កាលប្បវត្តិនៃជម្លោះព្រំដែនខ្មែរ-ថៃនៅក្បែរប្រាសាទព្រះវិហារ (ភាគ២)

ដោយ ផាន សូផាត

2008-11-02

នៅថ្ងៃទី១៥ ខែមិថុនា ប្រទេសកម្ពុជា បានប្រារព្ធទិវាអបអរសាទរខួបអនុស្សាវរីយ៍ឆ្នាំទី៤៦ នៃទិវាដែលកម្ពុជាឈ្នះក្តីជាមួយប្រទេសថៃ ក្នុងករណីប្រាសាទព្រះវិហារនៅទីក្រុងឡាអេ កាលពីឆ្នាំ១៩៦២។

RFA Photo/Savyuth

ទាហានខ្មែរឈរយាមនៅក្បែរប្រាសាទព្រះវិហារ លើកំពូលភ្នំដងរែក នៃខេត្តព្រះវិហារ នាថ្ងៃទី១៤ សីហា ២០០៨។

មនុស្សជាច្រើនរយនាក់បានចូលរួមក្នុងទិវានេះ ដោយបានបង្ហាញពីគោលបំណងដើម្បីរំឭកនិងបង្ហាញកូនខ្មែរបច្ចុប្បន្ននិងអនាគតទាំងក្នុងនិងក្រៅប្រទេសឲ្យនឹកដល់ប្រវត្តិសាស្រ្តនិងបេតិកភណ្ឌជាតិនាសម័យមហានគរដ៏រុងរឿង និងសម្តែងកតញ្ញូតាធម៌ដល់មហាបុព្វបុរសខ្មែរ ព្រះមហាក្សត្រខ្មែរ អ្នកដឹកនាំដ៏ក្លាហានមុះមុតគ្រប់ជំនាន់ ដែលបានកសាងប្រាសាទព្រះវិហារនិងការពារអធិបតេយ្យជាតិបានរហូតមកដល់បច្ចុប្បន្ននេះ។

នៅថ្ងៃទី១៨ មិថុនា ប្រទេសកម្ពុជានិងថៃ បានធ្វើសេចក្តីថ្លែងការណ៍រួមមួយ ទាក់ទងនឹងការបញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារក្នុងបញ្ជីបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។

នៅថ្ងៃទី១៩ មិថុនា ឆ្នាំ២០០៨ សមាជិកសភាទទួលបន្ទុកខាងកិច្ចការបរទេសនិងសហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ បានផ្ញើលិខិតមួយច្បាប់ស្នើសុំឲ្យទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រីខ្មែរ ផ្ញើជាបន្ទាន់នូវផែនទីប្រាសាទព្រះវិហារ ដែលរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាទើបតែបានផ្ញើទៅឲ្យភាគីថៃ។

ប្រធានគណៈកម្មការទីប្រាំទទួលបន្ទុកខាងកិច្ចការបរទេស សហប្រតិបត្តិការអន្តរជាតិ លោក សុន ឆ័យ បានចោទប្រកាន់ថា ខាងរដ្ឋាភិបាលមិនបានប្រើប្រាស់សេចក្ដីសម្រេចរបស់តុលាការយុត្តិធម៌អន្តរជាតិក្រុងឡាអេ ដែលបានកាត់ឲ្យប្រទេសកម្ពុជា ឈ្នះក្ដីក្នុងការគ្រប់គ្រងប្រាសាទព្រះវិហារ។

នៅថ្ងៃទី២០ មិថុនា គណៈកម្មាធិការព្រឹទ្ធសភាថៃជំទាស់នឹងការដាក់ប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកតាមផែនទីថ្មី។ កាសែតថៃបានរាយការណ៍ថា គណៈកម្មាធិការកិច្ចការបរទេសនៃព្រឹទ្ធសភាថៃ បានដាក់សំណើជាផ្លូវការទៅអង្គការយូណេស្កូ (UNESCO) ដើម្បីពន្យារការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារទៅជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនោះ។

ប្រធានគណៈកម្មាធិការកិច្ចការបរទេសនៃព្រឹទ្ធសភាថៃ ត្រូវបានកាសែតស្រង់សម្ដីថា ក្រសួងការបរទេសធ្វើការខ្វះតម្លាភាពក្នុងការចរចាជាមួយសមភាគីកម្ពុជាលើបញ្ហាប្រាសាទព្រះវិហារ។

រដ្ឋមន្រ្តីក្រសួងការបរទេសថៃ លោក ណុបផៈដុន ប៉ាតាម៉ា បដិសេធការលើកឡើងនោះដោយពន្យល់ថា តុលាការអន្តរជាតិនៅទីក្រុងឡាអេបានកាត់សេចក្តីប្រគល់ប្រាសាទព្រះវិហារឲ្យទៅប្រទេសកម្ពុជា តាំងពីឆ្នាំ១៩៦២មក និងថា ការសម្រេចឲ្យកម្ពុជាប្រើផែនទីថ្មីក្នុងការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារទៅក្នុងការការពាររបស់អង្គការយូណេស្កូ នឹងមិនធ្វើឲ្យថៃបាត់បង់ទឹកដីនោះទេ។

លោក ណុបផៈដុន ប៉ាតាម៉ា បានមានប្រសាសន៍ថា ៖ «ជោគជ័យរបស់ក្រសួងការបរទេសគឺថា វាបានបញ្ឈប់កម្ពុជាពីការដាក់បញ្ចូលដីរបស់ថៃនៅក្នុងសំណើទៅអង្គការពិភពលោក វាជាការចាំបាច់ណាស់ ដែលជនជាតិថៃទាំងអស់ត្រូវយល់ ហើយវាត្រូវបានកត់ត្រាជាឯកសារនិងមិនអាចបំភ្លេចបានទេ»។

ទោះជាយ៉ាងនេះក្តី សមាជិកសភាគណបក្សប្រឆាំងនៃប្រទេសកម្ពុជានិងសកម្មជនឃ្លាំមើលបញ្ហាព្រំដែនកម្ពុជាបានបង្ហាញទស្សនៈថា ការប្រើផែនទីថ្មីរបស់កម្ពុជានៅតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារដើម្បីដាក់បញ្ចូលប្រាសាទនេះជាមរតកពិភពលោកនោះ គឺជាការខាតបង់សម្រាប់កម្ពុជាទៅវិញទេ។

នៅថ្ងៃទី២១ ខែមិថុនា ២០០៨ ឧត្តមសេនីយ៍ ប្រេម ទីនសូឡាណន់ ជាទីប្រឹក្សាព្រះមហាក្សត្រថៃ បានបញ្ជាក់ជំហររបស់ខ្លួនគាំទ្របាតុករថៃដែលបានជំទាស់ការដាក់ប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោក។

នៅល្ងាចថ្ងៃអាទិត្យទី២២មិថុនា ប្រទេសកម្ពុជាបានបិទច្រកប្រាសាទព្រះវិហារនៅពេលដែលមានការតវ៉ាប្រឆាំង ក្នុងប្រទេសថៃនៅមាត់ច្រកព្រំដែននោះ។

ក្រុមបាតុករថៃដែលដឹកនាំដោយលោក ស៊ុនធិ លឹមថុងគុល ជាមេដឹកនាំក្រុមស្តាំនិយមនៃសម្ព័ន្ធប្រជាជនដើម្បីប្រជាធិបតេយ្យ ដែលជាអ្នកប្រឆាំងនឹងលោកអតីតនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ ថាក់ស៊ីន ស៊ីណាវ៉ាត្រា នោះ ក៏បានចោទប្រកាន់ដល់លោកនាយករដ្ឋមន្រ្តីថៃ សាម៉ាក់ ស៊ុនថរ៉ៈវ៉េត ថា មានពាក់ព័ន្ធផលប្រយោជន៍ជំនួញក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទើបបានជាកាត់ទឹកដីឲ្យកម្ពុជា នៅពេលដែលមានការចរចាអំពីផែនទីនៃតំបន់ប្រាសាទព្រះវិហារដែលនឹងត្រូវប្រគល់ជូនកិច្ចប្រជុំអង្គការយូណេស្កូ នាទីក្រុងកេបិច នៅប្រទេសកាណាដា។

នៅថ្ងៃអង្គារ ទី២៤ មិថុនា ឆ្នាំ២០០៨ មន្ត្រីអ្នកនាំពាក្យរដ្ឋាភិបាលខ្មែរ លោក ខៀវ កាញារីទ្ធ បានមានប្រសាសន៍ថា រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានធ្វើការបិទច្រកនោះដោយភ័យខ្លាចថា អាចមានការប៉ះទង្គិចគ្នារវាងភាគីខ្មែរនិងថៃ។

នៅថ្ងៃទី២៥ មិថុនា អ្នកតំណាងរាស្ត្រគណបក្សប្រឆាំងបានថ្លែងថា ការដែលមានបាតុកម្មរបស់អ្នកនយោបាយនិងប្រជាពលរដ្ឋថៃស្តីពីប្រាសាទព្រះវិហារនោះគឺដោយសារតែរដ្ឋាភិបាលខ្មែរបានសម្រេចចិត្តខុស ដោយបានធ្វើផែនទីថ្មីស្តីពីបរិវេណប្រាសាទព្រះវិហារនេះតាមឥទ្ធិពលរបស់ថៃ។

លោក សុន ឆ័យ អ្នកតំណាងរាស្រ្តមកពីគណបក្សសមរង្ស៊ី បានមានប្រសាសន៍ថា ការគូរផែនទីបរិវេណប្រាសាទព្រះវិហារថ្មីដើម្បីដាក់ជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោកតាមសំណើរបស់ថៃនោះ គឺជានយោបាយខុសឆ្គងរបស់រដ្ឋាភិបាលខ្មែរនិងធ្វើឲ្យបាត់បង់អធិបតេយ្យជាតិ។

ប៉ុន្តែឆ្លើយតបទៅនឹងការចោទប្រកាន់នេះ លោក ផៃ ស៊ីផាន អ្នកនាំពាក្យទីស្តីការគណៈរដ្ឋមន្រ្តី បានមានប្រសាសន៍ថា ការចោទប្រកាន់របស់លោក សុន ឆ័យ នោះ គឺជារឿងនយោបាយដ៏អាក្រក់និងមើលងាយជាតិខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ។

នៅថ្ងៃទី២៨ ខែមិថុនា តុលាការរដ្ឋបាលប្រទេសថៃបានបញ្ជាឲ្យរដ្ឋាភិបាលនិងក្រសួងការបរទេសថៃ ពន្យាររាល់សកម្មភាពទាំងឡាយណាដែលជាការគាំទ្រដល់ប្រទេសកម្ពុជា ក្នុងការដាក់បញ្ចូលប្រាសាទព្រះវិហារជាបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ។

នៅថ្ងៃទី២៩ ខែមិថុនា ពលរដ្ឋខ្មែរមួយចំនួនបានចោទប្រកាន់រាជរដ្ឋាភិបាលថា បានធើ្វឲ្យបាត់បង់សិទ្ធិអធិបតេយ្យរបស់ខ្លួនក្នុងដំណើរការចរចាជាមួយភាគីថៃ ដើម្បីដាក់ប្រាសាទព្រះវិហារនិងផ្ទៃដីបរិវេណជុំវិញប្រាសាទជាសម្បត្តិពិភពលោក។ សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រុមប្រឹក្សាឃ្លាំមើលកម្ពុជាបានអះអាងថា «រដ្ឋាភិបាលបានចាញ់កលថៃដោយបានកំណត់យកផ្ទៃដីបរិវេណជុំវិញប្រាសាទព្រះវិហារ ទំហំត្រឹមតែ ៣០ម៉ែត្រប៉ុណ្ណោះ»៕

បោះពុម្ព អ៊ីម៉េល

មតិ

បញ្ចូលមតិរបស់អ្នកដោយបំពេញទម្រង់ខាងក្រោមជាអក្សរសុទ្ធ។ មតិនឹងត្រូវសម្រេចដោយអ្នកសម្របសម្រួលនិងអាចចុះផ្សាយបានយោងតាមលក្ខខណ្ឌនៃការប្រើប្រាស់របស់វិទ្យុអាស៊ីសេរី។ មតិនឹងមិនអាចមើលឃើញភ្លាមៗទេ។ វិទ្យុអាស៊ីសេរីមិនទទួលខុសត្រូវចំពោះខ្លឹមសារនៃមតិដែលបានចុះផ្សាយឡើយ។

មើលមតិទាំងអស់.

ឧបករណ៍រឿង

	ស្តាប់សំឡេង
	ថតសំឡេង
	អ៊ីម៉េល
	ព្រឹត្តិបត្រព័ត៌មាន
	បោះពុម្ព
	ចែករំលែករឿងនេះ