Amérika siyasiyonliri arisida xitaygha jaza xaraktérlik inkas qayturush sadaliri kücheygen

Muxbirimiz jüme
2020-04-12
Élxet
Pikir
Share
Print
Amérika kéngesh palatasining ezasi marko rubyu ependi yighinda sözlimekte. 2019-Yili 4-aprél, washin'gton.
Amérika kéngesh palatasining ezasi marko rubyu ependi yighinda sözlimekte. 2019-Yili 4-aprél, washin'gton.
REUTERS

Xitaydin tarqalghan korona wirusi dunyawi wabagha aylan'ghan mezgilde amérika siyasiyonliri arisida xitaygha jaza xaraktérlik inkas qayturush sadalirining küchiyiwatqanliqi melum.

"Nyoyork waqit géziti" ning xewer qilishiche, bu xildiki sadalar amérikaning sehiye eshyaliri ishlepchiqirishida xitaygha tayinip qélishigha xatime bérish, xitayda zawut qurughan amérika sana'itini qayturup kélish, xitaygha qarishi herbiy hazirliqlarni kéngeytish qatarliqlarni öz ichide alidiken. 

Kéngesh palatasining jumhuriyetchiler partiyesidin bolghan ezasi marko rubiyo ötken ayda "Amérikaning teminlesh zenjirni kücheytish we dölet xewpsizliki" namliq bir qanun layihesini tonushturghan.

Bu qanun layiheside sehiye eshyaliri ishlepchiqirishida xitaygha tayinip qélish amérika dölet xewpsizlikige tehdit élip kélidighanliqi alahide gewdilendürülgen we amérika siyasiyonliri bu weziyetke jiddiy rewishte xatime bérishke chaqirilghan. 

Mezkur qanun layihesini nöwette amérikidiki her ikki partiye wekilliri arisida qollaydighanlar köpiyishke bashlighan. Démokratlar partiyesidin 2020-yilliq prézidéntliq saylimigha özini namzatliqigha körsetken élzabét warrén xanim, 2016-yili prézidéntliq saylimida démokratlar partiyesidin mu'awin prézidént namzati bolghan tim keyn qatarliqlar bu qanun layihisini birlikte tonushturghan nopuzluq wekillerdin iken.

Uningdin bashqa, tramp hökümiti xadimlirimu korona wirusi weziyitidin paydilinip bir qisim amérika sehiye shirketlirini dora we sehiye eshyaliri ishlepchiqirishida xitaygha tayinip qélishni kémeytip, amérika sehiye sistémigha meblegh sélishqa qistighan. 

Aqsarayning soda meslihetchisi pétir nawaro "Amérika mehsulatlirini sétiwélish qanuni" ni kücheytip hökümet da'irilirining sehiye eshyalirini bashqa ellerdin sétiwélishigha xatime bérishke chaqirghan. 

Korona wirusi wehimisi amérikani jümlidin pütün dunyani qaplighan mezgilde, ötken hepte amérika dölet mudapi'e ministirliqi dölet mejlisige doklat yollap, xitaygha qarishi herbiy hazirliqlarni kéngeytishke 20 milyard dollar testiqlashni telep qilghan.

Bu 20 milyard dollar amérika "Hindi-tinch okyan qomandanliq shtabi" teripidin telep qilin'ghan. Bu meblegh, aldin signal bérish radar sistémisi sétiwélish, esker köpeytish, bashqa ittipaqdash eller bilen manéwir ötküzüsh we istixbarat uchurlirini almashturush qatarliqlar üchün ishlitilidiken. 

Xewerge qarighanda, bu yéngi meblegh telipi amérika bilen xitay arisidiki herbiy munasiwetning jiddiylishiwatqanliqini körsitidiken.

Korona wirusi dunyawi wabagha aylinish harpisida xitayning sehiye eshyalirining éksport qilinishini chekligenliki, bularning xitayda zawut qurughan amérika shirketlirigimu qaritilghanliqi xewer qilin'ghan. 

"Nyoyork pochtisi géziti" ning xewer qilishiche, ötken hepte amérikidiki "M 3" we "Hanéyywél" qatarliq chong tiptiki sehiye saqliqni saqlash esliheliri shirketlirining rehberliri aqsaraygha shikayet qilip, xitayning yanwar éyidila mezkur shirketler xitayda ishlepchiqarghan mehsulatlarni éksport qilishqa bolmaydighanliqi toghrisida buyruq chüshürgenlikini éytqan.

Xitayning bu qilmishi tramp hökümitining ghezipini qozghighan. Ular xitayning bu qilmishigha qarishi qanuniy heriket qollinidighanliqini bildürgenidi.

Toluq bet