Quan điểm truyền thông Quốc tế (Ngày 30-1-2004)


2004-02-02
Share

Bấm vào đây để nghe tiết mục này
Rightclick to download this audio

Thưa quý thính giả, tuần qua giới truyền thông quốc tế đặc biệt chú tâm đến hai vụ mà theo họ là do giới lãnh đạo cố tình làm sai lạc vấn đề. Trước hết là việc trưởng thanh tra võ khí Hoa Kỳ tại Iraq từ chức và phúc trình là Saddam Hussein không có võ khí hủy diệt như bị buộc tội. Kế đến là việc một số nước Á châu bị xem là cố tình che dấu dịch bệnh cúm gà khi mới bùng phát.

Cách nay đúng một tuần lễ, tiến sĩ David Kay, trưởng đoàn thanh tra võ khí hủy diệt tại Iraq, trở về Washington và xin từ chức. Lý do theo ông là Baghdad không có các loại võ khí sinh hóa như nhiều người, và ngay cả chính ông đã từng lầm tưởng.

Sự tiết lộ của người chịu trách nhiệm truy tìm võ khí hủy diệt của Saddam Hussein khiến Washington bối rối. Ủy ban Quân vụ Thượng viện Hoa Kỳ triệu tập ông David Kay ra điều trần, dù ông đã từ chức và không còn nghĩa vụ phải phúc trình cho Quốc hội nữa. Hôm thứ Tư, trước buổi điều trần được trực tiếp truyền hình, người cựu cố vấn cho giám đốc CIA tuyên bố rằng không riêng Mỹ, mà cả những nước chống chiến tranh Iraq như Pháp và Đức, cũng từng ngờ vực là Saddam Hussein bí mật thu góp cả một kho võ khí hủy diệt.

Nhật báo Mỹ The Washington Post hôm qua đăng bài quan điểm về việc này đã ca ngợi lòng can đảm của ông David Kay khi thẳng thắn công bố sự nhận định của mình. Theo bài báo thì khi đưa ra những thông tin bất lợi đó, ông Kay không có ý gây bối rối cho chính quyền Bush hoặc nhằm chỉ trích mục tiêu chiến cuộc Iraq. Mà đơn thuần ông chỉ muốn nêu lên tình trạng kém hiệu quả khi thu thập tin tình báo để cải thiện mà thôi.

Tổng thống Bush giờ đây đã tránh lập lại lời khẳng định chắc như đinh đóng cột rằng Iraq có thủ đắc võ khí giết người hàng loạt, mà ông chỉ dùng cả một nhóm từ, khéo léo mô tả là “những hoạt động liên quan đến những chương trình võ khí hủy diệt”.

Bài quan điểm trên tờ Washington Post cho rằng vì thế vấn đề hiện nay là Tổng thống Bush không chấp nhận hảo ý của ông Kay, nhìn nhận rằng những tin tình báo mà ông từng sử dụng là sai lạc nghiêm trọng. Do đó, hễ ông càng lần lửa thì việc quy trách nhiệm và cải tổ các cơ quan tình báo Hoa Kỳ càng lùi xa.

Còn tờ báo Canada The Toronto Star hôm thứ Tư cũng nêu lên trường hợp sử dụng từ ngữ quanh co của Nhà Trắng trong những năm gần đây. Lần trước xảy ra vào khi nguyên Tổng thống Bill Clinton chối bỏ rằng ông không hề có “sex” với Monica, mà đó là một quan hệ “gần gũi hơn thông thường”.

Lần này Nhà Trắng cũng lại dùng ngôn từ bao quát. Có khác lần trước chăng là ở chỗ trên 500 sinh mạng người Mỹ và gần 15,000 nhân mạng Iraq đã bị mất đi.

MC: Phần lớn báo giới Mỹ có chia sẻ cái nhìn của tờ Washington Post, khá là hòa dịu với ông Bush hay không ?

Lê Dân: Dạ không hẳn. Nhưng báo chí nước ngoài thì có nhiều ý kiến chỉ trích gay gắt ông Bush, hoặc phó Tổng thống Mỹ Dick Cheney.

Đơn cử là trường hợp tờ báo Pháp Le Monde. Hôm thứ Ba tờ này đăng bài nhận định mang tựa đề “Iraq, một sự nói dối” đã liệt kê lại các sự kiện liên quan theo dòng thời gian.

Bài báo viết rằng cách nay hơn một năm, trong bản Thông điệp Liên bang năm 2003, Tổng thống Bush đã không có đủ từ ngữ để tả cho hết mối nguy cấp thiết của kho võ khí hủy diệt của Iraq đặt ra với nền an ninh nước Mỹ.

Ðến ngày mùng 5 tháng Hai sau đó, Ngoại trưởng Colin Powell trình bày trước Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc những chứng cớ khuếch đại về mối đe dọa đó. Thủ tướng Anh Tony Blair còn đe dọa rằng Saddam Hussein có khả năng khai triển các loại võ khí hủy diệt kinh hoàng đó chỉ trong vòng 45 phút đồng hồ. Tất cả giờ đây đã lộ ra là dối trá. Cựu thanh tra trưởng David Kay nói rằng tất cả đều lầm, và trong đó có ông nữa.

Bài báo trên tờ Le Monde cho rằng các nhận định của tiến sĩ David Kay đưa ra đã phá tan sự tín nhiệm về đạo đức và chính trị của ông Bush. Thế nhưng rồi mọi việc sẽ yên lành vì đa số dân Mỹ vẫn ủng hộ cuộc chiến Iraq. Lý do phát sinh từ một sự dối trá khác đã được đưa ra trước đó về sự liên quan giữa Saddam Hussein với vụ khủng bố tấn công hôm 11 tháng Chín. Nhật báo Mỹ The Boston Globe thì nhận định rõ rệt và vắn tắt rằng Tổng thống Bush cần nhìn nhận hai sự thật đau lòng. Thứ nhất là các tin tình báo hoàn toàn sai lạc và thứ nhì là các phần tử diều hâu trong chính quyền đã chính trị hóa các thông tin đó.

Còn tờ The Dallas Morning News phát hành ngay tiểu bang Texas quê nhà ông Bush hôm qua chia sẻ cái nhìn của tờ báo Boston. Bài quan điểm của họ viết rằng nói chung thì người Mỹ cảm thấy bị phản bội khi CIA và Nhà Trắng khuếch đại mối đe dọa của Saddam Hussein. Nếu ông Bush muốn phế bỏ chế độ độc tài Iraq thì còn thiếu gì lý do để biện minh. Chẳng hạn như vì lý do chiến lược hoặc vì nhân đạo, cần trợ giúp nhân dân Iraq, thì giờ đây người Mỹ vẫn còn thông cảm được.

Nói chung thì dư luận truyền thông quốc tế qua vụ trưởng thanh tra võ khí David Kay nhìn nhận Saddam Hussein không có võ khí hủy diệt đều không mấy thuận lợi cho Tổng thống Bush và Tòa Bạch Ốc.

Diễn biến thứ nhì được giới truyền thông quốc tế quan tâm trong tuần qua cũng làm một số chính quyền, hay nói đúng hơn là một số nhân vật lãnh đạo, bị mất tín nhiệm. Đó là dịch cúm gà.

Cho tới nay, khi các tổ chức y tế và dịch tễ thế giới chưa có biện pháp gì hữu hiệu nhằm ngăn chận sự lây lan, thì đã có một số dư luận quy trách một số nước vì lý do này, lý do khác, mà đã cố tình che dấu, bưng bít tin tức khi mới phát hiện những ca nhiễm đầu tiên trên nước họ.

Trong số báo kỳ này, tuần san y tế nhiều uy tín The New Scientist của Anh cho biết dịch bệnh cúm gà đã bắt đầu lây lan qua người từ hồi đầu năm ngoái 2003 tại miền Nam Trung Quốc khi chiến dịch chích ngừa vaccin thất bại.

Bản phúc trình khoa học của tuần san này căn cứ trên sự kiện hai du khách Hồng Kông chết hồi tháng Hai khi viếng thăm vùng này. Nạn nhân đầu tiên là bé gái 8 tuổi chết tại tỉnh Phúc Kiến, và kế đó là cha cô bé chết 12 ngày sau, khi ông về đến Hồng Kông. Cuộc giảo nghiệm tử thi mới đây cho thấy lý do tử vong chính là virút H5N1, là loại đã cướp đi mạng sống của 10 người khác ở Việt Nam và Thái Lan.

Tuần san y tế The New Scientist viết rằng lúc đó Tổ chức Y tế Thế giới WHO đã yêu cầu Bắc Kinh cung cấp thêm tin tức về bệnh trạng của bé gái 8 tuổi, nhưng không được đáp ứng. Hôm qua, đại diện của tổ chức quốc tế này tại Trung Quốc là bác sĩ Roy Wadia cho biết nếu có kết luận về trường hợp đó sẽ giúp ích rất nhiều trong việc ngăn ngừa lây lan về sau qua những nước láng giềng.

Kế tiếp là Việt Nam. Hôm qua trên nhật báo Úc The Australian, bài quan điểm mang tựa đề “Che dấu tác hại mọi người” cho biết trưởng đại diện Tổ chức Lương Nông Liên Hiệp Quốc tại Việt Nam mới tiết lộ là Hà Nội cũng che dấu trường hợp cúm gà đầu tiên xảy ra hồi tháng Bảy năm ngoái, có lẽ vì sợ tác động đến cuộc tranh tài thể thao quốc tế SEA Games 22.

Chuyện tương tự cũng xảy ra tại Thái Lan trong những tháng vừa qua. Hai nhật báo The Nation và The Bangkok Post của xứ này đều lên tiếng chỉ trích chủ trương của Thủ tướng Thaksin Shinawatra dấu diếm về bệnh trạng cúm gà. Đã vậy hồi tuần trước ông còn tổ chức ăn trưa tại trụ sở chính phủ dùng toàn gà quay. Ông khẳng định là ăn thịt gà rất an toàn, miễn là đừng ăn gà bệnh !

Nhật báo The Nation phân tích có 3 loại người muốn che dấu tình hình dịch bệnh. Thứ nhất là các nhà tài phiệt xuất khẩu lớn, không muốn ảnh hưởng đến lợi nhuận của họ. Kế đến là những chuyên gia thú y, tuy che dấu sẽ tác hại cho họ về sau, nhưng có lẽ họ nằm trong một kế hoạch chung. Và thứ ba là giới lãnh đạo trong chính quyền Thaksin. Mục tiêu vẫn là bảo vệ xuất khẩu và du lịch, thế nhưng làm sao che dấu được tình hình dịch bệnh, vì như tờ Bangkok Post nhắc câu ngạn ngữ Thái là khi con voi chết thì không thể chôn nó bằng một chiếc lá sen.

Ý kiến (0)

Xem tất cả ý kiến.

Nhận xét

Bạn có thể đưa ý kiến của mình vào khung phía dưới. Ý kiến của Bạn sẽ được xem xét trước khi đưa lên trang web, phù hợp với Nguyên tắc sử dụng của RFA. Ý kiến của Bạn sẽ không xuất hiện ngay lập tức. RFA không chịu trách nhiệm về nội dung các ý kiến. Hãy vui lòng tôn trọng các quan điểm khác biệt cũng như căn cứ vào các dữ kiện của vấn đề.

Xem toàn trang