Lời Giới Thiệu: Theo yêu-cầu của nhiều người, cả trong lẫn ngoài nước, từ ngày 26-10, Trang Nhà của Đài Á Châu Tự Do đã chuyển sang dùng fonts chữ Unicode để cho nhiều bạn có thể đọc ngay được các bài viết trên màn ảnh computer của mình mà khỏi cần phải tìm cách chuyển sang những font khác. Vì chuyện chuyển đổi này xảy ra hơi đột ngột nên đã gây ra lúng túng cho một số bạn trong thời-gian chuyển tiếp. Do vậy, không lạ là đã có một số thư từ liên-hệ đến vụ này. Tâm Việt thâu tóm những thư tín Đài nhận được trong tuần...
Hôm 19 tháng 11, chúng tôi nhận được một e-mail của anh Tri hay Trí Nguyễn than phiền như sau:
"Trước đây tôi vẫn đọc được bản tin tiếng Việt rất rõ ràng, nhưng từ khi Quý Đài thay bằng font Unicode thì tôi không còn đọc được nữa. Kính xin Quý Đài cho kiểm soát lại và hướng dẫn cho tôi làm sao có thể đọc được tiếng Việt trong Website của Quý Vị. Tôi đã có gửi email về vietnamese@rfaweb.org nhưng thư bị trả về, có nghĩa là không có địa chỉ đó. Máy của tôi dùng Internet Explorer 6, và có cả font VNI và VPS. Kính Chào, Tri Nguyen."
Vì đây là chuyện có gây ra lúng lúng cho hơn một người nên chúng tôi xin lấy trường-hợp của ông Tri Nguyễn làm tiêu-biểu trả lời luôn thể. Cái đáng yêu trong vụ này là, cùng lúc với câu trả lời của anh Lê Khiêm trong Ban Việt-ngữ chúng tôi cho biết là địa-chỉ Web của Đài như được nêu ra ở trên là không đúng, một số bạn nghe đài mà giỏi về com-piu-tơ khi đọc thấy câu hỏi của anh Tri Nguyễn trong "Bulletin" của Đài đã tình nguyện góp ý để giải-quyết vấn-đề. Một bạn thẳng thắn nói "Tôi không phải là nhân viên RFA" nhưng cũng sốt sắng góp ý:
"Bạn hãy thử thay font của Web browsers sang dạng chữ Tahoma... xem sao. Bạn nên có nhiều loại Web browsers như: Netscape, Internet Explorer, AOL, Juno... Mỗi loại Browser có thể dùng một loại font khác nhau, chẳng hạn: Internet Explorer dùng Tahoma, Netscape dùng VNI... làm như vậy là bạn có thể thấy tất cả các dạng chữ Việt từ các websites khác nhau...
"Để có thể hiểu thêm các font tiếng Việt hãy thăm trang dưới đây. Quý vị có thể chuyển tất cả các dạng chữ tiếng Việt và download software tại địa chỉ: http://www.vn.net/0webapps.vietconvert.php (tốt nhất là dùng với chương-trình IE 5.0)."
Một bạn khác lại góp ý:
"Nếu font Tahoma cũng không đọc được thì thử dạng khác xem sao... chẳng hạn Times New Romance."
Một bạn thứ ba lại góp ý thêm:
"Nếu Đài RFA dùng font Tahoma cho toàn thể trang Web... thì mọi người sẽ đọc được... dù họ dùng dạng Times New Romance... hay không. Hãy xem các bài thơ của Tha Hương..."
Có lẽ nhờ mọi người sốt sắng thế nên không đầy 48 giờ sau, anh Tri hay Trí Nguyễn đã viết cho đài "Đã đọc được tiếng Việt" với nội-dung như sau:
"Cám ơn tất cả Quý Vị đã thay mặt cho đài RFA để hướng dẫn và chỉ cách làm sao có thể đọc được tiếng Việt trên trang Web của đài. Tôi đã vào phần Internet Options và thay font đã có trước kia thành font Tahoma. Nay tôi đã đọc được tiếng Việt có dấu như trước. Thành thật Cám Ơn, Tri Nguyễn."
Chính chúng tôi trong Ban Việt-ngữ Đài ACTD cũng rất cảm-động thịnh-tình và tinh-thần hợp-tác giúp đỡ nhau giữa các thính-giả của Đài. Chúng tôi thật không ngờ là các bạn sẵn lòng và gần gũi với nhau đến thế. Chúng tôi cũng phải nói là cảm-động không kém là một bạn đã từ nhiều tháng nay, chịu khó làm công việc "tóm tắt các chương trình phát thanh của Đài ACTD" để cho những ai không có nhiều thì giờ có thể theo dõi bằng cách lướt qua đọc phần tóm tắt này trước rồi mới quyết-định đi vào kho trữ để nghe hay kho trữ bằng văn-bản. Một sự tình nguyện vô vị lợi thật hiếm có, và chúng tôi chắc cũng chưa có đài phát thanh nào được ưu ái đến như thế bởi thính-giả của mình. Chúng tôi xin thật tâm cám ơn bạn đó.
Ngoài chuyện trên đây, những thư từ chúng tôi nhận được trong tuần qua phần lớn vẫn xoay quanh những sự lên tiếng cho Luật-sư Lê Chí Quang, người đã bị Tòa án nhân-dân Hà-nội tuyên án 4 năm tù ở và 3 năm quản-chế chỉ vì bị ghép vào tội "tuyên truyền chống Nhà nước." Vụ này đã gây ra một phản-ứng rất mạnh ở hải-ngoại và thế-giới văn-minh vì ở trong rất nhiều quốc gia, không ai cho việc lên tiếng về một vấn-đề mà lại có thể đưa ta đến tù tội-nhất là một chuyện yêu nước như nêu ra vấn-đề toàn vẹn lãnh-thổ và lãnh-hải. Do vậy mà Bác-sĩ Lâm Thu Vân của Trung-tâm Dân-chủ cho Việt Nam ở Montreal, Canada, cũng đã làm một bản tổng-kết đầy đủ tất cả các cơ-quan nhân-quyền và báo chí đã lên tiếng thay cho anh Lê Chí Quang, đòi trả lại tự do cho anh. Một cách rất tóm tắt, các cơ-quan đó gồm Ủy-ban Bảo vệ Ký-giả ở Niu-yoóc, Hội Ký-giả không biên-giới ở Pháp, Hội Ân-xá Quốc-tế và Văn-bút Quốc-tế trụ-sở ở Luân-đôn, Hội Theo dõi Nhân-quyền tức Human Rights Watch, Hiệp-hội Báo chí Thế-giới gọi tắt là WAN, World Association of Newspapers, nghĩa là hầu hết các tổ-chức về báo chí và nhân-quyền trên thế-giới. Một phong trào gồm các bác-sĩ Việt Nam trên thế-giới cũng lên tiếng can-thiệp cho tình-trạng sức khỏe và bệnh thận nặng của anh Lê Chí Quang, đòi phải để cho anh được chăm sóc. Nhiều bài viết của anh Lê Chí Quang cũng được đưa lên Net để cho người đọc có thể thẩm xét về "tội tình" nếu có của anh, đặc-biệt là bài "Hãy cảnh giác với Bắc-triều." Và cuối cùng là một phong trào lấy chữ ký trên toàn-thế-giới để đưa trình Liên-hiệp-quốc ở New York vào ngày Quốc-tế Nhân-quyền mồng 10-12 tuần tới ngõ hầu kêu gọi vị Cao-ủy Nhân-quyền mới nhậm chức, ông Sergio de Mello, lên tiếng can-thiệp với Hà-nội về chuyện này. Đặc-biệt nhất là trong những chữ ký được ghi nhận trên Net hiện đã có một số giáo-sư dạy toán ở ngay Trường Đại-học Quốc gia Hà-nội, cũng như một số sinh-viên trên khắp nước Việt Nam.
Ngoài trường-hợp Lê Chí Quang, trường-hợp của minh-tinh màn bạc, anh Đơn Dương, cũng gây được nhiều chú ý vì bị Nhà nước cấm xuất ngoại và đóng phim trong 5 năm do đã tham-dự trong hai phim quay ở Mỹ, phim "Chúng tôi đã từng là lính" và phim "Rồng xanh." Trường-hợp của ba người cháu Linh-mục Nguyễn Văn Lý cũng là một trường-hợp gây thắc mắc không kém vì chuyện cha Lý bị kêu án 15 năm tù do đòi hỏi tự do tôn-giáo cũng đã là chuyện quá đáng, nay đến mấy người cháu của cha cũng bị lôi vào để gán cho những cáo-trạng vô lý như tội "gián điệp" thì quả là khó hiểu.
Rõ ràng là Việt Nam hãy còn nhiều, rất nhiều giới-hạn về đủ mọi các thứ tự do, từ tự do ngôn luận đến tự do tôn-giáo, như ngay Hội-đồng Giám-mục tháng trước cũng đã phải lên tiếng thay cho các giáo-hội Tin Lành trên vùng cao-nguyên. Theo số báo mới nhất của tờ Kinh tế Viễn-đông, riêng ở tỉnh Đác Lắc nếu có 412 nhà thờ Tin Lành của đồng-bào Thượng thì đã có tới 354 cái, tức là hơn 3 phần 4, bị buộc phải giải tán.