"Xongkong kishilik hoquq qanun layihesi" ning amérika kéngesh palatasidin ötüshi xitayni bi'aram qildi

Muxbirimiz méhriban
2019-11-20
Élxet
Pikir
Share
Print
Xongkongdiki namayishchilarni yash aqquzush yash aqquzush bombisi ishlitip, andin tutqun qiliwatqan körünüshi. 2019-Yili 17-noyabir.
Xongkongdiki namayishchilarni yash aqquzush yash aqquzush bombisi ishlitip, andin tutqun qiliwatqan körünüshi. 2019-Yili 17-noyabir.
Ap

19-Noyabir chüshtin kéyin amérika kéngesh palatasida "Xongkong kishilik hoquq qanun layihesi" ning testiqtin ötkenliki élan qilindi.

Mezkur qanun layiheside xongkongluqlarning kishilik hoquqining depsende qilinishida mes'uliyiti bar bolghan xitay merkiziy hökümiti bilen xongkong alahide memuriy rayonining emeldarlirigha émbargo yürgüzüsh, rayonning alahide soda imtiyazini her yili sistémiliq közdin kechürüsh otturigha qoyulghan.

Mezkur qanun layiheside xongkongning soda-sana'et we éksport sahesige ilgiri amérika teripidin bérilgen émtiyazlar bilen xongkong alahide memuriy rayonining aptonomiye hoquqi étirap qilin'ghan mezmunlar yer alghan. Uningdin bashqa yene "Amérikaning xongkong siyasiti qanuni" gha özgertish kirgüzish heqqidiki konkirét mezmunlarmu bar iken.

20-Noyabir küni xitay tashqi ishlar ministirliqi, xongkong alahide memuriy rayonining yerlik hökümiti, xitayning "Xelq géziti", shinxu'a agéntliqi qatarliq hökümet taratquliri arqa-arqidin naraziliq bayanatliri élan qilip, amérikani "Xitayning ichki ishlirigha arilishish" bilen eyiblidi.

Xitay tashqi ishlar ministirliqining bayanatchisi géng shu'ang 20-noyabir naraziliq bayanati élan qilip, mundaq dégen: "Bu qanun layihesi junggoning tereqqiyati, xongkongning muqimliqi we bayashatliqini buzushqa urun'ghan. Bu qanun layihesi yene junggoghagha qarshi esebiy we zorawan küchlerni jasaretlendürüshni nishan qilghan."

Xongkong alahide memuriy rayoni hökümitining bayanatida amérikagha qarshi naraziliq bildürülüp, mundaq déyilgen: "Bu xongkong-amérika munasiwetlirige shundaqla ikki terepning ortaq menpe'etlirige ziyan yetküzidu."

Xitay hökümiti amérikani "Xongkongning ishlirigha arilashti" dep bi'aram boluwatqan bir mezgilde amérikadiki nopuzluq taratqulardin "Nyu-york waqit géziti" 16-noyabir küni xitay kompartiyesining Uyghur élidiki yighiwélish lagérlargha a'it 403 betlik mexpiy höjjitini ashkarilidi. Mezkur xewerde milyonlighan Uyghurlarning lagérlargha qamilishida xitay dölet re'isi shi jinpingning biwasite qoli barliqi xitayning mutleq mexpiy hökümet höjjetliri bilen ispatlinishi xitayning téximu nérwisini örletti.

Bu munasiwet bilen xitay weziyet analizchiliridin "Béyjing bahari" zhurnilining bash muherriri xu ping ependi ziyaritimizni qobul qildi. U amérikining xongkong we Uyghur mesilisidiki pozitsiyesining xitayni bu qeder bi'aram qilishidiki sewebler heqqide toxtilip ötti.

Xu ping ependi aldi bilen xitay hökümitining amérikani "Xitayning ichki ishlirigha arilashti" dep eyiblishining héchqandaq asasi yoqluqini, amérika kéngesh palatasining "Xongkong kishilik hoquq qanun layihesi" ni testiqlishining amérikaning kishilik hoquqni qoghdashtin ibaret qimmet qarishining ipadisi ikenlikini tekitlep ötti.

U mundaq dédi: "Xitay amérikani 'xitayning ichki ishlirigha arilashti' dep eyiblewatidu. Bu xitayning adetlen'gen sözi. Bu xil eyiblesh put tirep turalmaydu. Chünki amérikaning 'xongkong kishilik hoquq qanun layihesi' ni testiqlishi yaki shinjang mesilisi heqqide qarar chiqirishining hemmisini emeliyette amérikaning ichkiy ishi déyishke bolidu. Mesilen alayluq, kishilik hoquqni depsende qilghan herqandaq bir döletning emeldarigha amérikagha kirish wizasi bermeslik pütünley amérika hökümetining qarari bilen bolidu. Amérikanining xitayning hökümet emeldarlirigha wiza bermesliki xitayning ichki ishlirigha arilashqanliq hisablanmaydu. Bu nahayiti addi bir uqum. Undin bashqa amérikaning xongkongdiki kishilik hoquq weziyitige diqqet qilishi yaki xongkonggha qaratqan sodida étibar bérish siyasitige qarap chiqishi amérikaning normal dölet siyasiti. Shunga bu xitayning ichki ishigha arilashqanliq hésablanmaydu, dep qaraymen."

Xu ping ependi yene 16-noyabir küni "Nyu-york waqit géziti" de Uyghur rayonidiki lagérlargha a'it 403 betlik mexpiy höjjetning ashkarilinishining xitayni bi'aram qilishidiki seweb heqqide toxtilip ötti.

U sözide ikki yildin buyan erkin asiya radiyosi qatarliq xelq'ara taratqularda shahitlarning guwahliq bérishi bilen dunyagha melum bolghan Uyghur diyaridiki lagérlar heqqidiki ehwallarning emdilikte xitay hökümitining höjjetliri arqiliq yene bir qétim ispatlan'ghanliqini ilgiri sürdi.

U mundaq dédi: "'nyu-york waqit géziti' élan qilghan matériyallarning heqiqiy pakitlar ikenliki éniq turuptu. Bu mesilide xitay hökümitimu pütünley inkar qilalmidi. Xitay amérikini bu höjjetlerni eslidiki toluq höjjetlerdin késip élish arqiliq höjjetlerning esli kontékistini burmilap, yaman gherezde teshwiq qildi dep eyiblewatidu. Emma xitay hökümiti bu höjjetlerning toluq nusxilirini ashkarilashqa jür'et qilalmidi. Shunga xitay emeliyette bu matériyallarning rastliqi we ishenchliklikini étirap qildi désekmu bolidu. Bu ehwallar ilgiri taratqularda we guwahchilar arqiliq ashkarilinip bolghan idi. Emeliyette xitay hökümitining Uyghurlargha qarita élip barghan étnik qirghinchiliqini buningdinmu dehshetlik dések ashuruwetken bolmaymiz. Xitay hökümitining höjjetliride özi siyasitini perdazlap körsitish adetke aylan'ghan. Eyni waqittiki natsistlar gérmaniyesimu yehudiylarni qirghin qilghan chaghda 'yehudiylar mesilisini hel qilishtiki axirqi qarar' dégen ibarilerni ishletken. Xitaymu hazir oxshash usulni qolliniwatidu. Shunga lagérlargha munasiwetlik höjjetlerning ashkarilinishi xitayni bi'aram qiliwatidu we narazi qiliwatidu."

Dunya Uyghur qurultiyi xitay ishliri komitétining mudiri, xitay weziyet analizchisi ilshat hesen ependimu ziyaritimizni qobul qilip, "Xongkong kishilik hoquq qanun layihesi" ning amérika kéngesh palatasidin ötüshi we "Nyo-york waqit géziti" de ashkarilan'ghan Uyghur rayonidiki lagérlargha a'it 403 betlik mexpiy höjjetler heqqide öz qarashlirini otturigha qoyup ötti.

Ilshat hesen ependi sözide xitay hökümitining amérikani yalghanchiliq bilen eyiblishining emeliyette özining heqiqiy mahiyitining dunyagha ashkarilinishidin qorquwatqanliqining bir ipadisi ikenlikini eskertip ötti.

Élshat hesen ependi ziyaritimiz axirida yene "Xongkong kishilik hoquq qanun layihesi" ning amérika kéngesh palatasidin ötüshi heqqide toxtilip ötti. U buning xongkongda aylardin buyan dawamlishiwatqan naraziliq namayishi we xongkong yashlirining xongkong démokratiyesini qoghdash üchün körsetken pidakarliqining netijisi ikenlikini bildürdi. U "Uyghur kishilik hoquq qanun layihesi" ningmu pat arida amérika hökümiti teripidin testiqlinishidin ümidwar ikenlikini bildürdi.

Toluq bet