Нәнси пелоси: “биз уйғурлар үчүн күрәш қилимиз!”

Мухбиримиз әзиз
2022.12.01
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Young-Kim.jpg Америка авам палатасиниң әзаси яң ким (Young Kim) дөләт мәҗлисиниң йиғинида “уйғур сиясити қанун лайиһәси” һәққидә мәхсус сөз қилди. 2022-Йили 29-ноябир, вашингтон.
c-span

Хитай тәвәсидә өткән 30 йилдин буян көрүлүп бақмиған зор көләмлик хәлқ намайиши үрүмчи шәһридики “вирус юқумини контрол қилиш тәдбирлири” ниң бивастә ақивити сүпитидә көрүлгән паҗиәлик от апитидин кейин тушму-туштин башланған иди. Болупму үрүмчи шәһридики һөкүмәт тармақлириниң ашкара һалда бу паҗиәдин әпсуслинидиғанлиқини билдүрүш орниға “от кәткән бинаниң хәтәрдин қечиш йоллири очуқ болсиму, әмма бинадикиләр қачмиғанлиқтин көйүп кәткән” дәп мәсулийәтни бинадики уйғурларға артип қойған. Бу әһвал миңлиған хитай аммисиға бу хил ақивәтниң өзлиригиму келиш еһтимали барлиқини, “вирусни нөлгә чүшүрүш” тәдбири бойичә өлүк һалда қаттиқ қоллуқ билән иҗра қилиниватқан қамал чарисиниң вақти кәлгәндә җанға замин болидиғанлиқини бивастә һес қилдурған. Әнә шундақ арқа көрүнүштә хитайниң һәрқайси чоң шәһәрлиридә, җүмлидин шаңхәй, вухән, җеңҗу, бейҗиң қатарлиқ җайларда хитай һөкүмитиниң “вирус юқумини контрол қилиш” намидики қамал чарилирини бикар қилиш, техиму муһими хитай компартийәсиниң нопузиға җәң елан қилиш түсидики намайишлар барлиққа кәлди.

Һалбуки, бу хил намайишлар башлинип узун өтмәйла иҗтимаий таратқуларда һәмбәһирләнгән көплигән қисқа видийолар, җүмлидин хитай сақчи даирилири иҗра қиливатқан намайишчи аммини тутқун қилиш, шаңхәй шәһридики “үрүмчи оттура йоли” намлиқ йол тахтисини еливетип қайта өзгәртип орнитип қоюш қатарлиқ һадисиләр, әмилийәттә бу намайишларниң бөшүкидила уҗуқтурулишидин дерәк беришкә башлиған. Бу һәқтики хәвәрләр ғәрб дунясидики һәрқайси ахбарат вастилиридин кәң йәр алғандин кейин, 29-ноябир күни америка һөкүмити бу мәсилигә қарита баянат елан қилип, өзлириниң “һәрқандақ пуқраниң йиғилиш вә намайиш қилиш һоқуқи бар” дәп қарайдиғанлиқини билдүргән. Америка қошма шитатлири (а қ ш) дөләт хәвпсизлики комитетиниң баянатчиси җон кирбий (John Kirby) ақсарайдики мухбирларни күтүвелиш йиғинида, мухбирларниң соаллириға җаваб берип бу нуқтини алаһидә тәкитлигән.

Дөләт мәҗлисиниң йиғинида америка авам палатасиниң рәиси нәнси пелоси(Nancy Pelosi) ханим сөзлимәктә. 2022-Йили 29-ноябир, вашингтон.
Дөләт мәҗлисиниң йиғинида америка авам палатасиниң рәиси нәнси пелоси(Nancy Pelosi) ханим сөзлимәктә. 2022-Йили 29-ноябир, вашингтон.
c-span

29-Ноябир күни америка дөләт мәҗлисидә өткүзүлгән йиғинда америка авам палатасиниң рәиси нәнси пелоси ханим алаһидә сөз қилип, кеңәш палата әзаси марко рубийо 2022-йили 7-апрелда тәйярлап чиққан “уйғур сиясити қанун лайиһиси” ни қәтий һемайә қилидиғанлиқини билдүргән. У сөзидә уйғур дияридики реаллиқни “давам қиливатқан қирғинчилиқ вә инсанийәткә қарши җинайәт” дәп әйибләш билән биргә, хитай һөкүмитиниң уйғурларға тутқан муамилисини “қәбиһ вә явайиларчә түс алмақта” дәп көрсәткән.

У, хитай һөкүмитиниң бу қатардики қилмишлири қатарида зор көләмлик назарәт механизими, зор көләмлик тутқун вә зор көләмлик мәҗбурий әмгәк, коллектип қийнақ вә туғмас қиливетиш һадисилирини санап өткән. У сөзиниң ахирида “америка дөләт мәҗлиси уйғурлар дуч келиватқан зиянкәшликләрни йеқиндин көзитиватиду. Биз бу қанун лайиһәсини мақуллаш арқилиқ уйғурларға шуни дәймизки, ‛биз силәрни көрүп туриватимиз. Биз һәрқачан силәрни қоллаймиз һәмдә силәр үчүн күрәш қилимиз! ‚ биз йәнә бейҗиңға күчлүк бир учурни йоллаш арқилиқ, ‛бу қирғинчилиқ дәрһал тохтиши лазим‚ дәватимиз” дегән.

Дөләт мәҗлисиниң бу қетимлиқ йиғинида “уйғур сиясити қанун лайиһәси” һәққидә мәхсус сөз қилғучиларниң йәнә бири, америка авам палатасиниң әзаси яң ким (Young Kim) болди. У сөзидә үрүмчидики от апитидә һаятидин айрилғанларниң “вирус юқумини контрол қилиш” тәдбириниң бир қисми болған өйләрни сирттин зәнҗирләп ташлаш чарисиниң қурбани болғанлиқини, бу сәвәбтин уйғур дияридики вә хитай шәһәрлиридики кишиләрниң кочиларға чиқип намайиш қилиш арқилиқ қамал чарилирини бикар қилиш тәливини оттуриға қойғанлиқини тәкитләп “биз музакирә қиливатқан ‛уйғур сиясити қанун лайиһәси‚ мана мушундақ һалқилиқ пәйттә оттуриға чиқиватиду. Америка һөкүмити өзиниң сөзлири вә әмәлий һәркәтлири арқилиқ хитай компартийәсиниң зораванлиқ қилмишлириға қарши бу күрәштә бизниң уларни һемайә қилидиғанлиқимизни көрситиши керәк” дегән.

Яң ким ханим хитай һөкүмитиниң уйғурларни қирғин қилиши һелиһәм давам қиливатқан болсиму, уларниң бу хил реаллиқни изчил инкар қиливатқанлиқини, шуниңдәк һазир мәлум болған көплигән маддий испатлар уйғур дияридики қирғинчилиқ вә инсанийәткә қарши җинайәтләр, җүмлидин коллектип басқунчилиқ вә мәҗбурий әмгәкниң системилиқ түс еливатқанлиқини көрситип беридиғанлиқини баян қилип: “бу қанун лайиһәси бизниң нөвәттики кишилик һоқуқ хизмәтлиримиздә көрүлүватқан йетишсизликләрни толдуралайду” дәп көрсәткән. У йәнә бу қанун лайиһәсини мақуллаш арқилиқ америка ташқий ишлар министирлиқиниң уйғурлар мәсилисини техиму яхши һәл қилишиға шараит яритип бәргили болидиғанлиқини, җүмлидин америка һөкүмитиниң һәрқайси җайлардики әлчихана вә консулханилирида уйғурчә сөзлийәләйдиған хадимларни тәрбийәләш вә ишқа қоюш арқилиқ, уйғурларға мунасивәтлик мәсилиләрни техиму үнүмлүк бир яқлиқ қилишқа болидиғанлиқини, буниң йәнә өз нөвитидә уйғур қирғинчилиқиға даир хизмәтләрни маслаштуруш вә ши җинпиңниң уйғурларни қирғин қилиш күришигә қарши техиму үнүмлүк җаваб қайтурушқа йол ачидиғанлиқини тәкитлигән.

Америка дөләт мәҗлисидә өткүзүлгән “уйғур сиясити қанун лайиһәси” һәққидики бу муназиридә америка сиясийонлири оттуриға қойған пикирләр муһаҗирәттики уйғур җамаитиниң алқишиға еришти. Дуня уйғур қурултийиниң рәиси долқун әйса бу һалниң тәқдирләшкә әрзийдиған бир қәдәм икәнликини тәкитләп, буниң нөвәттики уйғурлар үчүн азрақ болсиму үмид нури һесаплинидиғанлиқини билдүрди.

Мәлум болушичә, америка һөкүмити мақуллиған уйғурлар һәққидики икки қанун лайиһәси америка дөләт мәҗлисидә мутләқ үстүн аваз билән мақулланған болуп “уйғур сиясити қанун лайиһәси” ниңму йеқин кәлгүсидә ашундақ мақуллиниши үмид қилинмақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.