Doktor roland xardwigning gérmaniye parlaméntida xitayni aqlishi tenqid we mesxirige duch keldi

Ixtiyariy muxbirimiz ekrem
2020-09-11
Élxet
Pikir
Share
Print
"Gérmaniye üchün tallash" partiyesining gérmaniye parlaménttiki ezasi doktor roland xardwig(Roland Hartwig) xitay hökümitini aqlap soz qilmaqta. 2020-Yili 9-séntebir, gérmaniye.
"Gérmaniye üchün tallash" partiyesining gérmaniye parlaménttiki ezasi doktor roland xardwig(Roland Hartwig) xitay hökümitini aqlap soz qilmaqta. 2020-Yili 9-séntebir, gérmaniye.
bundestag.de

Roland xardwig gérmaniye parlaméntida ötküzülgen yighinda xitayning jaza lagérliri siyasitini aqlap mesxirige uchridi.

9-Séntebir gérmaniye parlaméntida "Yawropa ittipaqi bilen xitay xelq jumhuriyitining munasiwiti toghrisida munazire" namliq bir yighin chaqirilghan. Yighinda parlaméntning mu'awin re'isi tomas oppérmanni qoshqanda jem'iy 6 partiye we bir ministérliqtin bolup, 9 neper parlamént ezasi nutuq sözligen idi.

Gerche yighinning témisi "Yawropa ittipaqi bilen xitayning munasiwiti" bolsimu hemde "Yawropa ittipaqining xitay siyasitini belgilesh" asasiy mezmun qilin'ghan bolsimu, emma yighinda söz alghan parlamént ezalirining hemmisila xitayning Uyghurlar üstidin élip bériwatqan basturush siyasitini we jaza lagérliri tüzümini eyibleshni untumighan idi.

Biraq 2013-yili yéngidin qurulghan, kishiler "Riqabetchi partiye" dep ataydighan "AFD", yeni "Gérmaniye üchün tallash" partiyesining parlaménttiki ezasi doktor roland xardwig bu yighinda xitayning adwokatliqini qilip, xitayni medhiyeligen we xitayning jaza lagérliri tüzümini aqlighan. Uning xitayni aqlishi shu künidin bashlapla ijtima'iy taratqularda "Nomussizliq", "Xitaygha sétilghanliq" dégendek ibariler bilen tenqidke uchrapla qalmay, u söz qiliwatqan neq meydanning özide bashqa parlamént ezalirining küchlük mesxirisige duch kelgen idi.

Doktor roland xardwigning sözi heqqide toxtalghan d u q re'isi dolqun eysa ependi natsistliq idé'ologiyesi bilen xitayning kommunistik idé'ologiyesining perqlenmeydighanliqini ilgiri sürdi.

Doktor roland xardwig sözining béshida xitay kommunistik partiyesining 70 yilliq netijisini alqishlap: "Xitaylar japaliq xizmet we parasetlik iqtisadiy islahat arqiliq öz dölitini dunyadiki rehber döletke aylandurdi," dégen. Andin xitayning g5 tor éqimini pütün yer sharida omumlashturushning paydiliq ikenlikini tekitlep: "Hazir ré'alliqqa yüzlinidighan waqit keldi. Aldi bilen biz bizni 'yéngi soghuq munasiwetler urushi' gha sörep kirmekchi bolghanlardin hezer eylishimiz lazim. Bizning xitay bilen 50 yilliq dostane munasiwitimiz bar. Köpligen yawropa döletlirige we amérikagha oxshimaydighan yéri, xitay 'bérlin témi' yiqilghandin buyan urush qozghap baqmidi," dégen.

Doktor roland xardwigning sözi bu yerge kelgende zal ichide mesxire chuqanliri kötürülgen. Parlamént ezaliri ünlük awazlarda uni tenqidligen we külüp mesxire qilghan. Biraq uning partiyesining birqanche ezaliri chawak chalghan.

Doktor roland xardwig parlamént ezalirining qarshi nidalirigha perwasiz halda yene shundaq dégen: "Xitayning ijadiy iqtisadiy siyasiti mutleq köp qisim xitaylarningla emes, belki yawropa we dunyaning bashqa rayonliridiki nurghunlighan kishilerning hayatigha özgirish élip keldi. Korona wirusi tarqilishtin ilgiri yiligha 100 milyondin artuq xitay sayahetchiler yawropagha kélip, yene öz dölitige qaytip ketti. Eger ularning turmushi teswirlen'gen'ge oxshash u qeder nachar bolghan bolsa, ular qaytip ketmigen bolatti."

Doktor roland xardwig mesxire sadaliri ichide sözini dawamlashturup, Uyghurlar mesilisini tilgha alghan. U mundaq dégen: "Semimiylik bilen éytqanda, Uyghurlar xitay nopusining 1 pirsentigimu yetmeydighan bir millet. Ularning en'eniwi islamiy hayati xitaylarning zamaniwi turmushi bilen röshen perq peyda qildi. 90-Yillardin bashlap, ular xitaylar bilen jiddiy toqunush peyda qildi."

Xitayning jaza lagérlirini "Zamaniwi Uyghurlarni yaritish" wasitisi süpitide teswirligen doktor roland xardwig yene mundaq dégen: "Xitaylar Uyghurlarni tereqqiy qildurush hem özlirige oxshash zamaniwilashturush üchün bir gewde halda xitay tili öginishke we zamaniwi sana'et tereqqiyatining éhtiyajigha maslishishqa mejburlimaqta."

Doktor roland xardwig jaza lagérliridiki Uyghur ayallargha yürgüzülüwatqan paji'elerge jawaben mundaq dégen: "Ular (xitaylar) eskerler bilen birlikte ayallargha ma'arip we tereqqiyatni, quduq qézishni, térrorizmgha qarshi turushni ögetmekte."

Doktor roland xardwigning milyonlighan Uyghurlarni qamap irqiy qirghinchiliqlar yürgüzüwatqan xitayning jaza lagérlirigha bergen bu tebirliri xitay hakimiyitining dunyani aldawatqan teshwiqati bilen oxshash idi. U sözide millet süpitide yoqiliwatqan ajiz Uyghurlar terepte emes, belki küchlük xitay terepte turushni teshebbus qilip, sözini mundaq axirlashturghan: "Xitayche jem'iyet modéligha démiqimizni qaqqan bilen, bashqa jem'iyet modélliri xitayningkidinmu qanliq we qimmettur. Uninggha érishkilimu bolmaydu."

D u q re'isi dolqun eysa ependi bu heqte toxtalghanda, doktor roland xardwigning xitayni, xitayning kommunizm idé'ologiyesini qollash arqiliq özlirining natsistchiliq idé'ologiyesini aqlashqa urunuwatqanliqini tilgha aldi.

Biraq doktor roland xardwigning nutqidin kéyin sözge chiqqan erkin démokratlar partiyesining ezasi, gérmaniye kishilik hoquq komitétining re'isi guydi yensén xanim uning sözini tüptin inkar qilip, xitayning jaza lagérlirigha qamalghan 1 milyondin artuq Uyghurning diramatik paji'elerge duch kéliwatqanliqini tekitligen. U mundaq dégen: "1 Milyondin artuq Uyghurning jaza lagérlirigha qamalghanliqi, ularning erkinliktin, insaniy qedir-qimmitidin ada-juda bolghanliqi ré'alliq. Bügün bu parlamént yighinida xitayning kishilik hoquq depsendichiliki toghrisida ortaq awaz chiqarghan parlamént ezalirigha rehmitimni bildürimen. Parlaméntning xitay siyasitide yüz bériwatqan özgirishlerdin memnunmen. Tashqi ishlar ministérliqimu xitaygha qandaq teleppuzda gep qilishning yolini tapti. Biz bu awazimizni ortaq halda yawropa ittipaqidimu chiqirishimiz üchün tirishchanliq körsitishimiz lazim."

Gérmaniyediki Uyghur ziyaliysi enwer ehmet ependi doktor roland xardwigning parlaméntta qilghan sözliri heqqide toxtalghanda, bashqa parlamént ezalirining neq meydanda ipade qilghan mesxirisining uning üchün yéterlik jawab bolghanliqini eskertti.

Xewerlerdin melum bolushiche, 14-séntebirdin bashlap xitay re'isi shi jinping bilen yawropa ittipaqi rehberliri arisida söhbet élip bérilidighan bolup, yawropa parlaméntining 50 ke yéqin parlamént ezasi 10-séntebir küni anjila mérkil bashliq yawropa parlaménti rehberlirige birleshme xet yézip, xitayning kishilik hoquq depsendichilikini, bolupmu Uyghurlargha séliwatqan zulumlirini keskin teleppuzda eyibleshni telep qilghan.

Toluq bet