Явропа иттипақи хитайға қарши йеңи қанун лайиһәси һазирлимақта

Ихтиярий мухбиримиз әкрәм
2021.04.06
Share on WhatsApp
Share on WhatsApp
явропа иттипақи хитайға қарши йеңи қанун лайиһәси һазирлимақта Хитайға қарши йеңи қанун лайиһисини оттуриға қойған явропа иттипақи иқтисадий риқабәт комитетиниң рәиси маргирете вестагер ханим билән явропа иттипақи санаәт ишлири комитетиниң комиссари тиррий биретон әпәндим.
Social Media

Германийәдә нәширдин чиқидиған “дуня гезити” 4-април “явропа иттипақи адаләтсиз риқабәткә қарши җәң елан қилди” намлиқ бир мақалә елан қилди. Мақалидә илгири сүрүлишичә, явропа иттипақи чаршәнбә күни чақирилған G7, йәни америка, әнгилийә, германийә, франсийә, италийә, японийә вә канададин ибарәт тәрәққий қилған 7 дөләтниң юқири дәриҗиликләр йиғинидин кейин баянат елан қилип, хитай билән явропа иттипақи оттурисидики адаләтсиз риқабәткә хатимә беридиған йеңи бир қанун лайиһәсини мақуллайдиғанлиқини җакарлиған.

Мәзкур қанун лайиһәсини явропа иттипақи иқтисадий риқабәт комитетиниң рәиси маргирете вестагер билән явропа иттипақи санаәт ишлири комитетиниң комиссари тиррий биретон алдинқи йили 6-айда һазирлиған. Бу қанун лайиһәси асасий җәһәттин пүткән болуп, бу йилниң 2-пәслидә парламентниң қарариға сунулидикән.

Қанун лайиһәсидә хитайниң явропа иттипақи билән болған иқтисадий һәмкарлиқида һазирға қәдәр һәл қилинмиған, хитай изчил садир қилип келиватқан адаләтсиз риқабәткә вә униң иқтисадий таҗавузиға тақабил туруш илгири сүрүлгән. Буниң конкирет мәзмуни төвәндики 3 нуқтида ипадилинидикән.

Биринчиси, хитайдин таралған корона вируси сәвәблик явропа иттипақиға әза дөләтләрдики нурғунлиған карханилар зәипләшкән болуп, хитайниң дөләт игиликидики карханилири хитай һакимийитиниң қоллиши билән бу пурсәттин пайдилинип көплигән явропа карханилири сетивелишқа урунған. Мәзкур қанун хитайниң бу қара нийитигә чәклимә қойидикән. явропа карханилирини хитайға ташлап бәрмәйдикән.

Иккинчиси, хитай һакимийити явропа иттипақиниң әркин базар вә демократик муһитидин пайдиллинип, узундин буян өзиниң дөләт игилидики карханилирини явропа иттипақи херидар чақирған түрләргә мәбләғ селишқа, пай қошушқа риғбәтләндүргән вә уни қоллиған. Буниң билән явропа иттипақидики көплигән қурулуш түрлириниң пайда һоқуқиниң бир қисми хитайниң қолиға өтүп кәткән һәмдә явропа ширкәтлири хитайға тайинип қалидиған бир начар вәзийәтни шәкилләндүргән. Мубада йеңи қанун елан қилинса, хитай ширкәтлириниң явропа иттипақи херидар чақирған түрләргә мәбләғ селиши чәклинидикән, һәтта хитай ширкәтлири буниңдин кейин явропаниң юқири техникилиқ қурулуш саһәлиридә һич қарши елинмайдикән.

Үчинчиси, хитай һакимийити йиллардин буян өзлириниң дөләт игиликидики карханилирини давамлиқ қоллап, явропа иттипақидики карханилар билән болған әркин риқабәткә тосқунлуқ қилған вә риқабәттә адаләтсиз бир муһит бәрпа қилған. Бу һал хитай ширкәтлирини әвзәликкә ериштүргән болсиму, ғәрб ширкәтлиригә зәрбә елип кәлгән. Ғәрбтики нурғунлиған даңлиқ ширкәтләр узундин буян бу җәһәттә наразилиқлирини ипадиләп кәлгән болсиму, бу мәсилә һәл болмиған. Әгәр мәзкур қанун мақулланса, дөләт тәрипидин қоллашқа еришкән хитай ширкәтлири явропа базарлирида сода риқабитигә қатнишалмайдикән. явропа базарлириға кирмәкчи болған хитай ширкәтлири алдин тәкшүрүлүп, ашкара яки йошурун һалда хитай дөлитиниң ярдимини қобул қилмиғанлиқи испатланғандила, андин уларға иҗазәт берилидикән.

Германийәдики вәзийәт анализчиси пәрһат муһәммиди әпәндиниң баян қилишичә, явропада тиҗарәт билән шуғуллиниватқан мутләқ көп қисим хитай ширкәтлири хитай һакимийитиниң тизгини астида паалийәт елип баридиған болуп, улар явропа иқтисадиғила әмәс, явропаниң қиммәт қарашлири үчүнму тәһдит пәйда қилиш вәзиписини үстигә алған күчләр һесаблинидикән.

“франкфурт мәҗмуәси” гезити 4-април елан қилған “америкаға ортақ қарши туруш” намлиқ мақалисида илгири сүришичә, хитай һакимийити бундин кейин америка вә явропа иттипақиниң җазалириға үзлүксиз дуч келидиғанлиқини билип, ғәрб демократик дөләтлиридин үмидини үзүп русийә билән йеқинлишиш йолини таллиған. Нөвәттә америка вә явропа иттипақи бир қутуп, русийә вә хитай бир қутуп болуп шәкиллинишкә башлиған. Бирақ хитай билән русийәниң мунасивитиму узун давамлашмайдиған бир мунасивәт икән. Чүнки хитайниң баш көтүрүши ғәрб үчүнла әмәс, өз нөвитидә йәнә русийә үчүнму зор тәһдит һесаблинидикән.

Норвегийәдики уйғур зиялиси бәхтияр өмәр әпәнди бу һәқтә тохталғанда, явропа иттипақиниң бу йеңи қануниниң хитай иқтисадиға зор зәрбә елип келидиғанлиқини, буниң хитайға қарши муһим бир тарихий қәдәм болуп қалидиғанлиқини тәкитлиди.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.