Мәһмуд кашғәриниң опалдики һәйкили чеқиветилгән

Мухбиримиз қутлан
2020-12-07
Share
Мәһмуд кашғәриниң опалдики һәйкили чеқиветилгән Тилшунас әдиб мәһмут қәшқәригә вә униң хитай һөкүмити тәрипидин еливетилгән һәйкилигә атап сизилған картон. 2020-Йили 7-декабир.
Yettesu

Мәһмуд кашғәри 11-әсирдики қараханилар сулалиси дәвридә өткән бүйүк тилчи, инсиклопедик алим вә уйғур мәдәнийәт тарихидики гигант шәхс. Мәһмуд кашғәриниң “түркий тиллар дивани” намлиқ әсири дуня түркологийә илмида селиштурма тилшунаслиқниң әң бурунқи надир үлгиси дәп қарилиду.

Уйғур алимлири 1980-йилларниң башлирида қәшқәр конашәһәр наһийәсиниң опал йезисидики һәзрити моллам мазириниң дәл мәһмуд кашғәриниң қәбриси икәнликини дәлиллигән иди. Шуниңдин кейин мәһмуд кашғәриниң мәқбәриси қайтидин ясилип, уйғур аптоном райони вә хитайдики “мәмликәт дәриҗилик нуқтилиқ қоғдилидиған мәдәнийәт ядикарлиқи орни” қилип бекитилгән. Кейинки йилларда опалда мәһмуд кашғәриниң һәйкили тикләнгән.

Б д т “пән, мәдәнийәт вә маарип тәшкилати” (UNESCO) 2008-йилини “дуня мәһмуд кашғәри йили” қилип бекиткән. Шу йили дуня илим саһәсидикиләр “мәһмуд кашғәри туғулғанлиқини 1000 йиллиқи” ни хатирилигән. Әпсуски, хитай коммунист һөкүмити йеқинқи йиллардин буян уйғурларға қарита мәдәнийәт қирғинчилиқи елип берип, уйғур тарихидики мәшһур шәхсләрни инкар қилиш вә уларниң излирини өчүрүш сүйиқәстини башлиған.

Аталмиш хитай тәтқиқатчиси гав бо 2019-йили мақалә елан қилип, “мәһмуд кашғәриниң уйғур икәнлики гуманлиқ” дегән сәпсәтәни ойдуруп чиқарған. Арқидинла мәһмуд кашғәриниң опалда тикләнгән һәйкилини чеқип ташлиған. Түркологийә саһәсидики алимлар вә хәлқарадики көзәткүчиләр бирдәк, уйғур мәдәнийәт тарихидики бүйүк сима-мәһмуд кашғәриниң опалдики һәйкилиниң чеқиветилиши, хитай һөкүмитиниң уйғурларға йүргүзиватқан мәдәнийәт қирғинчилиқиниң әң типик мисали, дәп қаримақта.

Пикир қошуң

Радиониң ишлитиш шәртлиригә асасән, пикирлириңиз тәкшүргүчиләр тәрипидин тәстиқлиниши вә мувапиқ дәриҗидә тәһрирлиниши түпәйли, тор бәттә дәрһал пәйда болмайду. Сиз қалдурған мәзмунға әркин асия радиоси җавабкар болмайду. Башқиларниң көз қариши вә һәқиқәткә һөрмәт қилишиңизни сораймиз.

Толуқ бәт