Edliye xadimi: "Xotendiki 800 dek oqughuchisi bar bir mektepte 300 nechche oqughuchining ata-anisi biraqla terbiyeleshte"

Muxbirimiz shöhret hoshur
2019-04-18
Élxet
Pikir
Share
Print
Yépiq "Terbiyelesh" lagéri yeni jaza lagérigha aylandurulghan 3-bashlan'ghuch mektep. 2018-Yili séntebir, lop nahiyesi.
Yépiq "Terbiyelesh" lagéri yeni jaza lagérigha aylandurulghan 3-bashlan'ghuch mektep. 2018-Yili séntebir, lop nahiyesi.
Photo: RFA

Muxbirimizning yighiwélish lagérlirining tesiri heqqide élip barghan téléfon ziyaretliri dawamida ehwaldin xewerdar kishilerdin biri xotende pütün mekteplerning atalmish "Perishtiler mektipi" ge aylinip ketkenlikini bayan qilish arqiliq nöwette yighiwélish lagérigha soliniwélin'ghan kishiler sanining mölcherliniwatqandinmu köp ikenlikini isharet qildi. Muxbirimizning téléfonini qobul qilghan bir edliye xadimi xotenning 800 dek oqughuchisi bar bir toluqsiz ottura mektipidiki 300 nechche oqughuchining ata-anisining biraqla "Terbiyelesh" ke élip kétilgenlikini, shu sewebtin ata-anisiz qalghan bu oqughuchilarning mektepte yétip oquwatqanliqini ashkarilidi.

Uyghur rayonida yighiwélish lagérdikiler sanining bir milyondin artuq ikenliki ikki yilgha yéqin waqittin buyan tekitlinip kelmekte. Emma yene bezi közetküchiler we pa'aliyetchiler bu san deslepte déyilgen waqitqa qarighanda aridin xéli waqit ötkenlikini, bu jeryanda tutqunning üzlüksiz dawam qilghanliqini, emma kishilerning asasen dégüdek héch qoyuwétilmigenliki seweblik nöwette tutqunlar sanining déyiliwatqinidin xélila köp ikenlikini ilgiri sürmekte.

Melum bolushiche, Uyghur rayonida köp sanda kishining lagérda ikenliki, bezi mehelle-koylarda adem qalmasliq, bazarlarda adem shalanglash we daril'étamlarning köpiyishi we kéngiyishi qatarliq bir qatar ehwallar réyalliqlargha asasen mölcherlenmekte. Shunga biz xoten'ge qarita élip barghan téléfon ziyaretlirimiz dawamida "Perishtiler mektipi" dégen namda qurulghan we kéngeygen daril'étamlar heqqide melumat soriduq. Weziyettin xewerdar kishilerdin biri bu so'alimizgha kinaye teleppuzda jawab bérip, nöwette xotende pütün mekteplerning "Perishtiler mektipi" ge aylinip qalghanliqini ilgiri sürdi.

Téléfonimizni qobul qilghan bir edliye xadimi qolidiki arxiptin körgenliri we jem'iyettin anglighanlirigha asasen xotendiki bir toluqsiz ottura mektepte 800 nechche oqughuchi barliqi, bu oqughuchilardin 300 nechchisining ata-anisining tengla lagérgha ekétilgenler ikenlikini ashkarilidi.

Oqughuchiliri 12 yash bilen 16 yash arisida bolghan bu toluqsiz ottura mektepte ata-anisi tengla lagérgha ekétilgen we öyde qarighuchisi peqetla qalmighan bu balilar mektepte yétip-qopup oqushqa mejbur bolghan. Mezkur edliye xadimi bu balilargha hökümet we mektepning étibar bilen qarawatqanliqi we her jehettin yardem bériwatqanliqini ilgiri sürdi. Ashkarilinishiche, bu balilarning mektepning sirtigha chiqishigha ruxset qilinmaydiken, idiye we keypiyati dawamliq közitilip, ular bilen ayrim söhbetler élip bérilidiken. Bu xadimning déyishiche, gerche bu qaranchuqsiz balilargha mexsus forma kiyim kiydürülmigen, kiyimlirige nomur yaki chékit qoyulmighan bolsimu, emma ularning yéqin uruq-tughqan yaki a'ilisige mes'ul xadimlardin bashqa kishiler bilen uchrishishi cheklen'gen iken.

Bu xadimning bayanliridin melum bolushiche, mezkur mektepte ata-anisi öyde bolmighanliqi üchün mektepte yétip oquwatqan yuqiriqi 300 din artuq oqughuchidin bashqa yene ata-anisidin biri lagérgha ekétilgen yaki ata-anisi tengla lagérgha ekétilgen bolsimu, yéqin tughqanliri teripidin qariliwatqan oqughuchilarmu bar iken. Bularning sanining qanchilik ikenliki melum emes.

Mezkur yézidiki bu toluqsiz ottura mektep oqughuchilardin yérimige yéqinining ata-anisining lagérda ikenliki, bu yéza nopusining tengdin tolisining nöwette lagérda ikenlikidek éhtimalliqini isharetlimekte.

Amérikadiki Uyghur közetküchilerdin alim erkin sidiq 10‏-aprél küni féysbuk sehipiside élan qilghan bir yazmisida nöwette Uyghur rayonida türme, lagér we yétimxanilar bolup, jem'iy 3 yérim milyon bilen 5 milyon arisida kishining qamaqta ikenlikini ilgiri sürgen idi. Ötken yili ghuljining bayandaygha qarita élip barghan bir téléfon ziyaritimiz dawamida bir kenttin 2017‏-yili bir yilda 120 kishini lagérgha élip ketken bolsa, 2018‏-yili 3‏-ayda bir heptide 60 kishini lagérgha élip ketkenliki delillen'gen idi.

Toluq bet