"уйғурларниң сиясий тарихи: 1949-2012" намлиқ китаб түркийәдә нәшр қилинди

Ихтиярий мухбиримиз әркин тарим
2020-10-20
Share
Uyghurlarning-siyasiy-tarixi.jpeg Истанбулда нәшр қилинған қазақистанлиқ пешқәдәм сиясий әрбаб қәһриман ғоҗамбәрди язған "уйғурларниң сиясий тарихи: 1949-2012" намлиқ китаб. 2020-Йили өктәбир.
RFA/Erkin Tarim

Хитай уйғур тилидики маарипни чәкләп, миллий әдәбиятниң тәрәққиятини тосуватқан, уйғур тилидики нәшриятчилиққа чәклимә қоюватқан, тарихчилар, тилшунаслар, язғучилар, әдибләр түрмиләргә ташлиниватқан бүгүнки күндә уйғур тилида йезилған китаблар түркийәдә арқа-арқидин нәшр қилинип, дуняниң һәр қайси җайлиридики уйғурларға тарқитилмақта. Йеқинда қазақистанлиқ пешқәдәм сиясий әрбаб қәһриман ғоҗамбәрди язған "уйғурларниң сиясий тарихи: 1949-2012" намлиқ китаб истанбулда нәшр қилинди.

Қәһриман ғоҗамбәрди язған мәзкур китаб кириш сөз, муқәддимә вә 9 қисимдин тәркиб тапқан болуп, у, китабта уйғурларниң 1949-йилидин 2012-йилиғичә болған тарихи һәққидә тәпсилий анализ елип бариду. 

Биз китаб тоғрисида мәлумат игиләш үчүн китабниң аптори қәһриман ғоҗамбәди әпәнди билән телефон сөһбити елип бардуқ. У, 1990-йилларда қазақистан җумһурийәтлик уйғур мәдәнийәт мәркизиниң рәислик вәзиписи өтәватқанда, сиясәтчи вә паалийәтчиләрниң уйғур тарихини билишиниң шәрт икәнликини тонуп йетип, бу китабни йезиш пикриниң оттуриға чиққанлиқини баян қилди. 

Қәһриман ғоҗамбәрди язған "уйғурларниң сиясий тарихи: 1949-2012" намлиқ китабта коммунист хитай уйғур елини бесивалғандин кейинки йәни 1949-йилидин 2012-йилиғичә болған сиясий вәқәләр тәпсилий баян қилинған. Қәһриман ғоҗамбәрди әпәнди бу һәқтики көз қаришиниму оттуриға қойди. 

Мәзкур китабни истанбулдики тәклимакан уйғур нәшрияти нәшр қилдурған болуп, нәшриятниң хоҗайини абдуҗелил туран әпәнди мәзкур китабниң 2015-йили қазақистанда кирил уйғур елипбәси билән нәшр қилинғанлиқини, буни оқуғандин кейин илмий қиммитиниң юқири икәнликини чүшинип йетип, уйғур оқурмәнләрниң бәһримән болуши үчүн имласини өлчәмлик уйғур имласи билән кона йезиққа өзгәртип, қайтидин тәһрирләп нәшр қилдурғанлиқини баян қилди. 

Абдуҗелил туран әпәнди китабниң әң муһим алаһидиликиниң 1949-йилидин бүгүнгичә уйғур елидә йүз бәргән вәқәләрниң тәпсилий баян қилиниши икәнликини вә чәтәлдики дәваниң тәрәққият тарихиниң шундақла дуня уйғур қурултийиниң қандақ сиясий вәзийәттә қандақ қурулғанлиқи тоғрисида тәпсилий мәлумат берилгәнлики икәнликини оттуриға қойди. 

Сиясий әрбаб қәһриман ғоҗамбәрдиниң рус тилида язған "уйғурлар тарихниң обйектида" намлиқ китаби 2001-йили, "уйғурлар" намлиқ китаби 2008-йили, "5-июл үрүмчи қанлиқ паҗиәси" намлиқ китаби 2010-йили алмутида нәшр қилинған. Униң һәр хил тилларда 250 парчә мақалиси елан қилинған.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт