ពលរដ្ឋនៅស្រុកសណ្ដាន់ ខេត្តកំពង់ធំ កំពុងជួបប្រទះការខាតបង់ប្រាក់ និងកម្លាំងពលកម្មជាបន្តបន្ទាប់ ដោយសារការដាំដំណាំដំឡូងមីរបស់ពួកគាត់កន្លងមក មិនលូតលាស់ដូចឆ្នាំមុនៗ។ ដំឡូងរបស់ពួកគាត់ងាប់ជាហូរហែ ដោយសារអាកាសធាតុក្ដៅហួតហែង គ្មានភ្លៀងធ្លាក់ច្រើននៅដើមរដូវវស្សានេះ។
តើប្រជាពលរដ្ឋ និងអាជ្ញាធរ គប្បីមានវិធានការបែបណា ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហានេះ?
រដូវវស្សាឈានចូលដល់ជាយូរមកហើយ ប៉ុន្តែមេឃទើបតែមានភ្លៀងបន្តិចបន្តួចនាប៉ុន្មានថ្ងៃនេះ ហើយនៅតំបន់ខ្លះក្នុងប្រទេសកម្ពុជា នៅមិនទាន់មានភ្លៀងធ្លាក់នៅឡើយ។ បើទោះបីជាមានភ្លៀងធ្លាក់ខ្លះក៏ដោយ ប៉ុន្តែហាក់ដូចជាខកពេលសម្រាប់ប្រជាពលរដ្ឋជាកសិករនៅស្រុកសណ្ដាន់ ខេត្តកំពង់ធំ។
ពលរដ្ឋខ្លះបារម្ភថា ដំណាំដំឡូងមីដែលពួកគេដាំសាជាថ្មី នឹងជួបបញ្ហាមិនខាន ព្រោះពួកគាត់ដាំដំណាំនេះហួសរដូវទៅហើយ។ ចំណែកប្រជាកសិករខ្លះទៀត សម្រេចចិត្តលែងដាំដំឡូងមីបន្តទៀតនៅក្នុងឆ្នាំនេះ ព្រោះមិនមានដើមទុនសម្រាប់ចំណាយតទៅទៀត។
ប្រជាកសិករម្នាក់រស់នៅឃុំសណ្ដាន់ ស្រុកសណ្ដាន់ លោក ម៉ិង នី មានប្រសាសន៍ថា ជារៀងរាល់ឆ្នាំក្រោយពេលដាំដំឡូងមីរួចរាល់ គឺមានភ្លៀងធ្លាក់ ហើយដំណាំដំឡូងក៏ដុះលូតលាស់ជាប្រក្រតី ប៉ុន្តែឆ្នាំនេះមេឃរាំងរហូតក្នុងរដូវដាំដុះនេះ ធ្វើឲ្យដំឡូងងាប់ជាបន្តបន្ទាប់។ ប្រជាកសិករមានដីដាំដំឡូងមីមួយហិកតាររូបនេះបន្តថា ពលរដ្ឋខ្លះជម្នះចិត្តដាំឡើងវិញម្តងជាពីរដង តែដំឡូងនៅតែងាប់ ព្រោះតែភាពរាំងស្ងួត ហើយធ្វើឲ្យគាត់ចំណាយដើមទុនច្រើនខុសពីរាល់ឆ្នាំ។ ងាកទៅសង្ឃឹមលើដំណាំស្រូវវិញ ប្រជាកសិករដដែលហាក់គ្មានសង្ឃឹមឡើយ ព្រោះរាល់ឆ្នាំខែនេះ ស្រូវសន្ទូង ឬស្រូវពង្រោះ គឺដុះលូតលាស់ស្ទើរតែបែកគុម្ព ប៉ុន្តែឆ្នាំនេះវិញជិតពាក់កណ្ដាលរដូវវស្សាទៅហើយ កសិករទើបតែចាប់ផ្ដើមសាបព្រោះ៖ «ដាំម៉ាសាបរាជ័យ ៦០ភាគរយ ខ្ញុំអត់សូវសង្ឃឹមថារដូវធ្វើស្រែបានបង្កបង្កើនផលស្រូវទេណា! អត់សង្ឃឹមមួយរយភាគរយទេលោកគ្រូ»។
ជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដំណាំដំឡូងមីរបស់កសិករចាប់ផ្តើមដាំពីខែមេសា ឬ ឧសភា ហើយអាចទទួលផលនៅអំឡុងខែវិច្ឆិកា ឬខែធ្នូ ឬអាចខែមករា ជាដើម គឺអាស្រ័យលើប្រភេទពូជដំឡូងស្រាល ឬធ្ងន់។ កសិករដដែលថា ដំឡូងមិនទាន់ដុះផង លោកត្រូវចំណាយប្រាក់ប្រមាណ ៥០ម៉ឺនរៀល សម្រាប់ដីជិត ១ហិកតារ។
ប្រជាកសិករម្នាក់ទៀតនៅឃុំមានរិទ្ធិ លោក សេក សឿង ឲ្យដែរថា លោកមានដីដាំដំឡូងមី ២ហិកតារ ដែលបានដាំបីដងតាំងពីក្រោយចូលឆ្នាំខ្មែរមក ប៉ុន្តែងាប់រហូត។ ចុងក្រោយលោកសម្រេចទុកដីទំនេរចោលតែម្តង ព្រោះបើដាំទៀត គឺវាហួសពេលទៅហើយ ម្យ៉ាងមិនមានដើមទុនសម្រាប់ដាំដំឡូងបន្តទៀតផង។ លោកបន្តថា កូនចៅត្រូវនាំគ្នាទៅស៊ីឈ្នួលអ្នកមានចម្ការនៅក្នុងភូមិ ឬក្រុមហ៊ុន ដើម្បីបានចំណូលខ្លះគ្រាន់ឧបត្ថម្ភគ្រួសារ ព្រោះមិនមានអ្វីសំអាងឡើយ។ ជាងនេះទៀត អ្នកភូមិនៅឃុំមានរិទ្ធិ កាលពីមុនគ្រាន់រកចំណូលពីដើមច្បោះជ័រ ឬអនុផលពីព្រៃឈើ ដូចជារកវល្លិ ជ័រ ផ្ដៅ នៅក្នុងតំបន់ព្រៃឡង់ ក៏ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្ន រកមិនបានដូចគ្រាមុនទៀតទេ ព្រោះដើមច្បោះជ័រក៏អស់ ហើយអនុផលធម្មជាតិក៏រកមិនបានទៀត៖ «ដល់ខែនេះមិនដឹងរកអីបាន វាអត់មានប្រាក់ចំណូល។ យើងរកស៊ីឈ្នួលគេមួយថ្ងៃ ២ម៉ឺនយករកមិនបានផង។ ដោះស្រាយតែអំបិលប្រហុកអត់នឹងបានផង បានអីទៅទិញដំឡូងគេ»។
លោកបារម្ភថា គ្រួសារលោក រួមនឹងអ្នកភូមិផ្សេងទៀត អាចប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាជីវភាពប្រចាំថ្ងៃមិនខាននៅពេលខាងមុខ ពិសេសបញ្ហាស្បៀងអាហារតែម្ដង។
ប្រជាពលរដ្ឋនៅស្រុកសណ្ដាន់ ខេត្តកំពង់ធំ មានប្រមាណជាង ៥ម៉ឺននាក់ ហើយភាគច្រើនលើសលប់នៃប្រជាពលរដ្ឋទាំងនោះជាកសិករ ធ្វើស្រែ និងចម្ការ។
អភិបាលស្រុកសណ្ដាន់ លោក អ៊ុន បុត្ត មានប្រសាសន៍ថា បញ្ហារាំងស្ងួតកន្លងមកធ្វើឲ្យប្រជាកសិករអាចប្រឈមបញ្ហាផ្សេងៗទៅថ្ងៃមុខជាមិនខាន ព្រោះដំណាំរបស់ពួកគាត់តែងរងការបំផ្លិចបំផ្លាញពីគ្រោះធម្មជាតិ៖ «ដាំបីដងហើយខូច អ្នកខ្លះដាំដុះហើយ ចំពេលរាំងមួយខែមុននេះ ក៏ងាប់វិញអស់។ អាហ្នឹងសម្រាប់អ្នកដាំដំឡូង ចំណែកអ្នកដាំសណ្ដែកបាយ សណ្ដែកសៀងហ្នឹង គាត់ដាំបានហើយ ចំពេលរាំងធ្វើឲ្យគ្រាប់សណ្ដែកស្ទាបទៅស្កកៗ»។
លោកបន្ថែមថា អាជ្ញាធរមិនអាចជួយដោះស្រាយបញ្ហារបស់ពលរដ្ឋបាន ព្រោះវាជាគ្រោះធម្មជាតិ ប៉ុន្តែលោកថា បញ្ហាកើតឡើងទាំងឡាយ អាជ្ញាធរក៏បានបញ្ជូនរបាយការណ៍ទាំងនោះទៅថ្នាក់ខេត្ត ឬក្រសួងហើយដែរ ដើម្បីធ្វើយ៉ាងណារកវិធីដោះស្រាយលើបញ្ហាប្រឈមរបស់ពលរដ្ឋ។
ទាក់ទងបញ្ហានេះ ប្រធានអង្គការសេដាក (CEDAC) លោកបណ្ឌិត យ៉ង សាំងកុមារ មានប្រសាសន៍ថា ភាពរាំងស្ងួតតែងតែកើតឡើងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា គឺអាចពាក់ព័ន្ធការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើមួយចំណែកដែរ ព្រោះទឹក និងព្រៃ ដី ខ្យល់ សុទ្ធតែមានទំនាក់ទំនងគ្នា។ លោកបន្ថែមថា ភាពរាំងស្ងួត គឺជារឿងប្រឈមរបស់កសិករ ដោយគ្រាន់តែតំបន់ខ្លះប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរ ហើយតំបន់ខ្លះទៀតប៉ះពាល់តិចតួចប៉ុណ្ណោះ។ ដូចនេះ គឺទាមទារឲ្យពួកគាត់ចេះកត់ចំណាំរដូវកាលធ្លាក់ភ្លៀង ដើម្បីជួយឲ្យកសិកររួចផុតពីការធ្វើកសិកម្មដោយប្រថុយប្រថាន។ ជាងនេះទៀត ខាងក្រសួង ឬស្ថាប័នពាក់ព័ន្ធ ដូចជាក្រសួងកសិកម្ម ឬក្រសួងធនធានទឹក អាចជាចំណែកមួយជួយដល់កសិករបាន តាមរយៈផ្ដល់ព័ត៌មានអំពីអាកាសធាតុ ឬរបបទឹកភ្លៀងធ្លាក់នៅតាមតំបន់នីមួយៗ ដើម្បីឲ្យពលរដ្ឋត្រៀមលក្ខណៈទុកជាមុន៖ «អាហ្នឹងព័ត៌មានទាក់ទងនឹងអាកាសធាតុ ឬទឹកភ្លៀងហ្នឹង។ ទីពីរ ព័ត៌មានទាក់ទងទីផ្សារ ព្រោះពីរហ្នឹងជារឿងប្រថុយប្រថានសម្រាប់កសិករ។ ដោយឡែករឿងរាំងស្ងួត គឺយើងកុំបណ្តោយខ្លួនក្នុងនោះពេក។ បានន័យថា យើងត្រូវមានមធ្យោបាយធ្វើការងារគ្រប់គ្រងទឹកអីដែរណា៎»។
លោកមានប្រសាសន៍បន្ថែមថា បញ្ហាទាំងនេះនឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរបន្ថែមទៀត ប្រសិនបើគេនៅតែបន្តកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើដោយគ្មានការដាំដុះ ឬទុកដើមឈើឲ្យដុះឡើងវិញទេ។ លើសពីនេះ ប្រព័ន្ធធារាសាស្ត្រ ឬការគ្រប់គ្រងទឹកគ្មានអ្នកគិតគូរជូនពលរដ្ឋ។ ចុងក្រោយ កសិករនៅតែធ្វើកសិកម្មបរាជ័យ ប្រសិនបើការផ្ដល់ព័ត៌មានស្ដីពីបម្រែបម្រួលអាកាសធាតុ ឬរបបទឹកភ្លៀង នៅតែគ្មានសម្រាប់ពួកគាត់ទៀតនោះ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។