Ялқун розиниң хитай һөкүмити тәрипидин чәкләнгән китаби түркийәдә нәшр қилинди

Ихтиярий мухбиримиз азиғ
2020-04-20
Елхәт
Пикир
Share
Принт
Обзорчи ялқун рози әпәнди.
Обзорчи ялқун рози әпәнди.
Social Media

Тонулған әдәбий обзорчи ялқун розиниң хитай һөкүмити тәрипидин чәкләнгән «тәнқидниң көзидә» намлиқ китаби истанбулдики тәклимакан уйғур нәшрияти тәрипидин нәшр қилинди.

Ялқун рози бу китабни 2016-йили «ялқун рози мақалә, обзорлар топлими» ниң 4-қисми сүпитидә тәйярлап, нәшр қилишқа тапшурған икән. Бирақ хитай һөкүмити әйни вақитта мәзкур китабни нәшр қилип тарқитишни чәклигәнлики мәлум.

Мәзкур китабқа ялқун розиниң уйғур районидики журналлар вә уйғурчә тор бекәтләрдә елан қилинған уйғур маарипи, мәдәнийити вә уйғур әдәбиятиға мунасивәтлик 18 парчә обзор вә мақалиси киргүзүлгән. Мәзкур китаб әсли нәшргә тәйярланған нусха асасида истанбулдики тәклимакан уйғур нәшрияти тәрипидин йеқинда нәшр қилинди.

Бу һәқтә зияритимизни қобул қилған тәклимакан уйғур нәшриятиниң башлиқи абдуҗелил туран әпәнди ялқун розиниң «тәнқидниң көзи» намлиқ китабиниң чәклиниши, түркийәдә нәшр қилиниш вә тарқитилиш җәряни һәққидә мәлумат бәрди.

Ялқун рози тонулған әдәбий обзорчи. У 1966-йили 3-айниң 4-күни атушниң ағу йезисида туғулған. 1982-Йили шинҗаң университетиниң әдәбият факултетиға қобул қилинған. 1987-Йили оқушни тамамлап, шинҗаң хәлқ радийо истансисиға орунлашқан вә мухбирлиқ қилған. 1991-Йили 1-айда «шинҗаң маарип гезити» уйғур тәһрир бөлүмигә йөткилип муһәррир болған. Кейин шинҗаң маарип нәшрияти уйғур дәрслик бөлүмидә ишлигән. ялқун рози 2015-йили 2-айда кесәл сәвәби билән дәм елишқа чиққан болуп, 2016-йили 12-айниң 30-күни «дөләтни парчилашқа қутратқулуқ қилиш» гумани билән үрүмчи шәһәрлик җ х идариси тәрипидин тутқун қилинған.

Хитай һөкүмити уйғур сәрхиллири түзгән уйғурчә дәрслик китабларни «миллий бөлгүнчилик идийәсини тарқатқан» дегән баһанә билән уйғур маарип системисидин чиқиривәткән. Уйғур аптоном районлуқ маарип назаритиниң сабиқ назири саттар савут қатарлиқ маарип саһәсидики затлар билән бирликтә ялқун розиға охшаш дәрслик китабларниң түзгүчи вә тәһрирлирини қаттиқ җазалиған. ялқун розиға «дөләтни парчилашқа қутратқулуқ қилиш» җинайити билән 15 йиллиқ қамақ җазаси берилгән.

Көзәткүчләрниң қаришичә, ялқун розиға охшаш уйғур сәрхиллириниң тутқун қилиниши хитай һөкүмитиниң тәдриҗий йосунда уйғур мәдәнийити вә кимликини қайта қуруп чиқиш тиришчанлиқиниң ипадиси һесаблинидикән. Америка ташқи ишлар министирлиқиниң 2019-йиллиқ кишилик һоқуқ доклатида ялқун рози қатарлиқ уйғур сәрхиллириниң нами тилға елинған болуп, уйғур сәрхиллириниң тутқун қилинишиниң уйғур җәмийити үчүн ғайәт зор йоқитиш икәнлики баян қилинған.

Зияритимизни қобул қилған тил тәтқиқатчиси мәрйәм султан ханим ялқун розиға охшаш уйғур сәрхиллириниң хитай һөкүмити тәрипидин наһәқ тутқун қилиниши һәққидә тохтилип, мундақ деди: «ялқун рози вә ялқун розиға охшаш кишиләрниң тәқдирини пүткүл уйғур миллитиниң бүгүнки тәқдири дейишкә болиду. Буларниң тутқун қилиниши хитайниң уйғур миллитини дүшмән орнида көрүп йоқ қилишқа тиришиватқанлиқиниң испати. Чүнки улар уйғур тилиға, тарихиға, әдәбиятиға вә мәдәнийитигә хизмәт қилиду. Улар милләтни милләт қилип турған амилларға хизмәт қилидиған әқли әмгәкчиләр. Уларға қилинған зәрбә юқириқи амилларға қилинған зәрбидур.»

Ялқун розиниң «тәклимакандики алтун колдурма», «мәмтели әпәнди» қатарлиқ китаблири нәшр қилинған, йүзлигән мақалә-обзорлири түрлүк мәтбуатларда елан қилинған болуп, ялқун рози уйғур әдәбияти вә тәнқидчиликидә пешқәдәм устаз һесаблинидикән.

Ялқун рози «тәнқидниң көзи» намлиқ китабқа киргүзүлгән әсәрлиридә уйғур миллити нөвәттә дуч келиватқан иҗтимаий кризисни йорутушқа тиришқан болуп, аптор әсәрлиридә миллий роһ, әнәнә, аилә вә аилә тәрбийәси һәққидики көз қарашлирини тәпсилий оттуриға қойған.

Тәтқиқатчиси мәрйәм султан ханим зияритимиз давамида тонулған язғучи ялқун розиниң уйғур әдәбияти вә уйғур нәшриятчилиқида тутқан орни һәққидә тохталди.

Пикирләр (0)
Share
Толуқ бәт