Хитайниң дуняға сәһийә ярдими қиливатқанлиқи һәққидики тәшвиқати суға чилашти

Мухбиримиз ирадә
2020-03-27
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Маска, синақ әсваби, йүз қалқини вә қоғдиниш кийими қатарлиқ 6 милйондин артуқ давалаш буюмлирини өз ичигә алған йүк айропилани ефийопийәгә йетип кәлди. 2020-Йили 22-март.
Маска, синақ әсваби, йүз қалқини вә қоғдиниш кийими қатарлиқ 6 милйондин артуқ давалаш буюмлирини өз ичигә алған йүк айропилани ефийопийәгә йетип кәлди. 2020-Йили 22-март.
AP

Хитай һөкүмити йеқиндин буян һәрқайси хәлқаралиқ иҗтимаий тор бәтләрдин пайдилинип туруп, бир яқтин вирусниң келип чиқиш мәнбәси һәққидә учур қалаймиқанчилиқи пәйда қилса, йәнә бир яқтин хитайниң һазир сәһийә әслиһәлиригә җиддий еһтияҗлиқ дөләтләргә ярдәм қилип, сәһийә әслиһәлирини бәс-бәстә ианә қиливатқан көрүнүшлирини кәң яймақта. Һалбуки узун өтмәйла, хәлқаралиқ мәтбуатларда әмәлийәтниң хитай илгири сүрүватқандин пәрқлиқ икәнлики ашкариланди. Мәлум болушичә, хитай һөкүмити бундақ әслиһәләрниң наһайити аз бир қисмини ианә қилған әһваллар болсиму, әмма мутләқ көп қисмини сетип, кризистин пайдилинип пул тапмақтикән. Таҗсиман вирусниң тәсиригә еғир учриған дөләтләрдин болған испанийә буниң типик мисали икән.

Фокус телевизийәсиниң бу һәқтики хәвиридин қариғанда, испанийә сәһийә министири салвадор илла чаршәнбә күни бу дөләтниң хитайдин 467 милйон долларлиқ давалаш әшялирини сетивалғанлиқини, буниң ичидә 950 сүний нәпәсләндүргүч, 5 милйон 500 миң вирус синақчиси, 11 милйон пәләй вә йерим милярдтин артуқ маска бар икән. Бирақ испанийәдики ахбарат васитилириниң ашкарилишичә, бу әслиһәләрни тапшурувелип узун өтмәйла, испанийә һөкүмити мәзкур вирусқа тез сүрәттә диагноз қойидиғанлиқи илгири сүрүлгән вирус синақчилирини хитайға қайтуридиғанлиқини елан қилған. Америкадики вәзийәт анализчиси илшат һәсән әпәндиниң радийомизға ейтишичә, бу үскүниләрниң көпи лаяқәтсиз чиққан.

Фокус хәвәрлириниң бу һәқтики хәвәрлиридә ейтилишичә, вирусни байқайдиған бу синақчиларниң сәзгүрлүк дәриҗиси өлчәм бойичә 80 пирсәнт болуши керәк болсиму, әмма хитайдин сетивелинған синақчиларниң өлчими аран 30 пирсәнт әтрапида болғаникән. Хитай тәрәпму бу синақ әсваблириниң хитайда лаяқәтлик кинишкиси болмиған завутта ишләп чиқирилғанлиқини қобул қилған. Хәвәрдә ейтилишичә, испанийә хитайдин сетивалған бу сахта сәһийә мәһсулатлири әслидила юқум әһвали интайин еғир әһвалда туруватқан испанийәгә наһайити зор зиянларни әп келиши мумкин икән.

Охшаш әһвал чех җумһурийитидиму йүз бәргән. Чехниң «актуал хәвәрләр» намлиқ хәвәр ториниң билдүрүшичә, хитайдин қиммәт баһаға сетивелинған вирус синақчилириниң 80 пирсәнти ишлимигән. Икки күндин буян америка вә явропадики һәрқайси хәлқаралиқ мәтбуатларда хитайниң «топилаңдин тоғач оғрилап», дунядики бу кризисни өзиниң мәнпәәтигә айландуруватқанлиқи, униң ианә хәвәрлириниң ялғанлиқи һәққидики хәвәрләр тохтимай елан қилинди. Илшат һәсән әпәнди бу һәқтә тохтилип, хитайниң бу тәшвиқат һәрикитиниңму мәғлуп болғанлиқини билдүрди.

Дәрвәқә, америкада чиқидиған «National Review» журнилида елан қилинған «хитайниң маска содиси» намлиқ мақалидә «хитай тәшвиқатчилири немә дейишидин қәтийнәзәр, җиддий еһтияҗлиқ болған давалаш буюмлирини аввал йиғивелип, андин уни чәтәлләргә сетиш хәйр-сахавәт һесабланмайду» дәп йезилған. Мақалә аптори майк ватсон мунуларни баян қилған: «таҗсиман вируси вухәндин дуняниң һәр қайси җайлириға қарап әҗәллик йүрүшни давамлаштуруватқанда, хитай коммунистлири хитайниң һәрқайси дөләтләргә тәминат вә тәҗрибә йәткүзгән һекайилирини гәвдиләндүрүш арқилиқ уни тәшвиқат ғәлибисигә айландурмақчи болуватиду. Хитай өткән бир қанчә йилда нурғун нәрсиләрни өгәнди. 2013-Йили тәйфең борини филиппинни вәйран қилғандин кейин, дунядики һәрқайси дөләтләр һәрикәткә келип, йемәклик, пул вә әшяларни әвәтип ярдәм қилди. Хитай дәсләптә 200миң доллар ианә қилди. Бирақ, тонулған рок музика әтрити болған ‹сәпәр» гурупписи чеғида 350 миң доллар ианә қилғаниди. Буниң билән хитайниң бехиллиқи хәлқарада қаттиқ һақарәткә қалғандин кейин, дунядики иккинчи чоң иқтисадий гәвдә болған хитай ианисини 2 милйон долларға чиқарди. Бирақ буму дуняви чоң ширкәтләрниң бири болған ‹айкия' ширкити ианә қилған 2 милйон 700 миң долларға йәтмәйтти. Хитай коммунистлириниң бундақ кризислардин чиқарған савиқи шуки, яхши иш қиливатқандәк көрүнүш яхшилиқ қилиштинму муһим. Һазирға қәдәр таратқулардики йейиливатқан тәшвиқатлар буни испатлап турмақта»

Аптор мақалисидә, хитай һөкүмитиниң һазир италийә, испанийә вә башқа нурғун явропа дөләтлиригә сәһийә әслиһәлирини қиммәт баһада сетип бериватқанлиқи, униң әмәлий қилған ярдиминиң әмәлийәттә һечнемигә әрзимәйдиғанлиқини, бундақ дуняви кризисларда явропа иттипақи вә американиң һәқиқәтән халис һалда ианә вә ярдәм паалийәтлиригә актип қатнишидиғанлиқини санлиқ мәлуматлири билән тәпсилий баян қилған. У мақалисини төвәндикидәк ахирлаштурған:

«Хитай компартийәси кризис мәзгилидә бундақ тәшвиқатлири билән бәлким бир қанчә қетим мәтбуатларниң баш сәһиписидә орун елиши мумкин. Бирақ әң ахирида улар һоқуққа һерисмән, рәһимсиз тәбиитини өзгәртәлмигәнликтин, дунядики башламчи дөләт болушқа лайиқ һәрикәт қилалмайду. Америка қарши тәрәпкә һәқиқәтән ярдәм қилиш үчүн бериду, әмма хитай коммунистлири ярдәмни техиму көпләп қайтурувелиш үчүн қилиду. Дуня буни көриду вә есидә сақлайду»

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт