អ្នកជំនាញកសិកម្ម និងបរិស្ថាន ណែនាំឲ្យពលរដ្ឋចូលរួមបង្កើនអនាម័យ ដោយបង្កើនការប្រើប្រាស់ឡជីវឧស្ម័ន ព្រោះឡជីវឧស្ម័នមានប្រយោជន៍ជាច្រើន និងជួយសន្សំសំចៃថវិកាគ្រួសារទៀតផង។
មន្ត្រីសម្របសម្រួលគម្រោងឡជីវឧស្ម័ននៃអង្គការសេដាក (CEDAC) លោក ឃិន ដារ៉ាវុធ ឲ្យដឹងថា ការប្រើប្រាស់ឡជីវឧស្ម័ន អាចជួយឲ្យកសិករទទួលបាននូវផលប្រយោជន៍ជាច្រើន គឺជួយសម្អាតបរិវេណលំនៅឋានឲ្យមានអនាម័យ រស់នៅមានសុខភាពល្អ និងបំប្លែងលាមកសត្វចិញ្ចឹមទៅជាសារធាតុមានប្រយោជន៍ទៀតផង។
លោកបន្តថា ដើម្បីរួមចំណែកក្នុងការថែរក្សាបរិស្ថាន និងសុខភាព កសិករគួរប្រមូលលាមកសត្វទុកក្នុងឡជីវឧស្ម័ន។ ឡជីវឧស្ម័ន វាជាឧបករណ៍បំប្លែងលាមកក្លាយជាហ្គាស៍ សម្រាប់ចម្អិនអាហារ និងក្លាយជាថាមពលសម្រាប់បំភ្លឺ។ លោកអះអាងថា អ្នកមានឡជីវឧស្ម័នចំណេញ ព្រោះមិនទិញឧស មិនទិញអគ្គិសនី ហើយបរិស្ថាននៅជុំវិញគេហដ្ឋាន គឺស្អាត។
លោក ឃិន ដារ៉ាវុធ បន្តថា បច្ចុប្បន្នមានពលរដ្ឋ ១២ខេត្ត កំពុងតែបង្កើនការប្រើប្រាស់ឡជីវឧស្ម័នចំនួន ២ម៉ឺន ២ពាន់ឡ ដែលកម្មវិធីជាតិឡជីវឧស្ម័នបានសង់ឲ្យរួចហើយចំនួន ៨ខេត្ត និងអង្គការសេដាក ចុះអប់រំកសិករចិញ្ចឹមសត្វ ៤ខេត្ត ឲ្យសង់ឡបានចំនួន ៦.៩២២ឡថែមទៀត។ លោកថា កសិករដែលសង់ឡជីវឧស្ម័ននោះ យកកាកហូរចេញពីឡទៅធ្វើជាជីកំប៉ុសដាំដំណាំ៖ «ហើយមួយទៀត រឿងបរិស្ថាន ព្រោះបើយើងមានឡជីវឧស្ម័ន គឺយើងកាត់បន្ថយ ការកាប់ព្រៃឈើ អ៊ីចឹងបើសិនជាយើងបន្ថយការកាប់ព្រៃឈើ នាំឲ្យបរិស្ថានយើងល្អ តាមរយៈការស្រូបយកនូវឧស្ម័នកាបូនិករបស់ព្រៃឈើហ្នឹង អ៊ីចឹងវាជួយកាត់បន្ថយទាក់ទងនឹងឧស្ម័នកាបូនិក ឬឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ហ្នឹង»។
លោកបន្តថា អ្នកប្រើប្រាស់ឡជីវឧស្ម័នទទួលបានផលប្រយោជន៍សំខាន់៤ គឺទី១ សេដ្ឋកិច្ចគ្រួសារមិនចំណាយលុយលើឧស លើភ្លើងអគ្គិសនី។ ទី២ ប្រយោជន៍ដល់សង្គម គឺម្ចាស់ឡមានពេលអាចចូលរួមប្រជុំក្នុងឃុំសង្កាត់ ឬជួយធ្វើការផ្សេងៗក្នុងមូលដ្ឋាន។ ទី៣ ប្រយោជន៍ដល់បរិស្ថាន គឺបន្ថយការកាប់ព្រៃឈើ ហើយទុកឲ្យដើមឈើស្រូបយកកាបូន ឬឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ហៅថាឧស្ម័នកាបូនិកពីបរិយាកាស និងទី៤ ប្រយោជន៍លើសុខភាព គឺលាមកសត្វត្រូវបានប្រមូលទុកដាក់ក្នុងឡ។ បន្ថែមលើនោះ ផ្ទៃដីកសិកម្មនឹងបន្ថយសារធាតុគីមី។
លោក ឃិន ដារ៉ាវុធ៖ «ក៏ប៉ុន្តែរឿងបរិស្ថានមួយទៀតដែរ គឺនៅពេលដែលយើងមានឡ គឺកសិករគាត់ឈប់ទិញជីគីមី ឬកាត់បន្ថយ ឬអាចឈានទៅឈប់ទិញជីគីមី ដើម្បីយកមកប្រើប្រាស់លើដីកសិកម្មរបស់គាត់ តាមរយៈគាត់ប្រើប្រាស់កាកសំណល់ឡជីវឧស្ម័ន ដែលគាត់ទទួលបាន ដូចបញ្ជាក់អ៊ីចឹង ថានៅក្នុងឡមួយ បើសិនជាគាត់ធម្មតាគាត់គ្មានឡ គាត់ប្រមូលលាមកគោ ឬក៏ជីធម្មជាតិ និងបានតែជុំវិញ ២ ទៅ ៤តោនទេ តែបើសិនជាគាត់មានឡ គាត់ជាងប្រមូលរហូតដល់លើសពី ១៥តោនក្នុង១ឆ្នាំ។ អ៊ីចឹង បើសិនជាច្រើននៅក្នុងកម្រិតហ្នឹង គឺធ្វើឲ្យពី ១ឆ្នាំទៅ ១ឆ្នាំ ដីស្រែរបស់គាត់កាន់តែល្អឡើងៗ។ អ៊ីចឹង ទាក់ទងនឹងរឿងការទិញជីគីមី ក៏វាត្រូវតែកាត់បន្ថយផងដែរ។ ហើយមួយទៀត ទាក់ទងរឿងសុខភាព យើងដឹងហើយ កាលណាគាត់មានឡ គឺគាត់អត់ប្រឈមនឹងផ្សែងពុលទេ ហើយផ្ទះបាយគាត់ស្អាត។ ចំពោះការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ឡជីវឧស្ម័នជួយបានច្រើន ពេលដែលយើងមានឡ គឺយើងបានប្រមូលនូវឧស្ម័នកាបូនិកដែលជាឧស្ម័នពុល ឧស្ម័នសម្រាប់ធ្វើឲ្យខូច និងកើនឡើងនូវឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ហ្នឹង។ អ៊ីចឹងយកទៅដុតចោលទី១ ហើយទី២ នៅពេលដែលគាត់មានឡជីវឧស្ម័ន គឺចូលរួមចំណែកក្នុងការកាត់បន្ថយការកាប់ព្រៃឈើ។ បើគាត់មានឡ គាត់លែងកាប់ឧស កាប់អី ដុតហើយ បើអ៊ីចឹង គាត់មានតែដុតនៅឡជីវឧស្ម័នហ្នឹង នាំឲ្យព្រៃឈើស្រស់បំព្រងឡើងវិញ ព្រៃឈើជារុក្ខជាតិដ៏សំខាន់សម្រាប់ស្រូបយកនូវឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ និងឧស្ម័នកាបូនិក ដើម្បីទប់ស្កាត់ទាក់ទងនឹងឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ហ្នឹងនេះ គឺជាកត្តាសំខាន់បំផុតទាក់ទងនឹងឡជីវឧស្ម័ន»។
ម្ចាស់ឡជីវឧស្ម័ននៅខេត្តកំពត លោក អ៊ួន សុផល អះអាងថា ក្រោយពីគាត់សង់ឡជីវឧស្ម័នមក ប្រាក់ចំណាយទៅលើការទិញជីគីមី និងថ្នាំពុលកសិកម្មសម្រាប់ការដាំដំណាំកសិកម្ម គឺគ្មាន ហើយដីដាំដុះចេះតែល្អឡើង នាំឲ្យទិន្នផលដំណាំកើនផលពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ ដោយសារការប្រើកាកសំណល់លាមកសត្វ ដែលហូរចេញពីឡជីវឧស្ម័នក្រោយការបំប្លែងជាហ្គាស៍សម្រាប់ចម្អិនអាហារ និងបំភ្លឺនៅពេលយប់រួចមក។ លោកអះអាងទៀតថា ប្រាក់សន្សំពីការមិនទិញជីគីមី និងថ្នាំពុលកសិកម្មនេះ គាត់យកទៅជួលគេជីកស្រះ និងទិញលូធំៗ ដើម្បីស្តុកទឹកសម្រាប់បង្កើនការដាំដុះ ទោះបីឆ្នាំ២០១៤ នៅក្នុងខេត្តកំពត ទឹកភ្លៀងធ្លាក់មិនបានច្រើន ក៏ទឹកដែលគាត់ស្តុកទុកអាចធ្វើឲ្យស្រូវ និងដំណាំចម្ការមិនខ្វះទឹកដែរ។
លោក អ៊ួន សុផល៖ «ការសន្សំជី ក៏វាជាការជួយដល់ការបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុដែរ ដើម្បីឲ្យវាជួយដល់ជីជាតិដី កាលណាយើងសន្សំជីបានទៅ យើងយកជីហ្នឹងប្រើប្រាស់លើដីនៅពេលហ្នឹង គឺធ្វើឲ្យដីយើងវាមានជីជាតិល្អ មានរក្សានូវសំណើម យើងដាំដំណាំផ្សេងៗ គឺវាធន់នឹងកម្ដៅ ដោយមិនបាច់ប្រើប្រាស់ទឹកច្រើន តែបើសិនជាយើងមិនប្រើប្រាស់ជីធម្មជាតិទេ យើងប្រើប្រាស់ជីគីមី គឺធ្វើឲ្យដីហ្នឹងវាឆាប់ស្ងួត អ៊ីចឹងគឺយើងត្រូវការទឹកច្រើន។ នេះក៏ជាការជួយក្នុងការសន្សំទឹកមួយដែរ ហើយធ្វើឲ្យទិន្នផលក៏បានកើនឡើងតាមរយៈហ្នឹងដែរ ធ្វើឲ្យសុខភាពយើងក៏ល្អ ដោយសារហូបផលិតផលល្អ អ៊ីចឹងក៏យើងមិនសូវចំណាយលុយ ដើម្បីយកទៅព្យាបាល។ អ៊ីចឹងគឺធ្វើឲ្យយើងសល់លុយចំណែកព្យាបាលមួយចំណែក យើងបានយកលុយទៅសន្សំទុកដើម្បីមានទុនវិនិយោគនៅពេលក្រោយ»។
ចំណែកបណ្ដាញកសិករ និងធម្មជាតិ ខេត្តតាកែវ លោក កុយ សំបូរ រស់នៅភូមិពោធិព្រះសង្ឃ ឃុំតាភេម ស្រុកត្រាំកក់ ខេត្តតាកែវ ឲ្យដឹងថា ពីមុនគាត់សន្សំលាមកសត្វយកទៅដាក់ស្រែប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែក្រោយពីគាត់សង់ឡជីវឧស្ម័ន ភូមិឋានគាត់ស្អាត ព្រោះលាមកសត្វ គោ ជ្រូក មាន់ ទា របស់គាត់កើបដាក់ទៅក្នុងឡ ដើម្បីឲ្យបានហ្គាស៍ច្រើនសម្រាប់ចម្អិនម្ហូប ដាំទឹក និងមានភ្លើងបំភ្លឺនៅពេលយប់។ លោកអះអាងថា ក្រោយពីមានឡជីវឧស្ម័ន គឺគាត់មានថាមពលអគ្គិសនីអាចប្រើប្រាស់កុំព្យូទ័រទៀតផង៖ «ដូចថាឥឡូវសម័យគេប្រើកុំព្យូទ័រអ៊ីចឹង កូនខ្ញុំ ២នាក់ ខ្ញុំទិញឲ្យវាម្នាក់មួយគ្រឿងៗ ឆ្នាំក្រោយខ្ញុំទិញមួយគ្រឿងទៀតឲ្យវាមានគ្រប់គ្នា»។
មន្ត្រីផ្សព្វផ្សាយ និងទីផ្សាររបស់កម្មវិធីឡជីវឧស្ម័នជាតិ ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ លោក ម៉ាន់ នភា ឲ្យដឹងកន្លងទៅថា តម្លៃសង់ឡជីវឧស្ម័នអាស្រ័យលើទំហំឡ និងចំនួនសត្វចិញ្ចឹមតាមគ្រួសារនីមួយៗ ដែលអាចមានលាមកសត្វសម្រាប់ដាក់ចូលឡនោះ។ លោកថា ទំហំឡមាន ៥ប្រភេទ គឺឡតូចបំផុត មានចំណុះ ៤ម៉ែត្រគូប ហើយឡធំបំផុត គឺចំណុះ ១៥ម៉ែត្រគូប។ ចំពោះតម្លៃសង់ឡជីវឧស្ម័នទំហំ ៤ម៉ែត្រគូបថ្លៃ ៥៥០ដុល្លារ ឡទំហំ ៦ម៉ែត្រគូបតម្លៃ ៦២០ដុល្លារ ឡទំហំ ៨ម៉ែត្រគូបតម្លៃជាង ៧២០ដុល្លារ ឡ ១០ម៉ែត្រគូបតម្លៃ ៨០០ដុល្លារ និងឡទំហំ ១៥ម៉ែត្រគូបតម្លៃ ១.១០០ដុល្លារ។ លោកថា តម្លៃទាំងអស់នេះឡើង ឬចុះ អាស្រ័យលើឈ្នួលពលកម្ម និងសម្ភារៈដែរ ប៉ុន្តែកម្មវិធីឡជីវឧស្ម័នជាតិជួយឧបត្ថម្ភចំនួនតែ ១៥០ដុល្លារ ចំពោះការសង់ឡមួយគ្រឿង។
កម្មវិធីឡជីវឧស្ម័នជាតិរបស់ក្រសួងកសិកម្ម រុក្ខាប្រមាញ់ និងនេសាទ ប្រកាសផ្តល់រង្វាន់ទឹកប្រាក់ ១៥០ដុល្លារ ឆ្នាំងដាំបាយមួយ អាវយឺតមួយ និងប័ណ្ណធានាជួសជុលឡរយៈពេល ២ឆ្នាំដល់គ្រួសារកសិករ ដែលជួយសាងសង់ឡជីវឧស្ម័នថ្មីឆ្នាំ២០១៤។
លោក ឃិន ដារ៉ាវុធ ឲ្យដឹងថា ការប្រកាសនេះបានធ្វើឡើងក្រោយពីកសិករជាច្រើន មិនចូលរួមសង់ឡបន្ថែម៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។