеши базиридин өзи яхши көридиған бир есил қаштешиға еришәләйдиғанлиқини ейтиду. Бу қиз ахирида йәнә хотәндә юқириқи «үч гөһәр» дин башқа нурғун есил нәрсиләрниң барлиқини, кейинки видийода уларни тонуштуридиғанлиқини билдүриду.

Доктор әркин сидиқ әпәнди бу видийо һәққидә тохтилип: «хәлқараниң бесиминиң күчийишигә әгишип, хитай бундақ ялған тәшвиқатларни давамлиқ елип бериватиду. Хитай уйғурларни бәхтлик яшаватиду дәп миң пәрдазлисиму бир йәрлиридин чандуруп қойиду. Һазир уйғурлар көпрәк мәркәзләшкән җайларда көп уйғур қалмиди, хитай йәнә адәм тутуп лагерға солашни давамлаштурмақта, вәтәнниң әһвалида яхшилиниш йоқ, әһвал интайин еғир,» деди вә бәзи учурлардин хәвәр бәрди.

Тәтқиқатчи адриян зенз бу видийоға инкас йезип мундақ дегән: «бу хитай һөкүмитиниң уйғур җәмийитини қайта қуруп чиққанлиқини тәшвиқ қилған видийоси, видийода сөзлигән қиз хитайчини қийнилип һәм азаблинип туруп сөзләватқандәк қилиду. Буниңға охшаш видийолар хитай компартийәсиниң уйғурлар үчүн тәсәввур қилған кәлгүсини бизгә азғинә болсиму көрситип бериду».

Америкада турушлуқ сиясий көзәтчи илшат һәсән әпәнди бу видийони көргәндин кейинки тәсиратини баян қилип мундақ деди: «хитай өзиниң тәсәввуридики уйғурниң образини хәлқараға, хитайларға һәм уйғурларға тонуштуруватиду. Хитай үмид қилған уйғурлар қандақ уйғурлар дегәндә, улар өзиниң ана тилида сөзлимәй хитайчә сөзләйдиған, хитайниң зулумида яшаватқанлиқини унтуйдиған, өзиниң бәхтлик яшаватқанлиқини хитай тилида ипадиләйдиған, ахирқи һесабта җуңхуа милләтлириниң, йәни хитай чоң аилисиниң бир әзасиға айланған уйғурлардин ибарәт.»

Илшат һәсән әпәнди сөзидә йәнә хитайниң бу видийо арқилиқ «уйғурлар бәхтлик яшаватиду, уйғур мәдәнийитини җуңхуа мәдәнийити сүпитидә тәрәққий қилдуруватимиз» дәп көз боямчилиқ қилипла қалмай, хитайларни уйғур районидики байлиқларға қизиқтуруватқанлиқини оттуриға қойди.

Әркин сидиқ әпәнди һазир ғәрб әллириниң хитайниң рәзил әпти-бәшрисини хели чоңқур тонуп йәткәнликини, шуңа хитайниң бундақ йиргинчлик сахта тәшвиқатлириниң түркийә вә бәзи мусулман дөләтләрни бәлким алдиялисиму, ғәрб дунясини алдиялмайдиғанлиқини билдүрди.

Көзәткүчиләрниң қаришичә, хитай уйғур районидин сиртқи дуняға тарқилидиған учурларни қаттиқ қамал қиливалған болуп, хәлқараниң бу һәқтики гумани вә наразилиқини пәсәйтиш үчүн, буниң орниға өз тәшвиқатини күчәп ишқа селишқа башлиған. юқириқи видийо вә униң давамида келидиған видийолар әнә шуниң ипадиси икән.

Пикирләр (0)

Барлиқ пикир - баянларни көрүш.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт