មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល និងប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួននាខេត្តព្រះសីហនុ បង្ហាញការព្រួយបារម្ភជាថ្មីទៀត នៅគ្រាដែលឃើញការសាងសង់ផែថ្មសម្រាប់កប៉ាល់ ឬទូកទេសចរណ៍របស់ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប អភិវឌ្ឍន៍កោះរ៉ុង (Royal Group) បន្តសកម្មភាពនៅលើឆ្នេរអូរត្រេះ។ ពួកគេលើកឡើងថា សំណង់នេះបានបំផ្លាញបរិស្ថានឆ្នេរ និងប៉ះពាល់ដល់ភ្ញៀវទេសចរចូលទៅកម្សាន្តតំបន់នោះ។
មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល ចាត់ទុកសកម្មភាពសង់ផែកប៉ាល់របស់ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ នៅលើឆ្នេរអូរត្រេះ ថាបានផ្គើនទៅនឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់ប្រមុខដឹកនាំរាជរដ្ឋាភិបាល ស្តីអំពីការដកហូតឆ្នេរដាក់ជាសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋ សម្រាប់បម្រើដល់វិស័យទេសចរណ៍។
ក្តីព្រួយបារម្ភរបស់មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល ប្រជាពលរដ្ឋ ជាពិសេសភ្ញៀវទេសចរដូច្នេះ កើតឡើងនៅគ្រាពួកគេសង្កេតឃើញក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប បានបណ្ដុះបង្គោលថ្មចេញពីតំបន់ឆ្នេរអូរត្រេះ ចូលទៅក្នុងទឹកសមុទ្រជាច្រើនបង្គោល មិនខ្វល់ទៅនឹងសេចក្តីសម្រេចរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល។
មន្ត្រីសម្របសម្រួលនៃអង្គការលីកាដូ (LICADHO) ខេត្តព្រះសីហនុ លោក ប៊ួន ណារិទ្ធិ ដែលបានចុះពិនិត្យផ្ទាល់ដល់តំបន់ឆ្នេរអូរត្រេះ ដែលក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប អភិវឌ្ឍន៍កោះរ៉ុង កំពុងសង់ផែកប៉ាល់ នៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី១៦ ខែមករា បានស្នើដល់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងអភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ លោក យន្ត មីន ជួយទប់ស្កាត់សំណង់នេះឲ្យបានឆាប់។ លោកថា ទីតាំងការដ្ឋាននេះស្ថិតក្នុងភូមិ៦ សង្កាត់៤ ក្រុងព្រះសីហនុ។
បញ្ហានេះ លោក ប៊ួន ណារិទ្ធិ មន្ត្រីអង្គការលីកាដូ មានចម្ងល់ថា ហេតុអ្វីបានជាក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប របស់អ្នកឧកញ៉ា គិត ម៉េង ហ៊ានសង់កំពង់ផែកប៉ាល់របស់ខ្លួននៅលើឆ្នេរអូរត្រេះ ដែលមានខ្សាច់សក្បុស ហើយភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ និយមចូលទៅកម្សាន្តនេះ? មន្ត្រីសិទ្ធិមនុស្សរូបនេះ បានអំពាវនាវដល់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងលោក ស ខេង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ជួយទប់ស្កាត់ការដ្ឋានសំណង់ផែកប៉ាល់របស់ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ដែលកំពុងបំផ្លាញដល់បរិស្ថានឆ្នេរអូរត្រេះ ឲ្យបានទាន់ពេលវេលា៖ «លោកឧកញ៉ា គិត ម៉េង ប្រធានក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ហាក់កំពុងរំលោភយកដីឆ្នេរអូរត្រេះ ហើយសាងសង់ផែទូកទេសចរណ៍ផ្គើនទៅនឹងសេចក្តីប្រកាសរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ក្រសួងទេសចរណ៍ និងក្រសួងមហាផ្ទៃ ដែលជំរុញឲ្យអភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ ដកហូតយកដីឆ្នេររបស់អ្នកមានអំណាច ដែលរំលោភយកដីឆ្នេរកន្លងមក ដាក់ជាសម្បត្តិសាធារណៈរបស់រដ្ឋវិញ»។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះ ភ្ញៀវទេសចរ និងប្រជាពលរដ្ឋមួយចំនួនដែលបានចូលទៅកម្សាន្តតាមឆ្នេរអូរត្រេះ នៅថ្ងៃសៅរ៍ ទី១៦ ខែមករា ក៏បានបង្ហាញអារម្មណ៍ហួសចិត្ត កាលបើឃើញបង្គោលថ្មរាប់សិបដើម ត្រូវបានក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប បណ្ដុះចូលទៅក្នុងទឹកសមុទ្រនាឆ្នេរអូរត្រេះ ដែលមានខ្សាច់សក្បុស និងមានទឹកថ្លាឆ្លុះ ហើយគ្មានអាជ្ញាធរទប់ស្កាត់។
គ្រូបង្រៀនម្នាក់ដែលស្នើមិនបង្ហាញអត្តសញ្ញាណ បានសំណូមពរដល់អភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ និងមន្ត្រីតាមមន្ទីរស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធនានាក្នុងខេត្តនេះ មុននឹងអនុញ្ញាតច្បាប់ដល់បុគ្គល ឬក្រុមហ៊ុនសាងសង់សំណង់អ្វីមួយនៅតាមឆ្នេរ ឬបឹងធម្មជាតិ ជាដើម ត្រូវចុះពិនិត្យជាក់ស្តែងពីផលប៉ះពាល់ជាមុន។ ជាងនេះទៀត ត្រូវជៀសឲ្យផុតពីសំណូកពុករលួយ នាំឲ្យហិនហោចដល់ទ្រព្យសម្បត្តិជាតិដែលការពារដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។
មន្ត្រីរាជការ និងពលរដ្ឋច្រើនទៀតដែលឈឺឆ្អាលលើបញ្ហាករណីបំផ្លាញបរិស្ថានឆ្នេរអូរត្រេះ នេះ បានស្នើឲ្យ លោក យន្ត មីន អភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ ស្នើសុំគោលការណ៍ពីប្រមុខដឹកនាំ ដើម្បីទប់ស្កាត់សកម្មភាពសង់ផែទូក ឬផែកប៉ាល់របស់ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប លោក គិត ម៉េង ជាបន្ទាន់។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះដែរ លោក កែម ឡី អ្នកស្រាវជ្រាវការអភិវឌ្ឍសង្គម និងជាអ្នកវិភាគឯករាជ្យ មានប្រសាសន៍ថា សកម្មភាពសង់ផែកប៉ាល់ ឬផែទូករបស់ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ពិតជាបានសង់រំលោភ និងប៉ះពាល់ដល់ឆ្នេរអូរត្រេះ ពិតមែន។ អ្នកវិភាគរូបនេះ បានទទូចដល់រាជរដ្ឋាភិបាល ត្រូវពិនិត្យទៅលើសកម្មភាពរបស់ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ដែលកំពុងសង់កំពង់ផែ និងអភិវឌ្ឍនៅលើកោះរ៉ុង បាននាំឲ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានឆ្នេរធ្ងន់ធ្ងរ៖ «ខ្ញុំមើលទៅសកម្មភាពរបស់ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប មើលទៅមិនមែនខុសត្រូវត្រឹមតែច្បាប់ការពារបេតិកភណ្ឌជាតិនោះទេ ប៉ុន្តែវាខុសទៅនឹងគោលការណ៍របស់រដ្ឋាភិបាល ឲ្យចាកចេញពីឆ្នេរនីមួយៗចំនួន ៥០ម៉ែត្រថែមទៀត។ ហើយសកម្មភាពឈូសឆាយរបស់ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប គឺឈូសបំផ្លាញឆ្នេរតែម្តង»។
អ្នកវិភាគមិនសំចៃមាត់រូបនេះ សង្កេតឃើញថា បទបញ្ជារបស់លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងសេចក្តីសម្រេចផ្សេងៗរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល អាជ្ញាធរថ្នាក់ក្រោមជាតិ មិនទាន់អនុវត្តឲ្យមានប្រសិទ្ធភាពទេ។
ត្រង់ចំណុចនេះ លោក កែម ឡី សង្កេតឃើញថា អាជ្ញាធរស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធខេត្តព្រះសីហនុ អតីតអភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ លោក ឈិត សុខុន ដែលចូលនិវត្តន៍ និងមន្ទីរសាធារណការ ជាដើម មិនគួរលើកដៃស៊ីញេអនុញ្ញាតច្បាប់សាងសង់ផែកប៉ាល់ឲ្យក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប សង់ផែនៅលើតំបន់ឆ្នេរអូរត្រេះ ដែលភ្ញៀវជាតិ និងអន្តរជាតិ និយមចូលទៅកម្សាន្ត និងចុះងូតទឹកសមុទ្រដ៏ពេញនិយមមួយនេះទេ៖ «ឆ្នេរ គឺជាតំបន់សាធារណៈរបស់រដ្ឋ មិនមែនអាចទៅឲ្យឯកជនបានទេ គឺលើកលែងតែដីឆ្ងាយពីឆ្នេរ។ ខ្ញុំគិតថា រដ្ឋាភិបាលមិនអនុញ្ញាតឲ្យជនណាម្នាក់ប្រព្រឹត្តនូវកំហុសឆ្គង ដែលមិនស្របតាមច្បាប់ឆ្នេរ គឺមិនគួរអនុញ្ញាតឲ្យក្រុមហ៊ុនធំៗ ដែលភាគច្រើនធ្វើនំអត់ម្សៅ និងរំលោភលើឆ្នេរនោះទេ។ យើងមើលឃើញថា ទាំងឆ្នេរអូរត្រេះ និងឆ្នេរកោះតូចជាដើម គឺការសាងសង់ផែទូកដឹកភ្ញៀវទេសចរ គឺបានសង់រំលោភទៅលើដីឆ្នេរ និងចូលជ្រៅទៅក្នុងទឹកសមុទ្រ»។
យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ លោក ប៊ួន ណារិទ្ធិ មន្ត្រីសម្របសម្រួលនៃអង្គការលីកាដូ បានសំណូមពរឲ្យ លោក យន្ត មីន អភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ ត្រូវពិចារណារកទីតាំងផ្សេងពីឆ្នេរអូរត្រេះ សម្រាប់ផ្តល់ជូនក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ដើម្បីសង់កំពង់ផែទូកទេសចរណ៍ជំនួសវិញ ដើម្បីកុំឲ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថានឆ្នេរអូរត្រេះ និងភ្ញៀវទេសចរចូលទៅកម្សាន្តតំបន់នោះ ហើយបញ្ហានេះ គួរតែអភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ លោក យន្ត មីន ដែលបន្តវេនមកដឹកនាំខេត្តនេះ ត្រូវលុបចោលច្បាប់សាងសង់ផែកប៉ាល់របស់ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ចេញពីតំបន់ឆ្នេរអូរត្រេះ ជាបន្ទាន់។
លោក ប៊ួន ណារិទ្ធិ៖ «ខ្ញុំមើលឃើញចំណុចនេះ ហាក់មិនយុត្តិធម៌សម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ ដែលក្រុមហ៊ុនមានសិទ្ធិសាងសង់ផែធ្វើជាកម្មសិទ្ធិឯកជន ប៉ុន្តែប្រជាពលរដ្ឋត្រូវអាជ្ញាធរមកហាមឃាត់គ្រប់បែបយ៉ាង។ ស្នើសុំឲ្យសម្ដេចនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងរដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងទេសចរណ៍ ឬក្រសួងមហាផ្ទៃ ជាដើម ត្រូវពិនិត្យមើលសកម្មភាពក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ឲ្យបានច្បាស់។ ហេតុអ្វីបានជាក្រុមហ៊ុននេះរំលោភយកឆ្នេរបាន ហើយមកហាមឃាត់ពលរដ្ឋមិនឲ្យលក់ដូរ? ទង្វើនេះជាគំរូដ៏អាក្រក់សម្រាប់ប្រជាជននៅទូទាំងប្រទេស ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងឲ្យឃើញថា អ្នកមានអំណាចនៅតែមានសិទ្ធិអំណាចរំលោភយកដីសាធារណៈរបស់រដ្ឋបាន ប៉ុន្តែពលរដ្ឋមិនអាចធ្វើទៅបាន»។
ទាក់ទិនបញ្ហានេះ លោក យន្ត មីន អភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ មានប្រសាសន៍ប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី ថា រូបលោកប្រឆាំងដាច់ខាតមិនឲ្យមានបុគ្គល ឬក្រុមហ៊ុនណាមួយ មកបំផ្លាញបរិស្ថានតំបន់ឆ្នេរសមុទ្រក្នុងអាណត្តិដឹកនាំរបស់លោកទេ។ លោកបន្តថា ករណីសំណង់ផែកប៉ាល់របស់ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប នេះ រូបលោកធ្លាប់បានបញ្ជាឲ្យអាជ្ញាធរខេត្ត ផ្អាកមិនឲ្យក្រុមហ៊ុននេះសង់ផែទូកទេសចរណ៍មានទីតាំងនៅភូមិ៦ សង្កាត់៤ ចំកណ្ដាលឆ្នេរអូរត្រេះ ដែលមានខ្សាច់សក្បុសនេះម្តងរួចហើយ។ លោកបញ្ជាក់ថា កន្លងមកនេះ អាជ្ញាធរខេត្តព្រះសីហនុ បានតម្រូវឲ្យក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ត្រូវស្វែងរកទីតាំងថ្មី ដើម្បីសង់ផែទូកដឹកអ្នកដំណើររបស់ខ្លួន ជំនួសទីតាំងនៅឆ្នេរអូរត្រេះ។
បញ្ហាដែលឈានដល់អាចសង់ផែកប៉ាល់ ឬទូកដឹកភ្ញៀវទេសចរចំកណ្ដាលឆ្នេរអូរត្រេះ នេះ កាលពីថ្ងៃទី២៦ ខែមករា ឆ្នាំ២០១៥ ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប បានសរសេរលិខិតផ្ញើជូន លោក ឈិត សុខុន អតីតអភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ តាមរយៈ លោក ណុប ហេង ប្រធានមន្ទីរសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ខេត្តព្រះសីហនុ យោងតាមលិខិតរបស់ទីស្ដីការគណៈរដ្ឋមន្ត្រី បានស្នើសុំសាងសង់ផែទូកទេសចរណ៍មួយកន្លែងមានទីតាំងនៅភូមិ៦ សង្កាត់៤ ដើម្បីបម្រើសេវាដឹកជញ្ជូនភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ ទៅមកកោះរ៉ុង និងដឹកជញ្ជូនសម្ភារៈបម្រើឲ្យការអភិវឌ្ឍកោះរ៉ុង។ សំណើរបស់ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប ដែលមានទីស្នាក់ការធំនៅរាជធានីភ្នំពេញ បានទៅដល់ដៃ លោក ណុប ហេង ប្រធានមន្ទីរសាធារណការ ខេត្តព្រះសីហនុ ចុះហត្ថលេខាឯកភាពនៅថ្ងៃទី២ ខែកុម្ភៈ និងបញ្ជូនបន្តទៅដល់ដៃ លោក ឈិត សុខុន អតីតអភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ ក៏បានចុះហត្ថលេខាអនុញ្ញាតច្បាប់សាងសង់ជូនក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប នៅថ្ងៃទី១៧ ខែមីនា ឆ្នាំ២០១៥ មុនពេលរូបលោកត្រូវគ្រប់អាយុចូលនិវត្តន៍។
យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ លោក យន្ត មីន អភិបាលខេត្តព្រះសីហនុ សង្កត់ធ្ងន់ថា នឹងមិនអនុញ្ញាតឲ្យមានសំណង់រឹងមាំសង់នៅតាមឆ្នេរ ឬបឹងធម្មជាតិ នាំឲ្យប៉ះពាល់ដល់បរិស្ថាន ប៉ះពាល់ដល់សោភ័ណភាពឆ្នេរ ជាពិសេសធ្វើឲ្យប៉ះពាល់ដល់ភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ ដែលចូលមកកម្សាន្តខេត្តព្រះសីហនុ កើតឡើងទៀតទេ។ ជាងនេះ លោកស្នើដល់អាជ្ញាធរស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ និងវិស័យឯកជន ចូលរួមសហការការពារបរិស្ថានឆ្នេរឲ្យមានអនាម័យ និងមានសោភ័ណភាពសម្រាប់បម្រើឲ្យវិស័យទេសចរណ៍ ដើម្បីទាក់ទាញកំណើនភ្ញៀវទេសចរឲ្យបានច្រើនថែមទៀត។
យ៉ាងណាក៏ដោយចុះ មន្ត្រីសង្គមស៊ីវិល និងប្រជាពលរដ្ឋ ពិសេសភ្ញៀវទេសចរជាតិ និងអន្តរជាតិ នឹងតាមដានចំណាត់ការរបស់រាជរដ្ឋាភិបាល ពិសេសលោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី ហ៊ុន សែន និងលោក ស ខេង រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងមហាផ្ទៃ ថាអាចទប់ស្កាត់សកម្មភាពសាងសង់ផែថ្មទូកទេសចរណ៍ក្រុមហ៊ុន រ៉ូយ៉ាល់ គ្រុប របស់ លោក គិត ម៉េង នាឆ្នេរអូរត្រេះ នោះ មានប្រសិទ្ធភាពដែរ ឬក៏យ៉ាងណា?៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។