សិក្ខាសាលានោះកំពុងរៀបចំពិភាក្សាជាបន្ទាន់ដើម្បីស្វែងរកការដោះស្រាយទៅលើបញ្ហាប្រឈមមុខនានាចំពោះវិធានការគ្រប់គ្រងទឹកឱ្យស៊ាំទៅនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ ដើម្បីធានាចំពោះសន្តិសុខស្បៀងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។
ក្រុមអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងអ្នកជំនាញដែលកំពុងធ្វើការពាក់ព័ន្ធនឹងបរិស្ថានមួយចំនួននៅប្រទេសកម្ពុជា បានសំដែងការព្រួយបារម្ភទៅលើបញ្ហាសន្តិសុខស្បៀងយ៉ាងខ្លាំង ដោយសារតែប្រទេសនេះប្រឈមមុខនឹងគ្រោះធម្មជាតិជាញឹកញាប់ ដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។
ក្ដីបារម្ភនេះត្រូវបានគេលើកឡើងដោយសារតែគេមើលឃើញថា បច្ចុប្បន្នប្រជាពលរដ្ឋកម្ពុជា ប្រមាណ ៨០% គឺជាកសិករដែលពឹងផ្អែកទាំងស្រុងទៅលើប្រភពទឹកនិងធម្មជាតិ ដើម្បីទទួលបានស្បៀងអាហារសម្រាប់ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃ។
នាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការមិនមែនរដ្ឋាភិបាលស្ដីពីកម្ពុជា ដែលហៅកាត់ថា អិន.ជី.អូ ហ្វ័រ៉ុម (NGO Forum) គឺលោក ឈិត សំអាត។ លោកបានមានប្រសាសន៍កាលពីព្រឹកថ្ងៃច័ន្ទ ទី៩ ខែកញ្ញា បន្ទាប់ពីចូលរួមនៅក្នុងសិក្ខាសាលាថ្នាក់ជាតិ ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាប្រែប្រួលអាកាសធាតុថា បច្ចុប្បន្នប្រជាពលរដ្ឋខ្មែរប្រហែល ៨០% ដែលរស់នៅតាមជនបទ បានពឹងផ្អែកសន្តិសុខស្បៀងទៅលើការផលិតស្រូវ អង្ករ និងផលត្រីជាដើម។ ក៏ប៉ុន្តែមួយរយៈពេលកន្លងមកនេះ ការផលិតស្រូវគឺបានគំរាមកំហែងដោយសារទឹកជំនន់ និងភាពរាំងស្ងួតជាច្រើន។ ចំណែកឯផលត្រីក៏កំពុងមានការគំរាមកំហែង ដោយសារមនុស្សចេះតែកើនឡើង ព្រមទាំងការសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីនៅប្រទេសឡាវ និងប្រទេសមួយចំនួនទៀតនៅប៉ែកខាងលើទន្លេមេគង្គ ជាហេតុធ្វើឱ្យមានការព្រួយបារម្ភដល់សន្តិសុខស្បៀង។
លោក ឈិត សំអាត៖ «យើងឃើញថា បញ្ហាប្រែប្រួលអាកាសធាតុនេះ ក៏ជារឿងធំដែរ។ ឥឡូវយើងឃើញព្រៃឈើរបស់យើងក៏មានការធ្លាក់ចុះ ហើយខ្យល់ព្យុះ គ្រោះទឹកជំនន់ ភាពរាំងស្ងួតហ្នឹងតែងតែកើតឡើងញឹកញាប់ណាស់សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា។ កក្តាទាំងអស់ហ្នឹងគឺថា បានគំរាមកំហែងយ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសទៅលើបញ្ហាសន្តិសុខស្បៀងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង។ អ៊ីចឹងបញ្ហាសន្តិសុខស្បៀងនេះ គឺមានការព្រួយបារម្ភច្រើនណាស់»។
ក្រុមអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលមួយចំនួនកំពុងប្រឹងប្រែងពិភាក្សាគ្នារកដំណោះស្រាយចំពោះបញ្ហានានា ដែលប្រឈមមុខនេះដោយធ្វើយ៉ាងណាផ្ដោតការយកចិត្តទុកដាក់ទៅលើការជួយកសិករឱ្យមានសមត្ថភាពជំនាញក្នុងការផលិតស្បៀងទៅតាមការប្រែប្រួលនៃអាកាសធាតុនោះ។
អ្នកជំនាញខាងបរិស្ថានបានបង្ហាញថា ចាប់តាំងពីអំឡុងឆ្នាំ២០០០ រហូតមកបច្ចុប្បន្ន គេឃើញកម្ពុជា មានការប្រែប្រួលនៃអាកាសធាតុជាច្រើន ដូចជាភាពរាំងស្ងួតនៅក្នុងរដូវវស្សាបានកើនឡើង និងតំបន់មួយចំនួនទៀតដែលគេពុំធ្លាប់ឃើញមានទឹកជំនន់ ក៏ស្រាប់តែមានទឹកជន់ដោយសារមានភ្លៀងធ្លាក់ខុសប្រក្រតីជាដើម។
អ្នកគ្រប់គ្រងជាន់ខ្ពស់ផ្នែកបរិស្ថានរបស់អង្គការ ហេតហ្វៀល ខនស៊ុលថិន (Hatfield Consultants) លោក សុខែម ពេជ្រ បានមានប្រសាសន៍ថា ការប្រែប្រួលធាតុអាកាសគឺកើតចេញមកពីការដុតប្រេងរបស់រោងចក្រឧស្សាហកម្មរថយន្តដែលសាយភាយចេញពីប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។
មន្ត្រីដដែលបានចាត់ទុកប្រទេសកម្ពុជា ជាអ្នករួមចំណែកតិចតួចក្នុងការកែប្រែអាកាសធាតុ ក៏ប៉ុន្តែក៏ជាអ្នកទទួលរងគ្រោះធម្មជាតិ ដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុធ្ងន់ធ្ងរជាងគេ ដោយសារសមត្ថភាពក្នុងការប្រឈម បញ្ចៀស ហើយនិងការដោះស្រាយក្រោយពេលកើតហេតុនៅមានកម្រិត៖ «បញ្ហាសន្តិសុខស្បៀងអាចកើតឡើងមិនត្រឹមថា ក្រុមគ្រួសារគាត់ផលិតស្រូវមកដើម្បីចិញ្ចឹមក្រពះ ទី២ទៀត សេសសល់ដើម្បីលក់ ដើម្បីទិញអីមកផ្គត់ផ្គង់គ្រួសារ។ យើងគិតទៅមិនមែនតែបញ្ហាសន្តិសុខស្បៀងមួយមុខទេ គឺក៏ទាក់ទងនឹងបញ្ហាជីវភាពរស់នៅទូទៅរបស់គាត់ដែរ»។
ក្រុមអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលនិងអ្នកជំនាញ រួមនិងមន្ត្រីរដ្ឋាភិបាលកំពុងជួបប្រជុំគ្នាធ្វើសេចក្ដីព្រាងយុទ្ធសាស្ត្រមួយចំនួនទប់ទល់នឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅកម្ពុជា សម្រាប់ឆ្នាំ២០១៤-២០២៣ ព្រមទាំងរៀបចំផែនការយុទ្ធសាស្ត្រអំពីសន្តិសុខស្បៀងនិងអាហារូបករណ៍សម្រាប់ឆ្នាំ២០១៤-២០១៨ ដែរ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។