ប្រភពព័ត៌មានពីប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅភូមិសង្គមថ្មី ភូមិកណ្ដាល និងភូមិឯកភាព នៃឃុំថ្មដា បានឲ្យដឹងថា ឈើប្រណីតជាច្រើនប្រភេទ ត្រូវបានជនល្មើសលួចកាប់ និងដឹកចេញស្ទើររៀងរាល់ថ្ងៃពីតំបន់ខ្សែក្រវាត់ព្រំដែនខ្មែរ-ថៃ និងពីលើភ្នំមួយពាន់ប្រាំរយ ព្រមទាំងតំបន់មួយចំនួនទៀតនៃឃុំថ្មដា ដើម្បីនាំចេញទៅខេត្តត្រាត ប្រទេសថៃ និងមួយចំនួនទៀត បានដឹកចូលស្ដុកទុកក្នុងដីរបស់ក្រុមហ៊ុន អិម.ឌី.អែស។
ប្រជាពលរដ្ឋរស់នៅភូមិឯកភាព លោក ជា សាយ័ន ថ្លែងថា ប្រភេទឈើគ្រញូង និងប្រភេទឈើមានតម្លៃផ្សេងទៀត ភាគច្រើនជនល្មើសធ្វើសកម្មភាពនៅពេលយប់ និងពេលភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង៖ «វាទៅឈូសឆាយអាធំៗ វាដកហូតពីប្រជាពលរដ្ឋ វាទៅដាំកៅស៊ូដាំអី។ ឥឡូវហ្នឹង ឈើវាដឹករាល់ថ្ងៃ ដល់ពេលភ្លៀងធ្លាក់ វាដឹកចេញ ហើយចាំបាច់បំផុតដែលប្រជាពលរដ្ឋអត់អាស្រ័យផល គាត់ទៅលួចគ្រញូងលួចអីបានមក ហើយពេលណាបានមក វាដកយកអាធំៗអស់ វាទុកអាកម្ទេចកន្ទក់ឲ្យលក់ដោយខ្លួនឯង និយាយទៅ វាពុករលួយៗហួសហេតុ»។
លោកបញ្ជាក់ថា ជនល្មើស និងអាជ្ញាធរ ព្រមទាំងមន្ត្រីជំនាញ បានត្រូវរ៉ូវគ្នាក្នុងការប្រព្រឹត្តបទល្មើសទាំងនោះ និងមានការបើកដៃពីប្រធានវារៈកងការពារព្រំដែន ប្រចាំការនៅច្រកឃុំថ្មដា លោក គួច សារឿន ហៅ ចុន។
ចំណែកពលរដ្ឋរស់នៅភូមិសង្គមថ្មី ដែលថ្លែងសុំមិនបញ្ចេញឈ្មោះ បញ្ជាក់ថា ជនល្មើសបានធ្វើសកម្មភាពរកស៊ីឈើប្រណីតខុសច្បាប់ស្ទើរកើតមាននៅទូទាំងឃុំថ្មដា ក៏ប៉ុន្តែ ពុំមានអាជ្ញាធរ ឬមន្ត្រីជំនាញណាហ៊ានចុះមកបង្ក្រាបឡើយ៖ «ចំណុចដែលដឹង ឃើញចេញពីផ្លូវអូរដើមគរ ហ្នឹង ស្របមាត់ស្ទឹងម្កាក់ ស្ទឹងអីហ្នឹង វាចម្រុះ គេដឹកជញ្ជូនពីព្រៃៗមកបន្តៗមកដល់ជិតស្ទឹងហ្នឹង គេដាក់ឡានចម្លងយកមក។ គេធ្វើបានគ្រញូងខុសច្បាប់ ចំណែកប្រជាពលរដ្ឋកាប់ព្រៃរបស់បន្តិចបន្តួចសម្រាប់ដាំដំណាំ ហើយនិងធ្វើផ្ទះខ្ទមតិចតួចមិនបានហ្នឹង ខ្ញុំចង់សំណូមពរទៅរដ្ឋាភិបាលឲ្យបានដឹងឮដែលធ្វើបាបប្រជាពលរដ្ឋជារៀងរាល់ថ្ងៃនេះ សូមឲ្យចុះមកមើលជាក់ស្ដែង ទៅសំណូមពរតែប៉ុណ្ណឹងទេ កុំធ្វើបាបប្រជាពលរដ្ឋ»។
ទាក់ទងនឹងបញ្ហានេះ មេឃុំថ្មដា លោក ព្រំ ង៉ុន មានប្រសាសន៍បែបស្ទាក់ស្ទើរថា នៅក្នុងឃុំថ្មដា ពុំមានបទល្មើសព្រៃឈើ ឬការជួញដូរឈើគ្រញូងដូចការចោទប្រកាន់របស់ប្រជាពលរដ្ឋនោះទេ ដោយសារថា នៅក្នុងឃុំរបស់លោកអស់ប្រភេទឈើដែលមានតម្លៃហើយ ហើយនៅក្នុងដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចរបស់ក្រុមហ៊ុន អិម.ឌី.អែស ក៏មានសុទ្ធតែព្រៃសឹករិចរិលហើយដែរ៖ «នៅជាប់ដីថៃ វាអត់មានឈើគ្រញូងអីផងហ្នឹង មានក៏តិចតួច មានឯណាបើព្រៃជាប់នឹងថៃ ហើយវាមានអីច្រើន។ អានេះខាងខ្ញុំក៏មិនក្ដាប់មិនបានដែរអូន! អារឿងបញ្ហាការឃុបឃិតគ្នាអីម៉េចម៉ា ហើយខាងអ៊ំនេះក៏មិនមានអីទាក់ទិននឹងបញ្ហានេះដែរ»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងនាយខណ្ឌរដ្ឋបាលព្រៃឈើខេត្តពោធិ៍សាត់ លោក ខឹម ចន្ថា និងប្រធានវរកងការពារព្រំដែនឃុំថ្មដា លោក គួច សារឿន ព្រមទាំងមន្ត្រីពាក់ព័ន្ធមួយចំនួន ដើម្បីសុំការពន្យល់បន្ថែមជុំវិញបញ្ហានេះបានទេ នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា។
មន្ត្រីសម្របសម្រួលសមាគមអាដហុក (Adhoc) ប្រចាំខេត្តពោធិ៍សាត់ លោក ភួង សុធា ថ្លែងថា កាលពីចុងខែមីនា ឆ្នាំ២០១៣ កន្លងទៅ លោក និងក្រុមការងារធ្លាប់បានចុះទៅស៊ើបអង្កេតករណីដីធ្លីផ្ទាល់ដល់តំបន់នោះ ហើយនៅអំឡុងពេលនៃការស៊ើបអង្កេត លោកក៏បានប្រទះឃើញបទល្មើសឈើប្រណីតមួយចំនួនផងដែរ៖ «បទល្មើសនៅពោធិ៍សាត់ នេះគឺមានទំហំធំធេងមែនទែន ហើយដូចជាអត់មានការយកចិត្តទុកដាក់ពីមន្ត្រីអាជ្ញាធរទេ ហើយបើមានការទប់ស្កាត់ក៏មានការទប់ស្កាត់តិចតួចដែរ»។
លោកបញ្ជាក់ថា ក្រុមប្រជាពលរដ្ឋដែលបានប្រទះឃើញបទល្មើសព្រៃឈើ និងចង់ការពារធនធានធម្មជាតិនៅក្នុងសហគមន៍របស់ខ្លួន ជាពិសេសនៅស្រុកភ្នំក្រវាញ និងស្រុកវាលវែង ភាគច្រើនពួកគាត់មិនហ៊ានប្ដឹងទៅអាជ្ញាធរ ឬមន្ត្រីជំនាញឲ្យទប់ស្កាត់នោះទេ ដោយពួកគាត់ដឹងថា មន្ត្រីទាំងនោះមានជាប់ពាក់ព័ន្ធទៅនឹងបទល្មើសព្រៃឈើ។
មន្ត្រីសម្របសម្រួលគម្រោងនៃមជ្ឈមណ្ឌលសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជា លោក ឈឹម សាវុធ បានថ្លែងប្រាប់វិទ្យុអាស៊ីសេរី ពីកណ្ដាលព្រៃឡង់មកថា បទល្មើសព្រៃឈើបានកក្រើកឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៅទូទាំងប្រទេសកម្ពុជា ចាប់តាំងពីមុនពេលនៃការបោះឆ្នោតមក ហើយភាគច្រើននៃអ្នកប្រព្រឹត្តិបទល្មើសទាំងនោះ គឺជាមន្ត្រីកម្លាំងប្រដាប់អាវុធ និងអ្នកមានលុយ និងអំណាច៖ «ខ្ញុំគ្រាន់តែនិយាយចុងក្រោយ ហើយផ្ដាំផ្ញើទាំងអស់បងប្អូនទូទាំងប្រទេស ក៏ដូចជាអ្នកនៅអន្តរជាតិ ឲ្យបានជ្រាបថា ព្រៃឈើនៅស្រុកខ្មែរក្នុងរយៈពេលយ៉ាងយូរបំផុតបើនិយាយពីឈើប្រណីតនៅទាំងរតនគិរី ទាំងដែនជម្រកសត្វសម្កុះ ទាំងនៅព្រៃឡង់ យ៉ាងយូរបំផុតរយៈពេល ៣ខែទៀត បើគ្មានវិធានការទប់ស្កាត់ជាបន្ទាន់ ហើយមានប្រសិទ្ធភាពទេ នឹងរលាយអស់ជាស្ថាពរពីក្នុងព្រៃតែម្ដង។ អាហ្នឹងជាជំពូកឈើប្រណីត»។
លោក ឈឹម សាវុធ បញ្ជាក់ថា ធនធានធម្មជាតិ និងប្រភេទឈើប្រណីតគ្រប់ប្រភេទនៅកម្ពុជា នឹងវិនាសហិនហោចក្នុងរយៈពេលដ៏ខ្លីខាងមុខ ប្រសិនបើអាជ្ញាធរនៅតែបណ្ដែតបណ្ដោយតទៅទៀត។ ដោយលោកបានលើកយកឧទាហរណ៍នូវបទល្មើសមួយករណី នៅឃុំដងកាំបិត ស្រុកសណ្ដាន់ ខេត្តក្រចេះ ដែលប្រជាសហគមន៍ចាប់បានឈើជាច្រើនប្រភេទសរុបជិត ១០០ម៉ែត្រគូប នៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖
ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។