ក្រុមហ៊ុនសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម ទាំងពីរដែលវិនិយោគដាំដំណាំកៅស៊ូនៅប្រទេសកម្ពុជា នោះ គឺក្រុមហ៊ុនវៀតណាម ហួង អាញ់ យ៉ាឡាយ (Hoang Anh Gia Lai = HAGL) និងក្រុមហ៊ុនវៀតណាម រ៉ាប់ប៊ឺ គ្រូប (Vietnam Rubber Group = VRG)។
មន្ត្រីឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សប្រចាំខេត្តរតនគិរី បង្ហាញឲ្យដឹងនៅថ្ងៃព្រហស្បតិ៍ ទី៣០ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៣ ថា យ៉ាងហោចណាស់ក្រុមហ៊ុនសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចវៀតណាម ចំនួនពីរបានបំពេញលក្ខខណ្ឌនៃសំណើរបស់អង្គការឃ្លាំមើលពិភពលោក ស្ដីពីការគោរពច្បាប់នៃប្រទេសកម្ពុជា បន្ទាប់ពីទទួលបានដីសម្បទាន។
ក្រុមហ៊ុនវៀតណាម ទាំងពីររួមមានក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ អណ្ដូងមាស (Hoang Anh Andong Meas) និងក្រុមហ៊ុន កៅស៊ូ អ៊ាលែវ (Kao Su Ea Lev)។ ក្រុមហ៊ុន កៅស៊ូ អ៊ាលែវ ទទួលបានដីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចជាង ៨ពាន់ហិកតារ នៅស្រុកលំផាត់ ខេត្តរតនគិរី ក៏ប៉ុន្តែ របាយការណ៍អង្កេត សមាគមអាដហុក (Adhoc) ការពារសិទ្ធិមនុស្ស រកឃើញថា ក្រុមហ៊ុននេះបានបង្កផលប៉ះពាល់ទៅលើដីស្រែចម្ការ បឹងធម្មជាតិ ព្រៃឈើ ប្រជាពលរដ្ឋជនជាតិដើមភាគតិចនៅតំបន់នោះ។
កាលពីខែមេសា កន្លងទៅ ប្រជាពលរដ្ឋ ៤គ្រួសារ នៅភូមិយ៉ាសោម ឃុំសឹង បានប្ដឹងក្រុមហ៊ុននេះពីបទឈូសឆាយរំលោភយកដី ១៤ហិកតារ របស់ពួកគាត់ដែលក្រុមការងារ និងនិស្សិតរាជរដ្ឋាភិបាលបានវាស់វែងចេញសលាកបត្រជូនអ្នកភូមិរួចហើយ។
ប្រធានភូមិយ៉ាសោម លោក រចំ វិន មានប្រសាសន៍បញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី១៥ ខែឧសភា តំណាងក្រុមហ៊ុនបានយល់ព្រមប្រគល់ដីជូនអ្នកភូមិវិញ បន្ទាប់ពីអ្នកភូមិបានដាក់ពាក្យប្ដឹងករណីនេះជាច្រើនលើក កាលពីខែមេសា ទៅអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងតុលាការ។ លោកបន្តថា អ្នកភូមិយល់ព្រមទទួលយកដីរបស់ខ្លួនពីក្រុមហ៊ុន ហើយចាត់ទុកថា នេះគឺជាដំណោះស្រាយដែលអ្នកភូមិទាមទារឲ្យក្រុមហ៊ុនគោរពសិទ្ធិដីធ្លី និងការរស់នៅរបស់ក្រុមជនជាតិដើមភាគតិច៖ «ដីគេឈូស ហើយគេឲ្យវិញ ៤គ្រួសារ គេឈូសហើយគេភ្ជួរហើយ។ គេថា ឥឡូវដីឲ្យវិញឈប់ប្ដឹងក្រុមហ៊ុនទេ? អាម្នាក់ថាបើឲ្យវិញ ឈប់ប្ដឹងហ្នឹងហើយ បើសិនមិនឲ្យហ្នឹង ប្ដឹងតទៅទៀត»។
ចំណែកក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ អណ្ដូងមាស ទទួលបានដីសម្បទានជាង ៩ពាន់ហិកតារ នៅស្រុកកូនមុំ ខេត្តរតនគិរី ត្រូវបានប្រជាពលរដ្ឋឃុំស្រែអង្គ្រង ១៤គ្រួសារ និងអាជ្ញាធរឃុំ រាយការណ៍ថា ក្រុមហ៊ុននេះបានឈូសឆាយយកដីស្រែអ្នកភូមិអស់ ៣៤ហិកតារ តាំងពីដើមឆ្នាំ២០១៣។ បន្ទាប់មក ប្រជាពលរដ្ឋបានប្ដឹងសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីអាជ្ញាធរស្រុកមិនបានលទ្ធផល ទើបអ្នកភូមិបានធ្វើលិខិតសុំកិច្ចអន្តរាគមន៍ពីសមាគមអាដហុក ដោយមានអាជ្ញាធរឃុំបោះត្រាទទួលស្គាល់ពាក្យប្ដឹងពលរដ្ឋទៀតផង។
ប្រជាពលរដ្ឋឃុំស្រែអង្គ្រង លោក ធុយ អេង មានប្រសាសន៍បញ្ជាក់ថា កាលពីថ្ងៃទី១២ ខែឧសភា តំណាងក្រុមហ៊ុនបានផ្តល់ប្រាក់ជាសំណងថ្លៃដីស្រែមកអ្នកភូមិ ក្នុងនោះអ្នកភូមិ ៦គ្រួសារ ទទួលបានថ្លៃដី ១០០ដុល្លារក្នុងដីមួយហិកតារ និង ៨គ្រួសារទៀត ទទួលបានប្រាក់ ៥០ដុល្លារក្នុងមួយហិកតារ។ លោកបន្តថា អ្នកភូមិមិនពេញចិត្តទទួលយកប្រាក់នេះទេ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកភូមិគ្មានជម្រើស ពីព្រោះដីស្រែអ្នកភូមិត្រូវក្រុមហ៊ុនដាំដុះអស់ហើយ ចំណែកអាជ្ញាធរមូលដ្ឋានគ្មានដំណោះស្រាយអ្វីប្រសើរជាងនេះទេ៖ «ក្រុមហ៊ុនហ្នឹងវាឈូសឆាយណាស់ ឥឡូវគេមកសម្រួល ឥឡូវប្រជាជនខ្លះបានមួយហិកតារ ១០០ ខ្លះបានមួយហិកតារ ៥០។ គេឲ្យផ្ទាល់អត់មានជួបជុំទេ ប្រធានភូមិគេអត់ឲ្យដឹងផង។ មិនពេញចិត្តទេ ធ្វើម៉េចបើមិនយកខ្លាចមិនបាន។ គេហៅប្រជាជនខ្លាចមិនបានឲ្យប៉ុន្មានយក ហើយខ្លាចគេមិនឲ្យ។ វាធ្វើក្រដាសស្នាមសរសេរដោយដៃឲ្យផ្ដិតមេដៃឲ្យវា»។
ទាក់ទិនករណីនេះដែរ មេឃុំស្រែអង្គ្រង លោក ឈឹម សុឃឹម មានប្រសាសន៍បញ្ជាក់ថា ក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ អណ្ដូងមាស ក៏កំពុងអនុវត្តគោលការណ៍កាត់បន្ថយភាពក្រីក្រជូនប្រជាពលរដ្ឋតាមរយៈផ្តល់អំណោយដល់ប្រជាពលរដ្ឋក្រីក្រ និងមនុស្សចាស់ជរារស់នៅភូមិជាប់នឹងក្រុមហ៊ុនសម្បទាន ហើយនេះគឺជាផ្នែកមួយនៃការអនុវត្តគោលការណ៍អភិវឌ្ឍន៍របស់រាជរដ្ឋាភិបាល ស្ដីពីសម្បទានសេដ្ឋកិច្ច៖ «ខាងក្រុមហ៊ុនគេឲ្យពួកខ្ញុំកំពុងស្រង់ជូន។ គេចែកទូទៅផ្សេង ក្រីក្រផ្សេង មានអង្ករមានប៊ីចេង មានអំបិល អ្នកក្រីក្រ និងចាស់ជរា»។
វិទ្យុអាស៊ីសេរី មិនអាចទាក់ទងសុំការអធិប្បាយពីតំណាងក្រុមហ៊ុនទាំងពីរ ជុំវិញលក្ខខណ្ឌនៃការគោរពច្បាប់ស្ដីពីសម្បទានបានទេ ក៏ប៉ុន្តែអ្នកបកប្រែនៃក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ អណ្ដូងមាស លោក ថាច់ ភៀន បដិសេធមិនធ្វើអត្ថាធិប្បាយទៅនឹងសំណងរបស់ក្រុមហ៊ុន លើបញ្ហាដីធ្លីប្រជាពលរដ្ឋនោះឡើយ។ លោកមានប្រសាសន៍បញ្ជាក់ថា នៅថ្ងៃទី២ ខែមិថុនា ខាងមុខនេះ ក្រុមហ៊ុន និងរៀបចំពិធីចែកអំណោយ និងមានគ្រូពេទ្យព្យាបាលជំងឺជូនប្រជាពលរដ្ឋនៅភូមិនានា ក្នុងឃុំស្រែអង្គ្រង ដើម្បីរួមចំណែកលើកស្ទួយជីវភាពជូនប្រជាពលរដ្ឋ៖ «គាត់មានគម្រោងជូនអង្ករ ជូនស្ករស ថ្ងៃទី២ ហ្នឹង ខែក្រោយហ្នឹង ប៉ុន្មានថ្ងៃទៀតដល់ហើយ។ ធ្វើភូមិមួយ ភូមិពីរ ភូមិបី ស្រែអង្គ្រង ហ្នឹង។ ធម្មតា វាមានប៉ះពាល់ហើយការធ្វើ ប៉ុន្តែយើងចង់ឲ្យមានការពិត។ យើងធ្វើៗល្អ ប៉ុន្តែវាមានការប៉ះពាល់ចៀសមិនផុត អភិវឌ្ឍចង់បានសុខសាន្តណាស់ ចង់បានប្រជាពលរដ្ឋចូលរួម»។
ក្រុមហ៊ុនសម្បទានសេដ្ឋកិច្ចរបស់វៀតណាម នៅខេត្តរតនគិរី រួមមានក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ អណ្ដូងមាស ក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ អូរយ៉ាដាវ ក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ លំផាត់ ក្រុមហ៊ុន ហេង ប្រាឌ័រ (Heng Brother) ក្រុមហ៊ុន ស៊ី.អ.ឌី (CRD) ក្រុមហ៊ុន យ៉ាឡាយនី ក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ ម៉ាងយ៉ាងខេ ក្រុមហ៊ុន កៅស៊ូ អ៊ាលែវ ក្រុមហ៊ុន ក្រុងប៉ុក។ ក្រុមហ៊ុនទាំងអស់នេះមានផ្ទៃដីសម្បទានជិត ៥ម៉ឺនហិកតារ នេះមិនរាប់បញ្ចូលក្រុមហ៊ុនក្នុងស្រុកមួយចំនួនទៀត ដែលបានផ្ទេរសិទ្ធិធ្វើអាជីវកម្មទៅឲ្យក្រុមហ៊ុនវៀតណាម ផ្សេងទៀត ដូចជាក្រុមហ៊ុន គិរីអភិវឌ្ឍន៍ និងក្រុមហ៊ុន ម៉ែន សារុន ជាដើម។
មន្ត្រីឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សសមាគមអាដហុក ខេត្តរតនគិរី លោក ឆាយ ធី កត់សម្គាល់ថា ការឆ្លើយតបរបស់ក្រុមហ៊ុនវៀតណាម ទាំងពីរ ទាក់ទិនការគោរពច្បាប់សម្បទាននៅកម្ពុជា នៅមានកម្រិតទាប ប្រៀបធៀបទៅលើផលប៉ះពាល់បញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស ជាពិសេសសិទ្ធិជនជាតិដើមភាគតិច។ លោកអះអាងថា សកម្មភាពបង្កផលប៉ះពាល់ធនធានធម្មជាតិ រំលោភច្បាប់ និងសិទ្ធិមនុស្សរបស់ក្រុមហ៊ុនសម្បទានវៀតណាម នៅខេត្តរតនគិរី មានសភាពធ្ងន់ធ្ងរ និងមិនទាន់បានដោះស្រាយនៅឡើយ៖ «ការកែទម្រង់នេះ ហាក់បីដូចមានភាពយឺតយ៉ាវ។ កន្លងមក ក្រុមហ៊ុនសម្បទានទាំងឡាយ ជាពិសេសក្រុមហ៊ុនសម្បទានវៀតណាម បានឈូសឆាយប៉ះពាល់ដីព្រៃស្រោង ដីចម្ការចាស់ ដីព្រៃអារក្ស ហើយដីកប់ខ្មោចផង។ គេសម្អាងលើច្បាប់សម្បទានពីរដ្ឋាភិបាល ហើយសម្អាងលើជំនាញ និងអាជ្ញាធរ ដែលចុះធ្វើការដោះស្រាយហ្នឹង ភាគច្រើនគឺកាន់ខាងក្រុមហ៊ុន»។
លទ្ធផលស្រាវជ្រាវរបស់អង្គការឃ្លាំមើលពិភពលោក បង្ហាញថា ក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ យ៉ាឡាយ គឺជាក្រុមហ៊ុនមេ ដែលមានក្រុមហ៊ុនតូចៗ ឬក្រុមហ៊ុនសាខារបស់ខ្លួនចំនួនយ៉ាងតិច ៦ នៅកម្ពុជា។ ប៉ុន្តែ ក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ យ៉ាឡាយ អះអាងប្រាប់អង្គការឃ្លាំមើលពិភពលោក ថា មានក្រុមហ៊ុនសាខាត្រឹមតែបីប៉ុណ្ណោះ គឺក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ អូរយ៉ាដាវ ក្រុមហ៊ុន ស៊ី.អ.ឌី និងក្រុមហ៊ុន ហេង ប្រាឌ័រ។
កាសែតវៀតណាមមួយឈ្មោះ វៀតស្តុក (Vietstock) បានដកស្រង់សេចក្តីថ្លែងការណ៍របស់ក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ យ៉ាឡាយ កាលពីថ្ងៃទី១៣ ខែឧសភា ទទូចឲ្យអង្គការឃ្លាំមើលពិភពលោក បង្ហាញភស្តុតាងពីការរកឃើញរបស់ខ្លួន ហើយក្រុមហ៊ុននេះនឹងចូលរួមដោះស្រាយនូវបញ្ហាទាំងអស់ដែលកើតមាននៅកម្ពុជា។ ក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ យ៉ាឡាយ ក៏បានលើកឡើងថា ក្រុមហ៊ុននេះបានអភិវឌ្ឍក្នុងតំបន់ដែលវិនិយោគនៅកម្ពុជា រួមមានការសាងសង់ប្រព័ន្ធហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធផ្លូវ មានថ្នល់ សង់ស្ពានជាដើម។
ក៏ប៉ុន្តែ មន្ត្រីអង្គការឃ្លាំមើលពិភពលោក បានបញ្ជាក់ថា ក្នុងអំឡុងពេលជាងមួយឆ្នាំនៃការចុះអង្កេតស្រាវជ្រាវសកម្មភាពកាប់រានព្រៃឈើនៅកម្ពុជា ដោយក្រុមហ៊ុន ហួង អាញ់ យ៉ាឡាយ និងក្រុមហ៊ុនវៀតណាម រ៉ាប់ប៊ឺ គ្រូប អង្គការឃ្លាំមើលពិភពលោក មិនបានប្រទះឃើញការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធអ្វីទេ គឺបានត្រឹមតែឮគេនិយាយថា ក្រុមហ៊ុនវៀតណាម ទាំងពីរបានឈូសឆាយដីធ្វើផ្លូវលំ ដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការដឹកជញ្ជូនឈើហ៊ុបចេញពីព្រៃ៕
កំណត់ចំណាំចំពោះអ្នកបញ្ចូលមតិនៅក្នុងអត្ថបទនេះ៖ ដើម្បីរក្សាសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ យើងខ្ញុំនឹងផ្សាយតែមតិណា ដែលមិនជេរប្រមាថដល់អ្នកដទៃប៉ុណ្ណោះ។