Yawropa parlaménti xitayning Uyghur rayonidiki jinayetlirini “Éghir irqiy qirghinchiliq xewpi” dep étirap qilghan

Muxbirimiz jewlan
2022.06.09
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
Yawropa parlaménti xitayning Uyghur rayonidiki jinayetlirini “Éghir irqiy qirghinchiliq xewpi” dep étirap qilghan Yawropa parlaméntining re'isi robérta métsola(Roberta Metsola) yawropaning kelgüsi toghrisidiki yighinda nutuq sözlimekte. 2022-Yili 9-may, firansiye.
AP

Yawropa parlaménti 9-iyun küni mutleq köp awaz bilen qarar maqullap, xitayning Uyghur rayonida élip bériwatqan qebih jinayetlirini “Insaniyetke qarshi jinayet” we “Éghir irqiy qirghinchiliq xewpi” shekillendürgen jinayet dep étirap qilghan. Mezkur qarar yawropa ittipaqi we uninggha eza döletlerni “Birleshken döletler teshkilatining irqiy qirghinchiliqning aldini élish we uni jazalash ehdinamisi” gha asasen zörür tedbir qollinip, bu jinayi zorawanliqni ayaghlashturushqa chaqirghan.

Yawropa parlamént ezasi dawid léga (David Lega) bu qararni maqullash muzakiriside qilghan sözide mundaq dégen: “‛shinjang saqchi höjjetliri‚ xitayning shinjangda ötküzüwatqan qebih jinayetlirini yene bir qétim ispatlap berdi. Hazir men köpchilikke yawropa parlaméntining bu ispatlargha bildürgen inkasini yetküzimen, yawropa parlaménti maqullimaqchi bolghan bu qararda xitayning shinjangda ötküzüwatqan insaniyetke qarshi jinayetliri we irqiy qirghinchiliq jinayitining xetirini tunji qétim étirap qilidu. Irqiy qirghinchiliq melum bir dölet, millet, irq yaki étiqadchi xelqni qismen yaki pütünley yoqitish qesti we herikitini körsitidu؛ insaniyetke qarshi jinayet bolsa ten jazasi, mejburiy bala chüshürüsh, ménge yuyush, xelqni öz jayidin sürgün qilish qatarliqlarni körsitidu. Yawropa parlaménti nöwette yawropa ittpaqigha eza barliq döletlerning ‛birleshken döletler teshkilatining irqiy qirghinchiliqning aldini élish we uni jazalash ehdinamisi‚ gha asasen zörür tedbirlerni qollinip, bu qebih jinayetni ayaghlashturushini hemde bu jinayettin hésab élishini telep qilidu, chünki biz irqiy qirghinchiliq qayta yüz bermeydu dep wede bergen”.

“Uyghur dostluq guruppisi” ning yawropa ittipaqida élip barghan pa'aliyiti jeryanida orunlashturulghan Uyghur mesilisini muzakire qilish yighinida (soldin) d u q re'isi dolqun eysa “Kommunizm qurbanliri xatire fondi” ning tetqiqatchisi  adriyan zénz(Adrian Zenz) we yawropa parlamént ezasi rafa'il gluksman(Raphael Glucksmann) bilen. 2022-Yili 9-may, firansiye.
“Uyghur dostluq guruppisi” ning yawropa ittipaqida élip barghan pa'aliyiti jeryanida orunlashturulghan Uyghur mesilisini muzakire qilish yighinida (soldin) d u q re'isi dolqun eysa “Kommunizm qurbanliri xatire fondi” ning tetqiqatchisi adriyan zénz(Adrian Zenz) we yawropa parlamént ezasi rafa'il gluksman(Raphael Glucksmann) bilen. 2022-Yili 9-may, firansiye.

Yawropa parlaménti bu qararni maqullighandin kéyin dunya Uyghur qurultiyi re'isi dolqun eysa ependi söz qilip, bu künning Uyghurlar üchün tarixiy bir kün bolghanliqini, Uyghurlarning bu heq dewada yalghuz emeslikini bildürgen. Yawropa parlaménti ezasi rafa'il gluksman (Raphael Glucksmann), en'gin er'oghli (Engin Eroglu) qatarliqlarmu dolqun eysa ependi bilen birge bu qararning maqullan'ghanliqini tebrikligen. Rafa'il gluksiman xitayning jinayitige toghra nam bérishning muhimliqini, buning peqet irqiy qirghinchiliq jinayitini étirap qilish mesilisila emes, belki xitayning tosqunluqini bösüp ötüsh mesilisi ikenlikini, yawropa parlaméntining buningdin kéyinmu xitay kompartiyesining éghir bésimi we zorawanliqigha qarshi turushqa tirishidighanliqini bildürgen.

Dunya Uyghur qurultiyi öz tor bétide yarwopa parlaméntining bu muhim qarari heqqide axbarat élan qilip, “Bu qararning maqullinishi xitaydin hésab sorap, Uyghurlargha adalet élip kélish yolidiki yene bir muhim qedem, yene bir muhim tarixiy chaqiriq” dep baha bergen. Dunya Uyghur qurultiyining re'isi dolqun eysa bu munasiwet bilen pikir bayan qilip: “‛shinjang saqchi höjjetliri‚ ning ashkarilinishi, yawropa parlaméntini oyghatti, ular weziyetning jiddiyliki we ünümlük heriket qollinishning zörürlükini tonup yetti. Yawropa parlaménti we uninggha eza döletler buning üchün heriketke kélishi, dunyaning her qaysi jayliridiki hökümetler we ammiwi teshkilatlar bilen hemkarliship, Uyghur irqiy qirghinchiliqini ayaghlashturush üchün tirishchanliq körsitishi kérek,” dégen.

Dolqun eysa ependi radiyomizgha qilghan sözide, yawropa parlaménti maqullighan bu qararning mezmunlirini qisqiche bayan qilip ötti. Uning bildürüshiche, yawropa parlaménti xitayning jinayitini “Irqiy qirghinchiliq” dep étirap qilish bilen birge, b d t kishilik hoquq aliy komissari mishél bachélétni Uyghur rayoni weziyiti heqqidiki doklatni élan qilishqa chaqirghan.

Amérika, kanada, en'giliye, gollandiye, litwa, chéx jumhuriyiti, bélgiye, fransiye, irlandiyedin qalsa yawropa parlaménti 10-bolup xitayning Uyghurlargha irqiy qirghinchiliq we insaniyetke qarshi jinayet ötküzüwatqanliqini étirap qilghan, Uyghur sotining musteqil tekshürüsh netijisi bilen birdek yekün chiqarghan orun hésablinidiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.