Bérlindiki brandénburg meydanida Uyghur ziyalilirining qismiti anglitildi

Muxbirimiz eziz
2022.11.10
ilham-tohtini-qollash-guruppisi-1 “Ilham toxtini qollash guruppisi” gérmaniye paytexti bérlindiki brandénburg meydanda ötküzgen resimlik körgezmidin körünüsh, 2022-yili 9-noyabir, bérlin.
ITI

Uyghur diyaridiki siyasiy basturush we qirghinchiliqning dawam qiliwatqinigha alte yildin ashqan bolsimu, buningda eng qattiq zerbige uchrighan sahening Uyghur jem'iyitidiki ziyalilar qoshuni ikenliki tashqiy dunyadiki köp qisim kishilerge natonush bolup kéliwatqanliqi melum. Bu xil ré'alliqni közde tutqan “Ilham toxtini qollash guruppisi”ning mes'uli enwen jan ependining teshkillishi bilen 9-noyabir küni gérmaniye paytexti bérlindiki brandénburg meydanda ötküzülgen resimlik körgezmide bu jehettiki boshluq qismen bolsimu tolduruldi.

Bu heqte radiyomizning ziyaritini qobul qilghan enwer jan ependi, Uyghur ziyalilirining paji'esini merkez qilghan bu qétimqi körgezme heqqide qisqiche toxtilip ötti. Shundaqla bu körgezme arqiliq lagérlargha qamalghan  abduqadir jalalidin, perhat tursun, ablet abdurishit berqi qatarliq bunche köp ziyalilarning “Terbiyelesh”ke hajiti yoq insanlar ikenlikini, ularning qismiti emeliyette xitay hökümitining “Lagérlarda Uyghurlarning bilim sewiyesi ashurilidu” dégen sepsetisige küchlük reddiye hésablinidighanliqini tekitlidi.

Ilham toxtini qollash guruppisining mes'uli enwer jan ependi körgezme meydanida, 2022-yili 9-noyabir, bérlin.
Ilham toxtini qollash guruppisining mes'uli enwer jan ependi körgezme meydanida, 2022-yili 9-noyabir, bérlin.
ITI

Enwer jan ependining qarishiche, hazirghiche Uyghur ziyaliliridin lagérlargha élip kétilgenler ghayet zor sanda bolsimu, emma tashqiy dunyagha melum bolghan melumatlar bekmu az bolup kelmekte iken. Yene bir yaqtin alghanda, xitay hökümitining Uyghur ziyalilirini yoq qilishi nahayiti uzundin béri pilan qilinip kéliwatqan zor bir layihening muhim halqisi bolup, buningda Uyghur jem'iyiti üchün bekmu xeterlik bolghan köpligen ejellik yoqitishlar royapqa chiqidiken. Chünki bir Uyghur bowaqning tughulup chong bolup “Ziyali” namini élishigha az kem yérim esir kétidighan bolup, buning zaman jehettiki ziyinila mölcherligüsiz bolidiken. Shuning bilen birge xitay hökümiti üchün zor kölemlik qirghinchiliqni téximu téz we ünümlük emelge ashurushqa köpligen asanliqlarnimu yaritidiken. Shunga bu nuqtidin alghanda, Uyghur ziyalilirining yoqitilishi, mahiyette Uyghur baylirining yoqitilghinigha oxshashla ghayet zor ijtima'iy paji'e hésablinidiken

Bu qétimqi pa'aliyette alahide orun alghan Uyghur ziyaliliring biri xitay türmiside ömürlük qamaqqa höküm qilin'ghan ilham toxti bolghan. Bu heqte söz bolghanda, enwer jan ependi muhajirettiki Uyghur jama'iti arisida bezilerning “Ilham toxti aptonomiye telep qildi, Uyghurlarning musteqilliqini tilgha almidi” dégendek pikirge bolghan mahilliqi heqqide toxtilip, ilham toxtining qandaq shara'itta turup Uyghurlarning heq we hoquqini telep qilghanliqini diqqettin saqit qilishqa bolmaydighanliqini alahide tekitleydu. Shuningdek ilham toxtining qamaqqa élinishini hemde esli-weslini yoqitidighanliqini bilip turup bu yolgha atlinishining özi, emeliyette dunyagha “Uyghurlar üchün xitay hökümiti bilen mewjut mesililerni di'alog arqiliq hel qilish yoli mewjut emes” dégenni öz paji'esi arqiliq janliq ispatlap bergen.

Körgezmini ziyaret qiliwatqan gérmaniyelik ösmüler, 2022-yili 9-noyabir, bérlin.
Körgezmini ziyaret qiliwatqan gérmaniyelik ösmüler, 2022-yili 9-noyabir, bérlin.
ITI

Bu qétimqi pa'aliyet bérlin shehridiki eng qaynaq sayahet nuqtisi bolghan brandénburg derwazisi etrapidiki ammiwi meydanda ötküzülgen bolghachqa, uninggha qiziqquchilarmu köp bolghan. Jümlidin bir qisim oqughuchilar we sayahetchilermu bu körgezme arqiliq Uyghurlarning qandaq kirizislargha duch kéliwatqanliqi heqqidiki melumatlarni anglighan.

Körgezme yéridin ötüp kétiwatqan namayishchilar, 2022-yili 9-noyabir, bérlin.
Körgezme yéridin ötüp kétiwatqan namayishchilar, 2022-yili 9-noyabir, bérlin.
ITI

Melum bolushiche, bu qétimqi pa'aliyetni bundin kéyinmu dawamliq ötküzüsh pilan qiliniwatqan bolup, uning Uyghur diyaridiki qirghinchiliqqa qarshi bolghan tedbirlerning otturigha chiqishigha azraq bolsimu türtke bolushi ümid qilinmaqtiken.

Pikir qoshung

Radi'oning ishlitish shertlirige asasen, pikirliringiz tekshürgüchiler teripidin testiqlinishi we muwapiq derijide tehrirlinishi tüpeyli, tor bette derhal peyda bolmaydu. Siz qaldurghan mezmun'gha erkin asiya radi'osi jawabkar bolmaydu. Bashqilarning köz qarishi we heqiqetke hörmet qilishingizni soraymiz.